дьүһ. туохт.
1. Ыараханыараханнык, аа-дьуо хардыылаан, бытааннык хаамп (хол., уойбут-топпут көрүҥнээх, улахан истээх, мөдөөт хамсаныылаах киһини этэргэ). ☉ Идти, ходить медленной тяжёлой поступью, переваливаясь с боку на бок (напр., о тучном человеке с большим животом)
«Ээ, бу Наара Суох хара баранаак кэлэн аймалҕаны оҥорбут эбит буолбаат», — Бөтүрүүсэ кулуба ыадайан тахсар. И. Бочкарёв
Шагуров аптамааты киэр охсор, …… ньиэмэһи саҕатыттан ылар да, биһиги диэки ыадайа турар. Т. Сметанин
Кини улахан ампаардара туолбуттарын үрдүнэн хараҕа туолбат, бэйэтэ буоллар ынайа уойар, ыадайа кырдьар. «ХС»
2. кэпс. Лаппа улахан уонна ыарахан көстүүлээх буол (тугу эмэ этэргэ). ☉ Быть, казаться очень большим, тяжёлым, грузным (о чём-л.)
Ыадайбыт, тэйгэйбит Ыбыс-ыарахан суумканы Ыадалытан иһэллэрин Ытырыктата көрдүм. С. Тимофеев
Хааһахтан улахан баҕайы тумустаах ыадайбыт алтан чаанньыгы итиэннэ …… үс баайыы сэбирдэх табаҕы оротолоото. Тэки Одулок (тылб.)
Көлө тутуллар сирэ иччитэҕэ, ааныгар улахан күлүүс ыадайан турара. Г. Николаева (тылб.)

аат. Үксүгэр убаҕаһы кутарга, таһарга аналлаах, таһынан хас да иилээх, кыл тутаахтаах, хаппаҕа суох улахан туос иһит (солуур быһаҕаһа кээмэйдээх). ☉ Большой берестяной сосуд без крышки, с ободочками и рукояткой из сплетённых конских волос, вместимостью в полведра для хранения или переноски жидкости, берестяное ведро
Онтуолук күөлүттэн күҥҥэ биирдии ыаҕас балыгы балыктаан иитиллэн олорор. Саха ост. I
Улахан ыаҕаска суоратынан ымдаан оҥорторон, биэ баайыллан турар түннүгүн анныгар туруортардылар. Н. Якутскай
Дьаана икки саҥа туос ыаҕаска биэ үүтүн тутан ыадалытан, балаҕаҥҥа киирэн хаҥас ороҥҥо уурда. В. Протодьяконов
♦ Баһа ыаҕастаах уу курдук <дьалкыҥнас> көр бас II
Миитэрэй туран маһын кэрдэн көрөөрү гыммыта, баһа ыаҕастаах уу курдук дьалкыҥнас. Амма Аччыгыйа
Баһа ыаҕастаах уу курдук буолбут, бэлэһэ хам хатан хаалбыт. Н. Якутскай
Билигин баһым бүтүннүүтэ ыаҕастаах уу курдук дьалкыҥнас буолла. Болот Боотур. Икки ардыларыгар ыаҕастаах уу дьалкыйбат (дьалкыйбатынан) — икки ардыларынан (ардыларыгар) уу тохтубат (тэстибэт) диэн курдук (көр икки I). Кинилэр оҕо эрдэхтэриттэн икки ардыларыгар ыаҕастаах уу дьалкыйбат доҕордуу этилэр. Төбөтө ыаҕастаах уу курдук дьалкыҥнас — баһа ыаҕастаах уу курдук дьалкыҥнас диэн курдук (көр бас II). Уол тураары гыммыта, төбөтө ыаҕастаах уу курдук дьалкыҥнас. Ыаҕастаах уунан кутта — дохсуннук, курулаччы, тохтоло суох күүскэ түстэ (ардаҕы, самыыры этэргэ). ☉ Лить как из ведра (о проливном дожде)
Симоннаах Үүйэ ыаҕастаах уунан кута турар дохсун ардаҕы ортотунан …… хаамсан истилэр. Л. Попов
Этиҥнээх ардах, миигин эккирэппит курдук саба сүүрэн тахсан, ыаҕастаах уунан кутар курдук түстэ. Т. Сметанин
Ыаҕастаах уунан курулаччы кутар ардахтан сонно атахпытыттан баспытыгар диэри уула сытыйдыбыт. С. Маисов
◊ Кыллаах ыаҕас эргэр. — сиэлинэн киэргэтэ тигиилээх, биэ үүтүн кутар ыаҕас. ☉ Берестяное ведро с орнаментом из конского волоса (для хранения кобыльего молока)
Арыт кыллаах ыаҕаска түһүлгэҕэ кымыс киллэрэн, удьаанан чорооннорго кутан түҥэтэллэрэ үһү. НБФ-МУу СОБ. Саар ыаҕас эргэр. — саамай улахан ыаҕас (хол., арыы хаһаанар). ☉ Самое большое берестяное ведро (напр., для хранения сливочного масла)
Биир ынахпытын уотан, үс саар ыаҕаска көйөргөнү мунньан, …… эрим малааһын оҥорор. Н. Неустроев
Доромоон хас да түүтэх бурдугу киллэрэн, биир улахан саар ыаҕаска бурдук астыы олордо. Күндэ
Сиэдэрэй ойуулаах-оһуордаах сири иһиттэр, саар ыаҕастар, кэриэн айахтар мунньуллубуттара үчүгэйиэн! Күннүк Уурастыырап
Сүөгэй ыаҕас көр сүөгэй. Ампаартан сүөгэй ыаҕаһын булан киллэрдэ. Сылгы ыаҕаһа — кыллаах ыаҕас диэн курдук. Сылгы ыаҕаһын быата хаптаҕай, эриэн, сиэдэрэй буолар. ГПП ТО
Ыаҕас күлүүс көр күлүүс. Күкүр Уус ыаҕас күлүүһү аалааала ыллыыр. Суорун Омоллоон
Сомуоһуна аана ыт баһын саҕа ыаҕас күлүүһүнэн хатаммыт эбит. Күннүк Уурастыырап
Аан боробуойугар иилиллибит ыаҕас күлүүһү мускуйан кычыгыраппытыгар, боробуой сотору тосту барда. Р. Баҕатаайыскай. Ыаҕас ытарҕа көр ытарҕа. Эбэлэрэ ыаҕас ытарҕатын кэттэ
ср. эвенк. эгас, ээгас ‘берестяная коробка с четырехугольным широким дном и узким донышком’