сов. 1. (туго завязаться) ыйылын, ыйыллары ыл; узел верёвки стянулся быа түмүтэ ыйыллыбыт; 2. (стянуть себя чем-л.) хам туттар, бобо тардын; ^.(сморщиться) түүрэ тарт; 4. (собраться) түмүс.

сыһ. Төттөрү этиппэттик, ылыннарыылаахтык, чиҥник-чаҥнык (киһи саҥатын туһунан). ☉ Властно, безапелляционно (говорить)
«Киир!» - диэтэ Лэгэнтэй дьарымталаахтык. Софр. Данилов
Маннык улахан суолталаах тыын боппуруоска хабыр соҕус кэпсэтиини түмүктүүр тыллар итинник өһүлкэйдик буолбакка, ыйыллары соҕус, кэм эрчимнээхтик, дьарымталаахтык этиллиэ этилэр буоллаҕа дии! «ХС»

кытаат диэнтэн дьаһ
туһ. «Саабынан урут кыылга ыта иликпин, аны сыыһа-халты туттуом, тыыны ылан ытыам», — Сэргэчээн бэйэтин кытаатыннара санаата. Болот Боотур
Степан Саввич …… көхсүн этитэн баран куолаһын быһа-бааччы кытаатыннарда. Н. Лугинов
Тыйыс бу тыллар ыгыллыбыт санаа сабын ситимнэрин ыйыллары тардан, ордук кытаатыннаран, дьиппиэрдэн биэрэллэр. Ф. Софронов

сыһ. Сөллүбэт, төлө барбат гына, кытаанахтык (баай). ☉ Так, чтобы не развязалось, туго, накрепко, глухим узлом (завязывать, затягивать)
Ыйылыннары тардан Ыйанар быабын Ыраах бырахтым. А. Софронов
Бэргэһэтин устаары холко буолбут тииҥ тулалаах чомпо бэргэһэни быатын ыйыллары тардан кээстэ. Эрилик Эристиин
Ити бириэмэҕэ Кутувья, ойон туран туора ыстанаат, маамыктатын өссө ыйылыннары тарта. «ХС»

туохт. Быаны баайыллыбыт уһугуттан (төбөтүттэн) тартахха тута сүөрүллэр, оттон атын уһугуттан (төрүт өттүттэн) тартахха эбии ыйыллар гына солбуйан баай. ☉ Завязывать якутским распускным узлом, который быстро развязывается, никогда не затягивается
Атын баайбыт сиригэр Аҕылаан-мэҥилээн тиийбитэ — Соноҕоһо сордоох Сууйатын суох, Туомтаабыт хахыйаҕа Тууратын мэлигир! П. Тобуруокап
Аты мин ыйыллары баайбытым, ону Платон …… көннөрөн, туомтаан баайда. Н. Павлов
Туһах төбөтүн, иккитэ ыбылы куустаран, кичэйэн туомтаата. Н. Борисов
ср. туркм. дөйүм ‘узел’, тув. доҥ ‘мёртвый узел’, доҥна ‘завязывать мёртвым узлом’, эвенк. томтэ ‘мёртвый узел’