биирдэм тыас туохт. Эмискэ төлө баран тыаһаа. ☉ Произвести короткий и резкий звук, щёлкнуть, шлёпнуть. Таарыйдар эрэ чал гынар баар үһү (тааб.: чааркаан)

I шлёпать, бить, хлестать, сечь; оҕону таһый = шлёпнуть ребёнка; таһый да таптаа — син биир погов. хоть бей, хоть ласкай— всё равно (о непослушных детях) # ууну таһый = привирать, выдумывать; рассказывать небылицы.
II выходить из берегов, разливаться; затоплять; халаан уута манан таһыйар в этом месте река выходит из берегов (во время половодья).

тыаһы үт. туохт.
1. Үрүт-үөһэ «лап-лап» гынан тыаһаа. ☉ Издавать частые хлопающие звуки (напр., о крышке чайника при кипении в нём воды)
Тигинэччи умайа турар билиитэ оһох үрдүгэр улахан чаанньык оргуйан, хаппаҕа лабыгырыыр. И. Никифоров
[Мэхээчээн] этин сааһа аһыллан, улам дьагдьайан тоҥон барда, сыҥааҕа сыҥааҕар сыстыбакка, тииһэ лабыгырыыр. В. Протодьяконов
2. Тохтоло суох түргэнник эрчимнээхтик саҥар. ☉ Говорить быстро и бойко, та раторить
Лабаҥхалаабакка, лахсыйбакка, Лабыгыраабакка, лапсалаабакка өйдөөх киһилии лоп-бааччытык быһаарсыахтааххын. Р. Баҕатаайыскай
ср. тат. лапылдау ‘шлёпать (шлёпнуть) ногами’

биирдэм тыас туохт. Киһи уостарын хамсатан тугу эмэ уобар эбэтэр туох эмэ халыҥ таҥаһынан тугу эмэ кыратык охсор тыаһыныы тыаһаа, оннук иһилин. ☉ Произвести шум, похожий на шлепок губами или звук удара чем-л. мягким (напр., шапкой, рукавицами) по чему-л., шлёпнуть
Никифоров ньохчоллубут кыра, хатыҥыр оҕонньору, эһэ курдук саба кууһан ылан, сап гына уураата. Болот Боотур
Доҕорун киэпкэтинэн сап гына санныга охсон баран: «Иэс баайдым», — диэт, сүүрэ турда. Н. Заболоцкай
монг. шав

I
тыаһы үт. туохт. Тугу эмэ ытыскынан саайан тыаһат. ☉ Произвести лёгкий отрывистый звук, ударяя ладонью по чему-л., шлёпнуть
[Соппуруон] биирдэ …… ол киһини икки хонноҕун анныттан ытыһынан тэп гына охсон ылан, бөлүөк мастыы эргитэ оонньообут. С. Федотов
Дьахтар төрөтөр эмээхсин ньылба оҕону ытыһынан тэп гына оҕуста. М. Шолохов (тылб.)
ср. монг. тэп ‘звукоподражание шуму, стуку’
II
дьүһ. туохт. Олус түргэнник ханна эмэ бара оҕус, ыстан. ☉ Очень быстро и незаметно уйти, исчезнуть
Дьэппириэм уһун тулуубунан сөрөнө туттар да таһырдьа тэп гынан хаалар. Амма Аччыгыйа
Кууһума …… соһуйбут курдук ойон турда да — тэп гынан хаалла. С. Федотов
Сэмэнчик үрэхтэн от тиэйэ Чэйдээт таһырдьа тэп гынар. «ХС»

1. биирдэм тыас туохт. Тугу эмэ хаптаҕай өттүнэн хаптаҕайга охсон кылгас тыаһы эбэтэр онуоха майгынныыр тыаһы таһаар (хол., аан сабыллар тыаһа). ☉ Издать короткий громкий стук лёгким ударом чего-л. плоского обо что-л. плашмя, хлопнуть, шлёпнуть
   Бу түһэн истэҕинэ — сыҥаах тыаһа хап гынан хаалбыт. ПЭК ОНЛЯ II
2. дьүһ. туохт. Туох эмэ туохха эмэ сөп буоларын курдук түбэс. ☉ Точно угодить в намеченное место, ладно прилегать
   Кирилэ кыһыйан атыгар хап гына олоро түстэ, соноҕоһо салайтарыыта да суох билэр сиригэр, Кирилэ дьиэтин диэки, тэбэ турда. Н. Заболоцкай
   Аан хап гына сабылынна. «Кыым»

