кычыгылат диэнтэн холб. туһ. Бэйэ-бэйэлэрин кычыгылатыһар курдук, чыычаахтар чыыбыгыраһаллар. Н. Габышев

сыһ. Чуубугурас, чыыбыгырас саҥаны таһааран. ☉ Издавая нежное щебетание. Чыычаах чууп-чаап ыллаата

сурулаа диэнтэн холб. туһ. Эриэн өҥнөөх кыракый чыычаахтар чыыбыгыраһа-чыыбыгыраһа кини үрдүнэн көтөн сурулаһан ааспыттара
Индия кэпс. Ыстаарсай сержант Лонгинов ыыппыт кыһыл аракыаталара хаҥас биэрэк диэки утуу-субуу сурулаһаллар. «ХС»

кыырай I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Долгуну тыал кынаттыырын кэриэтэ, Тутуум дьонун тыас кынаттыыр: Тыас күүһүрэн кэллэр эрэ, Сүгэ олуга элбээн кыырайбахтыыр. Р. Баҕатаайыскай
Кынтайар сэлиик кытыт Кыырайбахтыыр туйахтарын Чыыбыгырас тыастара …… Чыбылыннаран түһэ турда. С. Тимофеев

даҕ. Үрдүк, томтоҕор (сир, хонуу туһунан). ☉ Высокий, сухой, возвышенный (о поляне, бугре)
Хондоҕойго үүммүт соҕотох хатыҥ хойуу лабаатыгар, …… чыычаахтар хатаннык чыыбыгыраһаллар. Н. Габышев
[Дьоннор] хондоҕой маҥан хонууларыгар Олоччу муһуннулар, түмсэ түстүлэр. ТТИГ КХКК
ср. бур. хандагай ‘лось’

I
чаабыгыраа диэнтэн холб. туһ. Дьэ уонна чыыбыгыраһан-чаабыгыраһан бараннар, …… уол өйдөөн көрбүтэ, кумааҕылаах эбиттэр. Саха ост. I
II
даҕ. Быыстала суох элбэхтик, синньигэстик «чаап-чаап» диэн саҥарар (хол., чыычааҕы этэргэ). ☉ Чирикающий, щебечущий тонким голосом (напр., о птичке). Чаабыгырас саҥалаах чыычаах

I
барчалаа I диэнтэн холб. туһ. Кутаа уотунан өрө уһууран дьиэлэр сууллаллара, тааҥкалар хардарыта барчалаһар кимиэллэрэ, аттар хаһыҥыраһыылара, буулдьалар чыыбыгырас тыастара – олору киһи уот ортотугар сылдьан барытын быһааран, арааран өйдүөх буолбатах. А. Бэрияк
II
туохт. Үрүт үрдүгэр мырчыһын, харталас (хол., сирэй тириитэ). ☉ Покрываться морщинами, сморщиваться (напр., о коже лица)
Чыычааҕым оҕото Дьырылыы-дьырылыы сылдьыбыт бэйэтэ Сырдык сырайа сытыйдаҕа, Маҥан субата барчаластаҕа, Тэнигир тириитэ нэктэллэннэҕэ. Өксөкүлээх Өлөксөй

аат. Тиит умнаһын эргийэ хаама сылдьан үөнүнэн аһылыктанар, мас көҥдөйүгэр уйаланар, кыстыыр кыра бороҥ чыычаах. ☉ Поползень
Өрүөстээх бастаах кэкэ-букалар туохтарын эрэ сүтэрэн, көрдүү сатыыр курдук, оҥой-саҥай көрбөхтүүллэр, тиити өрө-таҥнары хатыгыраһаллар. Амма Аччыгыйа
Тыаҕа сылдьан, кэкэ-бука тииттэри хайдах соруктаах аханнык бэркэ кыһанан-мүһэнэн көрө-истэ сылдьарын киһи үгүстүк көрөөччү. Далан
Ыраас күннэргэ биһиги ойуурдарбытыгар кыстаабыт улахан татыйыктар, кэкэ-букалар чыыбыгыраһаллара улам хойдор. ББЕ З
ср. тув. көге-буга ‘голубь’

