шаманить, камлать.

1) шаманить; 2) громко стучать, греметь чём-л.; иһитинэн кыырыма не греми посудой.

побуд. от ойууннаа=; былыр киһи ыарыйдаҕына ойууннаталлара в старину, когда человек заболевал, просили шаманить.

туохт. Ойуун курдук кыыр, кутур, көрүүлэн. ☉ Шаманить, камлать
Сукка сүөһүтэ өлөн-охтон баранаары гыммытыгар, ойууннаан, кулун тутар ый саҕана сылам итиини түһэрэн, өҥ дьылы эргитэн кээспит. Саха сэһ. II
Сөдүөркэ этэн баран төлөрүппэт, саанан баран хаалларбат, аны ойууннаан аһаан-таҥнан олорбута уурайар. Болот Боотур
Оҕонньор ойууннуурун быраҕан, мас кэрдэн айаҕын ииттэ сылдьара. ИН ХБ

туохт. Ойуун курдук кыыр, кутур, көрүүлэн (дьахтар туһунан). ☉ Осуществлять ритуальное общение с духами в процессе камлания, шаманить (о шаманке)
Кинини [удаҕаны] биһиги дьиэбитигэр аҕалыҥ, абын-хомуһунун киллэрэн, удаҕаннаан көрдүн. Эвен фольк. Хочо Хоборооһо диэн сэрии иннинэ тугу да оҥорбокко ньылбыйан олорбут дьахтар удаҕаннаан турбута. Илэ хаама сылдьар абааһылары итигэстээн сиир, бохсуруйар ааттаммыта. Н. Босиков

туохт., итэҕ. Ыарыыны аҕалбыт куһаҕан тыыны ыалдьыбыт киһиттэн кыыран, алҕаан үүр, тэйит (ойуун, удаҕан туһунан). ☉ Произносить заклинания, совершать определенные обряды для исцеления человека от болезни или избавления его от преследования злого духа, шаманить, камлать
[Баһылай:] Ону биһиги, былыргылыы дьон буолан, куһаҕан тыын сөрүөстэн, маннык буоллаҕа дуу диэн, ону эйигин дьалбыйан биэрээрэй диэн көрдөһөбүт. А. Софронов
«Аакка да түһэрбэккэ, ырайга да ытыннарбакка, дьабыҥҥа дьалбыйан ыллаҕым», - дии-дии, [ойуун] илгистэнхолкуллан эрэргэ дылы этэ. Болот Боотур
Оҕо сылдьан оччотооҕу хараҥа олоххо ойуун кыырарын, удаҕан дьалбыйарын элбэхтик истибитим. В. Протодьяконов

1. көр хамсаа. Тыа бүтүннүү араастаан дьалкылдьыйа хамныы, күөгэлдьийэ тыына, мичилийэ мичээрдии турарга дылы. Амма Аччыгыйа
   Кини тугу эрэ толкуйдуурдуу өр хамнаабакка олордо. Н. Лугинов
   Киһитэ суох тиэхиньикэ хамнаабат. ДИМ
2. түөлбэ., харыс т. Кыыр (ойуун туһунан). ☉ Камлать, шаманить
   Уһун баттахтаах хамныыр үһү диэн кэпсииллэрэ. ДСЯЯ
   ♦ Уйулҕата көппүт (ыстаммыт, хамнаабыт) көр көт
   Мөҕүллүбүт лейтенант уйулҕата хамнаата, уута көттө. Ф. Софронов. Хамныыра харчылаах кэпс. — кыраны да босхо үлэлиэн баҕарбат, харчыга эрэ үлэлиир. ☉ Каждое телодвижение — за отдельные деньги, каждый чих стоит денег
   Хамнастаах үлэҕэ Кирисээн ананар: Ичигэс, киэҥ дьиэҕэ Кирисээн олорор, — Саҥата сыаналаах, Хамныыра харчылаах. Р. Баҕатаайыскай
   ◊ Хамнаабат хапытаал — хамнаабат баай-дуол (хол., сир, дьиэ-уот). ☉ Постоянный капитал, недвижимое имущество (напр., земельный участок, строение)
   Табаарыстар, холбоһон күүспүт түмүлүннэ. Хамнаабат хапытаалбыт хаҥаата. М. Доҕордуурап
   Мөлүйүөнүнэн харчыны муспут сүүлүк, хамнаабат хапытаалы атыылаһан үбү төрөтөн ыла турдаҕа. «Кыым». Хамныыр харамай — туох баар тыынар тыыннаах барыта. ☉ Живое существо
   Сирдиин-халлаанныын, хамныыр харамайдыын — бары бииргэ уһугуннулар. Амма Аччыгыйа
   Зоологическай муннукка көтөр кынаттаах уонна хамныыр харамай арааһа иитиллэр. И. Данилов
   ср. др.-тюрк., тюрк. хамла, хамна ‘шаманить, камлать; парить в воздухе (о птицах)’, кам, хам ‘шаман’

туохт.
1. Тугу эмэ эт эбэтэр куоласкынан туох эмэ саҥата таһаар. ☉ Издавать голосом звуки (о человеке и животных); говорить
Хараҥабыт халбарыйда, Халлааныкпыт сырдаата, Таҥарабыт сараата, Татыйыкпыт саҥарда. Саха фольк. Эһэ орулуурга дылы куһаҕаннык саҥарда, киһибин үрдүнэн ойдо. Т. Сметанин
[Хобороос:] Бу уол оҕо буолан баран тыллаах дьахтар курдук, эчи саҥардаҕа элбэҕин. С. Ефремов
Биһиги сахалыы саҥарабыт, биһиги тылбыт — саха тыла. ПНЕ СТ
2. кэпс. Кими эмэ, туох эмэ туһугар сэмэлээ, хомуруй, мөх. ☉ Ругать, упрекать, порицать. Оҕонньор уолун көмөлөспөккүн диэн саҥарар
□ «Ким утарылаан эрэрий, ыгылытыма!» — диэн кырдьаҕас өттүлэрэ саҥарбыттара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Хата титииккэ дэхсилээн оҥостубут сирбин былдьаата диэн миигин саҥарбата дуо? М. Доҕордуурап
♦ Саба саҥар кэпс. — ким эмэ тугу эмэ саҥараары гыммытын кытаанахтык утары этэн быһан кэбис. ☉ Резко оборвать кого-л. «Ынаҕы элбэппэтэххинэ, сүөгэйи, арыыны хантан ылаҕын?» — Өкүлүүн эрин саба саҥарда. Софр. Данилов. Саҥарара саахардаах кэпс. — албыннаһан, ньылаҥнаһан саҥарар (киһи). ☉ Сладкоречивый говорун (букв. речь его с сахаром). Саҥарар идэлээх харыс. — ойууннууру, кыырары сатыыр киһи. ☉ Умеющий шаманить, камлать
Бу, кырдьаҕас эн, тылгыттан-өскүттэн иһиттэххэ, саҥарар идэлээх эбиккин ээ, быһыыта. С. Никифоров
◊ Саҥарар киинэ кэпс. — муусуканы уонна оонньуур дьон саҥатын иһитиннэрэр киинэ. ☉ Звуковое кино. Саҥарар киинэ кэнники баар буолбута