1. сыҕарый диэнтэн хай. аата. [Оҕо тылын байытыыга] табыгастаах ньыманан боростуойтан уустукка, аҕыйахтан элбэххэ сыыйа сыҕарыйыы буолуохтаах. СЛСПҮО
   Ол эрээри, уруккуттан да биллэрин курдук, күн-дьыл сыҕарыйыыта дууһа ханныктаах даҕаны эрэйдэниитин мүлүрүтэр, сүрэх ханныктаах даҕаны бааһын чэрдитэр. «ХС». Мин урут бииргэ сулууспалаабыт доҕотторум иннибит диэки сыҕарыйыы суох диэн суруйбуттара. А. Кожедуб (тылб.)
2. геол. Хайа боруодалара сытар сирдэриттэн хамсааһыннара. ☉ Горизонтальное смещение горных пород. Сир хамсааһынын түмүгэр бу сиргэ сыҕарыйыы барбыт

сов. 1. что чем (наполнить, заполнить) ыга сим, сим; набить погреб льдом оҥкучахха мууста ыга сим; набить папиросы бөппүрүөскэни сим; 2. что, чего (вколотить) саайталаа; 3. что (насадить, надеть) саай, кэтэрт; набить обруч на бочку буочукаҕа уобуруччута саай; 4. что (отпечатать узор на ткани) ойуулаа, ойуута түһэр; 5. что, кого-чего (настрелять) өлөртөө, өлөр; набить уток куста өлөр; 6. что, разг. (натереть, намять) быпа аал; набить мозоли чэрдит, чэрдийиэр диэри үлэлээ; 7. что, чего (разбить) үлтүрүт, үлтүрүтэлээ; набить посуды иһиттэри үлтүрүтэлээ; # набить цену сыанатын үрдэт; набить себе цену сыанаҕын үрдэт; набить карман хармааҥҥын хаҥат; набить руку илиигин үөрэт (үөрэн, үөрүйэхтэ ыл).

I
туохт.
1. Ким, туох эмэ баар буоларын, кэлэрин кэтэс. ☉ Ожидать кого-что-л.
Тохтобулга көһүтэн турбут дьон трамвай диэки саба сырыстылар. Амма Аччыгыйа
Миигин улуу дьыалалар Көһүтэллэр, көһүтэллэр Тоҕус аартык тоҕойугар, Сэттэ аартык түмүгэр. И. Гоголев
Дьыл-хонук аастар ааһан иһэр эбээт, эйигин көһүппэт. Амма Аччыгыйа
Үчүгэй! — диэтилэр, — тиийэн кэлбиккит. Үлэ эһигини көһүтэр. С. Данилов
2. Үргэн ыраахтан куоппат, тэһииргээбэт буол, булчуту чугаһат (булт, ордук кыыл, куобах эҥин туһунан). ☉ Близко подпускать охотника (напр., с подветренной стороны — о зверях)
Бүгүн былыттаах, тыала суох, куобах көһүтэр күнэ. — Булдунан оҕо оонньоотоҕуна, булт көһүппэт буолар үһү. Амма Аччыгыйа
♦ Көһүппүт курдук — туох эрэ буолуохтааҕын сэрэйбит, билбит курдук. ☉ Как и следовало ожидать. Барыта көһүппүт курдук буолла. Көһүтэрбэр көхсүм көһүйдэ (күүгэнэ баранна, кыараата) — олус уһуннук күүттүм диэн муҥатыйар олук. ☉ От ожидания спина занемела (сузилась, засохла — речевая и фольк. формула-сетование о томительном ожидании)
Ахтар айыыһыппыт Анаабыта буолуо диэммин, Көһүтэрбэр Көхсүм кыараата. П. Ойуунускай
Күтүөт кэлиэ диэммин, көһүтэрбэр көхсүм көһүйдэ. Н. Туобулаахап
◊ Көһүтэр саала — баксаалларга айаннааччылар тырааныспары күүтэр, сынньанар киэҥ хосторо. ☉ Зал ожидания
Киэҥ-куоҥ көһүтэр саалалаах баксаал таас дьиэтэ, онтон аҕыйах хаамыы сиргэ остолобуой бааллар. «Кыым»
др.-тюрк. күзет
II
көһүй 1 диэнтэн дьаһ
туһ. Кыһыҥҥы уһун күнү быһа суоруна тутааҕар ытыскын чэрдитэн, көхсүгүн көһүтүөҥ. С. Федотов