прил. от ыйынааҕы, от ыйдааҕы.

прил. атырдьах ыйынааҕы, атырдьах ыйдааҕы.

прил. бэс ыйынааҕы, бэс ыйдааҕы.

прил. ыам ыйынааҕы, ыам ыйдааҕы; # майский жук сааскы хомурдуос.

1) сосна || сосновый; бэс чагда сосновый бор; бэс субата сосновая заболонь # бэс ыйа июнь; бэс ыйынааҕы июньский.

сүүрүгүрдүү, сүүрдүү нуормата (сүүрүктээх уу уһун кэм устата мунньуллубут кэм-нээһиннэриттэн ааҕан таһаарыллыбыт сыллааҕы, дьыл хайа эрэ кэминээҕи эбэтэр ыйынааҕы орто ороскуота.)

сыһ. Олус күүскэ, итиитик (күн уотун туһунан). ☉ Жарко, так, чтобы припекало (о солнце)
Күн уота сыралыччы көрөн, оту-маһы үөрпүккэ дылы көрдөрөр. Н. Түгүнүүрэп
Күн ыам ыйынааҕы курдук сыралыччы тыгара. М. Шолохов (тылб.)

иэстээ диэнтэн бэй., атын
туһ. [Кулуба:] Дьэ, Дьаакып, ити суруллубут сүөһүттэн көҥүлэ суох тутуннаххына, уоруйах куолутунан иэстэниэҥ. А. Софронов
Өллүлэр-өстүлэр өрүөллэр, Кинилэр хааннара иэстэниэ! Күннүк Уурастыырап
Кини ыам ыйынааҕы хамнаһын уон аҕыс солкуобайы урутунан ылан сиэбитэ, ону толорбокко өлбүтүн быһыытынан, уон икки солкуобай аҕыс уон харчы иэстэнэр. Эрилик Эристиин

даҕ. Аймалҕана суох, чуумпу, наҕыл. ☉ Спокойный, тихий
Н у урал түүнүм үөһүгэр Кытаарата тыаһыыра. Күннүк Уурастыырап
Киһи хайдах эрэ туох эмэ үчүгэйи оҥоруон баҕарар — маннык нуурал киэһэлэргэ. Н. Габышев
Бэс ыйынааҕы сааскы нуурал халлаан киэлитин алдьатан, арҕааттан эмис кэччи анысханнаах силлиэ түспүтэ. Т. Сметанин
Таптаабыт дьахтара Татым санааламмыт талымталба, нуурал олоххо тардыстыбыт. В. Гольдеров

даҕ. Олус тымныы. ☉ Очень холодный
Аар тайҕам араас мастара анысханнаах ыйдарга арбаҕас гынан арбаччы кэппит, кырыаларын-көмнөхтөрүн киэр илгэннэр, уһаансинньээн көстөллөр. «Кыым»
Аҕалбыттара тус хоту, Сир кыйаар уһугар Анысханнаах Бүлүү хотун Хайыр муус буоругар. Эллэй
△ Күүстээх уонна астыбат тымныы (тыал). ☉ Сильный неутихающий (ветер)
Тус арҕааттан түһэр анысханнаах тыал Ламма хайаларыттан хааттаран улуйар. М. Доҕордуурап
Бэс ыйынааҕы сааскы нуурал халлаан киэлитин алдьатан, арҕааттан эмискэччи анысханнаах силлиэ түспүтэ. Т. Сметанин