туохт. Эмискэ чэпчэкитик хамсаан ыл (хол., сэбирдэх). ☉ Слегка вздрогнуть, шевельнуться, встрепенуться, зашелестеть (о листьях). Тэтиҥ сэбирдэхтэрэ ибигир гынан ылаллар

I : илин атаххыт ибирэ суох буоллун ! формула благопожелания пусть ваши ноги не встретят никаких препятствий! (соотв. счастливого пути!).
II : ибир гын = шевельнуться, шелохнуться; ибир да гыммата он даже не шелохнулся.

көбүөх гын. Биирдэ өндөх гын, хамсаан ыл. ☉ Силиться приподняться, шевельнуться
Аттара ити биэс уонча көстөн аҥарын курдугу эрэ айаннаан бараннар, көбүөх гынар күүстэрэ эстэн, олох турунан кэбиспиттэрэ. Е. Неймохов
[Ихаки] утарылаһааччытын көбүөх да гынар күүһэ эстиэр диэри, сылатара-сындалытара. «Кыым»
Бүтэһик сөкүүндэлэргэ иккиэн, этэргэ дылы, көбүөх да гынар күүстэрэ суох буолан эстэн хаалбыттара. «ХС»

туохт. Бэрт кыратык, чэпчэкитик хамсаан ыл. ☉ Чуть-чуть, слегка шевельнуться, дрогнуть
Власий Порфирьевич уостара ибир гыннылар. Н. Лугинов
Көҕөрбүт халтаһалара ибир гына хамсаатылар. И. Гоголев
Быыкаа уҥа илиитин тарбахтара ибир гынан ылаттаатылар. Н. Заболоцкай
♦ Ибир да гыммат - 1) таһыгар биллэрбэт (долгуйбутун, кыыһырбытын уо. д. а.). ☉ соотв. не показывать (не подавать) даже вида
Кыыча, ийэтин аһынан сүрэҕэ төһө да хаанынан ытаатар, ибир да гымматаҕа. Софр. Данилов; 2) кыһаллан да көрбөт, сэҥээрбэт, болҕомтотун да уурбат. ☉ Совершенно не обращать внимания на что-л.; не проявлять беспокойства о чем-л.
Али Хамиди ибир да гымматаҕа уонна оҕонньор ыйытыытыгар да хардарбатаҕа. А. Сыромятникова
◊ Ибир босхо бар - эмискэ салыбырыы түс. ☉ Задрожать вдруг, внезапно
Манньыаттары икки ытыһынан ыгыта туппахтаата, уостара ибир босхо бардылар. Т. Сметанин. Ибир ой - онно-манна чэпчэкитик көтүөккэлээ. ☉ Бежать вприпрыжку, легко и изящно, быстро перебирая ногами
Уолчаан тэбис-тэҥҥэ сүүрэн-көтөн төбөтө лэкээриҥниир, сыгынньах атаҕа, куобах оҕотун атаҕыныы, ибир ойор. И. Гоголев
Имигэс атах ибир ойдо, Илинкэлин түһэ турда. С. Васильев