Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ыаллан

  1. ыаллаа 1 диэнтэн бэй. туһ. Күһүөрү сайын Сэргэчээн оҥостон, өрүү-хоно, кэргэнин төрөппүттэригэр Бочукуруоп Өлөксөөннөөххө ыаллана, дьаарбайа бара сылдьыбыта. Болот Боотур
  2. Дьиэҥ таһыгар атын ыаллаах буол. ☉ Иметь соседа
    Үс бастаах Алаа Моҕус ыалланан, Бүүкээнниир Ыаһах эрэйдээх олорбута эбитэ үһү. Саха фольк. Үлэһит, көрсүө ыалланар бэрт бөҕө буоллаҕа дии. Күрүлгэн
  3. Дьон, ыал олохсуйан олорор буол (ханнык эмэ сири этэргэ). ☉ Быть заселенным людьми (о какой-л. местности)
    Улууканнаах сайылыктарбыт, аҥааттар алаастарбыт дьэ ыалланан, дьэ уоттанан-күөстэнэн сандааран иһиэхтэрэ. С. Васильев
    Бу өтөх эмиэ ыалланан, оһох буруота унаарыйыа, оҕо саҥата чаҕаарыйыа. Г. Угаров

Якутский → Русский

ыаллан=

возвр. от ыаллаа = иметь соседа; биһиги саҥа ыалланныбыт у нас новые соседи.

Еще переводы:

күөллэн

күөллэн (Якутский → Якутский)

туохт. Бэйэҥ бас билэр күөллээх буол. ☉ Обзаводиться озером, иметь свое озеро. Быт-быт оҕустанан, сүүтүк-сүүтүк сыарҕаланан, …… көҥүстээх үрэх күөллэнэн, үс бастаах Алаа Моҕус ыалланан Бүүкээнниир Ыаһах эрэйдээх олорбута эбитэ үһү. Саха фольк.

сыарҕалан

сыарҕалан (Якутский → Якутский)

сыарҕалаа диэнтэн бэй
туһ. Быт-быт оҕустанан, сүүтүк-сүүтүк сыарҕаланан, сап өтүүлэнэн, иннэ олгуобуйаланан, …… үс бастаах Алаа Моҕус ыалланан, Бүүкээнниир Ыаһах эрэйдээх олорбута эбитэ үһү. Саха фольк. Сайын көмүс ыҥыырдаах аттанан, уу дьоруонан дайдарар, кыһын доруобуна сыарҕаланан сиэллэрэр. М. Доҕордуурап

улууканнаах

улууканнаах (Якутский → Якутский)

улуукан диэн курдук
Улууканнаах сайылыктарбыт, аҥааттар алаастарбыт дьэ ыалланан, дьэ уоттанан-күөстэнэн сандааран иһиэхтэрэ. С. Васильев
Гомер поэмалара литература улууканнаах айымньыларыгар киирсэллэр. КФП БАаДИ
Улууканнаах учуонай [Дарвин] наукаҕа дьиҥнээх уларыта тутууну оҥорбута. ББЕ З

аҥааттар

аҥааттар (Якутский → Якутский)

даҕ., поэт. Киэҥ сиринэн тайаан сытар. ☉ Занимающий обширное пространство
Улууканнаах сайылыктарбыт, аҥааттар алаастарбыт дьэ ыалланан, дьэ уоттананкүөстэнэн сандааран иһиэхтэрэ. С. Васильев
Туох да омуна суох, олоҥхоһут туойбут аҥааттар алааһыныы нэлэһийбит туундара ортотугар таастар чочоруспуттар. Т. Халыев
Киниэнэ дойдута Тааттаҕа — Аатырар Чычымах аттыгар, Килбиэннээх долгуннаах Аммаҕа, Аҥааттар күөх быраан анныгар. Күннүк Уурастыырап

дьаарбай

дьаарбай (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Сынньанар, салгын сиир быһыынан күүлэйдээ, таһырдьа, айылҕаҕа сырыт. ☉ Гулять, совершать прогулки на природе, на свежем воздухе, прогуливаться
«Дуга курдук токуркайбын, Сайын ходуһаҕа дьаарбайабын, Кыһын көхөҕө ыйанабын», - диир баар үһү (тааб.: хотуур). Уонна мыраан аннынан Чуумпура дьаарбайыам, Мин дойдум хатыҥнара Намчыларын таптыам. С. Данилов
Халысханнаах сыырдарбар Хайыһарбын салайдым, Ыраас хаардарбар Ыллыы-туойа дьаарбайдым. П. Тулааһынап
Хата түһээн ат миинэн Хаарыс тыаҕа дьаарбайыым. Т. Сметанин
2. Иллэҥ кэмҥэр билэр дьоҥҥор, урууларгар сырыт, ыалдьыттаа. ☉ Бывать на досуге в гостях у знакомых, родственников
Тыалга хааттаран олорон таспытынааҕы ураһаҕа дьаарбайа таҕыстым. А. Софронов
Биирдэ Онохочоон Чоохоон ыалларыгар дьаарбайа барбыт. Суорун Омоллоон
Күһүөрү сайын Сэргэчээн оҥостон, өрүү-хоно, кэргэнин төрөппүттэригэр ыаллана, дьаарбайа бара сылдьыбыта. Болот Боотур
3. көсп. Араас хайысханан сыҕарый, тарҕан (туох эмэ туһунан). ☉ Перемещаться в разных направлениях, распространяться (о чем-л.)
Урукку Муссерен киэҥ килэдиспит истиэп хонууларыгар тыраахтардар дьаарбайбыттар. Эрилик Эристиин
Ол бириэмэҕэ «Пугачев Оренбурга чугаһаата» диэн кэпсээн бүтүн Россияҕа дьаарбайара. Эрилик Эристиин
Сибэкки сирэм сыһыынан Сиккиэр тыал дьаарбайар. Баал Хабырыыс