даҕ. Тас өттүнэн сааһа алдьанан хатыыламмыт, хатыылаах, кылааккайа суох (маһы этэргэ). ☉ Шершавый, щербатый (о деревянных предметах). Маспыт биир сиринэн саркаахтаах
□ Дьүһүнэ көстүбэт гына киртийбит саркаахтаах муоста үрдүгэр бөх-сыыс ыһылла сытар. Эрилик Эристиин

даҕ. Ононманан бөлтөҕөрдөрдөөх, биир дэхситэ суох; модороон, томороон (хол., тиит хатырыга). ☉ Неровный, шершавый; грубый
Арай баараҕай тиит балларыттаҕас хатырыга төлөн сырдыгар кытарымтыйа хараарбахтыыр. Софр. Данилов
Икки хараҕын дьиэгэниччи тиэрэ көрбүтүнэн, балларыттаҕас уостаах киэҥ көҥкөлөй айаҕын аппаччы аппытынан өрө чинэллэн турбахтыы түһээт, уот тыллары куппутунан барда. Амма Аччыгыйа
Маайыс туох баар күүһүн түмэн, ол балларыттаҕас сирэйгэ тыҥыраҕынан түһүнэн кэбистэ. Уустаах Избеков

I
туохт. Бэйэ-бэйэҕин кытта сыстыс, иилиһин, мөчөхтөс (үксүн түү туһунан). ☉ Сбиться, спутаться, сваляться (обычно о шерсти животных)
Бэргээбит кэмигэр ат дьүдьэйэр, түүтэ-өҥө тааҕырар, аанньа аһаабат, уулаабат буолар. «Кыым»
Никита [эһэ] тааҕыран хаалбыт түүтүн тарааҕынан тарыы-тарыы бодьуустаһара, өрүскэ сиэтэн киллэрэн сөтүөлэтэрэ. М. Горькай (тылб.)
II
даҕ. Хатыылаах, дороххой, хатырбыт. ☉ Шероховатый, колючий, шершавый
Чиэрбэни өрөҕө өттүнэн илиигит иминэн устатын хоту төттөрү-таары бигээн көрүҥ. Оччоҕо чиэрбэ тааҕыр курдук хатыылааҕын билиэххит. ББЕ З
Кыһыл тараах, Кылдьыы харах, Тордуох тумус, …… Тааҕыр тарбах, Бөҕө куолас, Өтөс-мөтөс Бөтүүк бөтөс. С. Васильев
Синцов иэдэһинэн тааҕыр курдук хаары таарыйаат, окуопа сыҥаһатын нөҥүө түстэ. К. Симонов (тылб.)
ср. др.-тюрк. тазҕар ‘покрываться паршой’

1) покрываться цыпками, шершаветь; күн уота сиэн , киһи сирэйэ , илиитэ хатырар на солнце руки и лицо человека становятся шершавыми; 2) перен. иссушаться; сир , от-мас хатырбыта сүрдзэх земля и растительность совершенно высохли # саа хатырбыт ружьё покрылось налётом (продуктов воспламенения и свинцом, т. к. долго не смазывалось).