щёлок; щёлочь; щёлочи || щелочной; солох суурадаһын щелочной раствор; солоҕунан ыраастаа = чистить что-л. щёлоком.

хабааннас диэнтэн хай
аата. Нуорка хабаҕар таас үөскээһинэ эмиэ кислота-щёлочь хабааннаһыыта кэһиллиититтэн тахсар. КИиКСА
Сэрии кэминээҕи кэрдиис кэмҥэ аан дойдутааҕы түһүлгэҕэ күүстэр хабааннаһыылара биллэрдик уларыйда. ПА
Салалта бары таһымнарыгар быраап уонна эппиэтинэс кээмэйин, хабааннаһыытын чуолкайдык быһаарар наадалаах. Л. Брежнев (тылб.)

аат.
1. Мас күлэ ууга оргутуллубут суурадаһына. ☉ Щёлок
Тилээ күлгэ биһилиннэҕинэ өлөр, кини солоҕу тулуйбат. ФНС ОС
Пиэрмэлэргэ суода оннугар солоҕу эмиэ туһаналлар. СЕТ ҮА
Хотон истиэнэлэрин, муосталарын күл итии солоҕунан сууйуллуохтаах. ТВС ССНьСЫа
2. хим. Туус кислотаны кытта холбоһуутуттан үөскүүр ууга суураллар бэссэстибэ. ☉ Щёлочь
Күүстээх солохтор (натрий, калий, испиэскэ аһыылара) мөлтөх да суурадаһыннара түү, солко таҥастары сиэн кэбиһэллэр. ССЫа
Солох эккэ-хааҥҥа куһаҕаннык дьайар, киһи тириитин сиир, ордук натрий уонна калий аһыылара. ХОДь

I
1. аат. Улахан кыһыы, кыйаханыы; хомойон, өһүргэнэн кыйыттыы. ☉ Досада, раздражение
Көскө да барбыт абабар уонна кини да кэриэс суругар хоруйдаан ырыа суруйбутум. П. Ойуунускай
«Абата бэрт ээ. Ол иһин соруйан... саҥардым. Кини даҕаны кыһыйдын буоллаҕа», — диэн быһаарыыта суохтук боллурҕаабытынан оҕонньор аргыый тахсан барда. Амма Аччыгыйа
Ырыа үөскүүр үөрүүттэн, Биитэр ааспат абаттан, Биитэр өлөр мөккүөртэн, Биитэр улуу тапталтан, — Кууллаттарыы муҥуттан. С. Данилов
2. саҥа алл. суолт. Тугу да гынар кыах суоҕуттан, кыһыы-хомолто түмүллүүтүттэн тахсар күүстээх иэйиини көрдөрөр (тард. ф-ҕа, үксүгэр атын тыллары кытта холбуу тут-лар). ☉ Выражает крайнюю степень досады, раздражения, бессильную злобу (обычно употр. в сочет. с др. словами)
Кимнээх буоламмыт Киэҥэр-куоҥар кистээн Киһи оҥоруо баарай? Аай-аайбын! Ыый-ыыйбын! Аанай-туонай абам эбит! П. Ойуунускай
Бу кэрэдэк тылын истиҥ! Соруйан гынар ээ ити! Абам да баар эбит... Амма Аччыгыйа
Оо!.. Абам эбит... Саатар Марисаны кытта бырастыылаһарга чаас аҥаара көҥүллээбэтэх буоллахтара. Эрилик Эристиин
Оо, абата эбит, туох истиэ баарай!!! Күннүк Уурастыырап
♦ Айаҕын абатын көр айах
II
аат., эргэр.
1. Сүлүһүннээх, хабархай солох. ☉ Щелочь
Бу күөл уута абалаах, киһи-сүөһү испэт уута. СГФ СКТ
2. Уулаах сиргэ үүнэр, ынах-сүөһү сиэн өлөр сүлүһүннээх от, бурут от. ☉ Ядовитое растение, из-за отравления которым гибнет скот; цикута, вех, сурепка. Аастахха аба да амтаннаах, утаттахха уу да минньигэс (өс ном.)