I
туохт.
1. Бачыгырас тыастанан күүскэ таҥнары саалын (чаҕылҕан, этиҥ туһунан). ☉ С грохотом сильно ударить, грянуть (о молнии, громе)
Түөрт сүллэр этиҥ ньиргийдэ, Түөрт сааллар чаҕылҕан дапсыйда. П. Ойуунускай
Онтон сата тыал сапсыйбыт, Уот курбуу чаҕылҕан дапсыйбыт, Саллар этиҥ лүҥкүйбүт, Самыыр ыаҕастан куппут. Болот Боотур
[Хатыҥнар] ханнык этиҥ таҥнары дапсыйан, бу маннык кэбилэннилэр? С. Федотов
2. көсп. Күүстээх охсууну оҥор (артиллериянан, эбэтэр салгынтан саба түһүү). ☉ Нанести сильный удар (артиллерийский или с воздуха); обрушить удар (на позиции противника)
Сытыы, бэргэн кырбыйдарбыт Үрдүк мэҥэ халлааҥҥа Өрө күөрэйэн тахсаллар, Өстөөх үрдүгэр дапсыйаллар. А. Бэрияк
Кыһыл Аармыйа Модун хардарыыта Талаанньыты Кутаа уотунан дапсыйда. А. Абаҕыыныскай
Өстөөх бэйэтин инники кирбиитин бэйэтэ дапсыйа турар ээ. А. Данилов
II
туохт.
1. Илиигинэн эбэтэр туох эмэ тутан иһэргинэн (быанан, талаҕынан) оҕус, охсон аас. ☉ Шлепнуть или шаркнуть руками или мягким предметом (веревкой, веткой) по чему-л.; ударить
Ити кэнниттэн аты, мииммэккэ туран, быалаах кымньыытынан үстэ сиирэ-халты дапсыйбыта. Күннүк Уурастыырап
Төрөппүттэрэ ааттаахтар салаалаах талаҕынан биирдэ самыыга дапсыйбатахпыт. Эрилик Эристиин
Таарыйбыты таҥнары дапсыйан, лааппынан суолбун солонон, Түбэспити түҥнэри көтөн, Мин ааны былдьаһабын. А. Бэрияк
2. Кынаттаргынан күүскэ, тыастаахтык сапсынан көт (хотой туһунан). ☉ Лететь, шумно размахивая крыльями (об орле)
Күнү күннүктээн дапсыйа Хомпоруун көтүү үөрэҕэр Хотой оҕотун уһуйар. С. Данилов
Кыһаллыбакка сараадыйа дапсыйан иһэр сүдү көтөр. Амма Аччыгыйа. Туруору очуоһун үрдүгэр, Дапсыйар дабыдаллаах сүдүтэ Даллас гына олоро түстэ. Эрчимэн

I
хабылын I диэнтэн дьаһ
туһ. Арай, таһырдьа ахсынньы тымныы киэһэтэ буолан, атахпын хабылыннарбыта аһыйталыыр. Хомус Уйбаан
Иккиэйэх мөһөөх иннэ диэн илиибин хабылыннарыам суоҕа, үлэни булан үлэлиэм. Күрүлгэн
Кавказка үүнэр истии от киһи тириитин таарыйдаҕына бааһырдар, хабылыннарар эбит. МАА ССЭҮү
II
1.
1.
хабы- лын II диэнтэн дьаһ. туһ. Кулуба атын төттөрү эргилиннэрдэ, ат үөрбүттүү улгумнук сиэлэн хабылыннарда. И. Гоголев
Эмискэччи ойоҕосторун диэки ытан хабылыннардылар. Д. Таас
Утаакы буолбатаҕа, аттаах дьон хабылыннаран кэлбит тыастара иһиллибитэ. Н. Заболоцкай
△ Кими эмэ күүскэ, тыастаахтык саай, тэп. ☉ Ударить, шлёпнуть кого-л. с громким звуком
Туллукчаана Матаҥныырабы тыастаахтык сирэйгэ хабылыннарда. В. Протодьяконов
Туллай тутаары гыммыт атыыра тэбэн хабылыннарда. Н. Павлов
Лыхайбыт киһи да улаханнык уолуһуйбакка, хатыҥыр киһини сыҥаахха хабылыннарда. Е. Неймохов
2. көсп. Иҥнигэһэ суох, чобуотук, өрө күүрүүлээхтик саҥар. ☉ Говорить бойко, не запинаясь, воодушевлённо
Аны биирдэ тыл этэрэ буоллар, дьэ кырдьык, этэн хабылыннарыа этэ. Ф. Софронов
Юра ол кэнниттэн эппиэттээн хабылыннарар ээ! И. Семёнов
Өлөксөөн Боппуок биһикки саҥа олох, көҥүл туһунан тыл этэн хабылыннардыбыт. «Чолбон»
2. көмө туохт. суолт. -ан сыһыат туохтууру кытта ситимнэһэн хайааһын соһуччу, эмискэччи оҥоһулларын көрдөрөр. ☉ В сочетании с деепричастием на -ан обозначает действие, совершаемое внезапно, резко
Туллай тутаары гыммыт атыыра тэбэн хабылыннарда. Н. Павлов