сыһ.
1. Хойуута суохтук, убаҕастык. ☉ Не густо, не часто, редко
Ити кэмҥэ күнэ хайыы-үйэ уҥа халбарыйан, халдьаайы сирэйигэр сэдэхтик үүммүт бөдөҥ бэстэр күөх төбөлөрүттэн өрө тардыстан тахсан эрэр эбит. Амма Аччыгыйа
Халыҥ ойуурга киирэн, балачча өр хааман туораата уонна сэдэхтик лиҥкинэһэн турар үрдүк тииттэрдээх хара сис оройунан хааман халыһытан истэ. «ХС»
2. Дэҥҥэ, хам-хаадьаа, өр буола-буола, биирдэ эмэ. ☉ Иногда, изредка, редко
Бэйэтэ сэдэхтик кылгастык күлэр. Амма Аччыгыйа
Үгэ олус уустук уонна суруйарга ыарахан форманан ааҕыллар, онон үгэһит талаан сэдэхтик үөскүүр. Г. Васильев
Киэһэ буолан, утуйаллара чугаһаабыт чыычаахтар сэдэхтик чыыбыгыраһан ылаллар. А. Сыромятникова
Былыргы төрүттэрин утумнаан көтөрдөргө даҕаны, ол иһигэр кустарга даҕаны үс атахтаахтар адьас сэдэхтик да буоллар үөскүүллэр быһыылаах диэн сабаҕалыахха сөп. ДьДьДь

I
дьүһ. туохт.
1. Үөһэнэн намылыйан, санньылыччы иэҕилин (үксүгэр от-мас төбөтүн, сибэккини, бурдук куолаһын этэргэ). ☉ Склониться, согнуться (о растениях)
Сыарҕаларын анныгар сайыҥҥы сибэкки — таҥара кийиитэ нуоҕайа үүнэн тахсыбыт этэ. Л. Попов
Арай чыычаахтар чыыбыгыраһаллар, ойоҕоспутугар мутукча суугунуур, сэбирдэх силигириир, үрдүбүтүгэр тыа баһа нуоҕайа куугунуур. А. Б эрияк. Хойуу бочур сэбирдэх Хоҥкуйа нуоҕайбыт. Күндэ
2. Икки өттүгүнэн наҕыллык иэҕэҥнээ, хаамп, хамсаа. ☉ Покачиваться из стороны в сторону, пошатываться, двигаться плавно, переваливаясь с боку на бок
Эрбэ һини төрдүнэн быһа охсубут курдук Сөдүөччүйэ нуоҕайан охтон иһэн оргууй баҕайы сибигинэйдэ. Амма Аччыгыйа
Маайыс остуолга сытар сиидэс былааты сыыйа тардан ылаат, таһырдьа нуоҕайан таҕыста. П. Аввакумов
ср. бур. нугыха ‘клониться, нагибаться, нагнуться’, уйг. докаймак ‘гнуться, сгибаться’
II
1. аат., эргэр. Бэргэһэ оройуттан намылыйан дугалыы түспүт куорсун эбэтэр түү. ☉ Перо (или пушок), висящее дугой на верхушке, макушке шапки
Буобура истээх бууктаах сонноох, туоһахталаах, нуоҕайдаах дьабака бэргэһэлээх, илин-кэлин кэбиһэрдээх мааны кийиит. Саха фольк. Үүс киис кыыл тириитэ Үрдүк нуоҕай бэргэһэ лээх Үрүҥ Аар тойон диэн баара эбитэ үһү. П. Ойуунускай
Арааһынай илбиргэстээх куба маҥан таҥастаах, нуоҕайдаах бэргэһэлээх …… кэрэ кыргыттар утуу-субуу кэлэннэр биһигини, ыалдьыттары, биир-биир ыҥыран, эргитэн илдьэ баран истилэр. Г. Колесов
2. даҕ. суолт. Хоҥкуйа хамсыыр, намы лыйа түспүт (үксүгэр сэбирдэҕи, лабааны этэргэ). ☉ Гнущийся, клонящийся (напр., о ветке дерева)
Күөх н у о ҕ а й мутукча долгуйа хамсаабыт. Күннүк Уурастыырап
Сиргэ дылы намылыспыт нуоҕай солко лабаалардаах чэгиэн чараҥ саҕатыгар Айыына биһикки сипсиспиппит. Далан
Эн тыаҕа дьаарбайа сылдьыаҕыҥ — Күөх нуоҕай мутукча тыллыаҕа. Баал Хабырыыс
ср. бур. нугалаа, нугалуур ‘изгиб’