холодный ветер; пронизывающий холод; анысханнаах арҕаа халлаан фольк. западное нёбо с холодным ветром; улахан өрүс анысхана холодное дыхание большой реки; арҕааттан тыал анысханнаах буолар западный ветер несёт холод; анысхан тымныы пронизывающий холод.

сыһ. Олус тымныытык. ☉ Очень холодно
Кини [мыраан] угуттуур сылааһын өрүс диэкиттэн анысханнаахтык үрэр тыал сөрүүкэтэн ааһар. «ХС»
Киэһээҥи тыал анысханнаахтык курдат охсор. Таастар эмиэ тымныынан аҥыйаллар, мууска сытар курдук. А. Кривошапкин (тылб.)

тибиир диэнтэн тиэт
көрүҥ. Бу дойдуга тымныы обургу анысханнаах тыалынан аҕылаан, муус толонноох, хаардаах самыырынан тибиирбэхтиир эбит. «ХС»

даҕ. Холлороон курдук кыараҕас. ☉ Узкий, как нора, проход
Аҕыс хаттыгастаах Араҕас маҥан халлаан Анысханнаах аргыардаах Арҕаа алын дьайыҥыттан, Кубулҕаттаах куораҕайдаах Хотугу кырыытыттан …… Най хара былыт …… халыйан таҕыста. П. Ядрихинскай

аат. Араас инструменнарга бииргэ оонньуур муусукааннар бөлөхтөрө. ☉ Группа музыкантов, совместно исполняющих музыкальное произведение на различных инструментах, оркестр
Сытыытык кыланар кырыымпалардаах Анысханнаах айылҕам Араас эгэлгэ куоластаах Айдам — дуораан аркыастыра диэн Айыллан аххан, манна үөскээбит эбит! С. Зверев. Күрүлгэн уорааннар Көҥүстэр Аркыастыр буоланнар Айаара түстүлэр. Хоһоон т.

туохт. Быртахха, куһаҕаҥҥа сыһын, умньан. ☉ Загрязняться, оскверняться
Кини тылынан-өһүнэн эрэ биһиги ытык өйдөбүллэрбитин быртаҕырдар буолбатах. Эрчимэн
Бу муора уута будулуйар, Байҕал баала быртаҕырар, Акыйаан анна ахтыйар Анысханнаах сахтарыгар... Мин даҕаны быыкаа Буоссалаах буолуом этэ, бука. М. Тимофеев. Атахтарыгар үҥпүтүм: «Аһыныык буол, эйэҕэс буол! Быртаҕырпакка, чиэһинэйдик Быыкаайыгым оҕотун Буор ийэҕэ көмнөрүҥ!» Н. Некрасов (тылб.)

аат., эргэр. Саха сиригэр нууччалар кэлиэхтэрин иннинэ хотугулуу-арҕаа олорбут биис ууһа. ☉ Племя, проживавшее на северо-западе Якутии до прихода русских
Кинилэртэн [майаат омуктартан] арҕаа, анысханнаах Анаабыр өрүскэ, кыыдааннаах Кыатаа өрүскэ уонна Баай Түбэҕэ ыт сүөһүлээх саамай, дьураак, мандаадыр омуктар олороллоро. Далан
Сахалар өссө онно тиийиэхтэрин иннинэ тумат, майаат, дьураак диэн эрдэтээҥҥи биис уустара олоро сылдьыбыттарын кэпсиир сэһэннэр суруллубуттара. «Кыым»

даҕ. Аймалҕана суох, чуумпу, наҕыл. ☉ Спокойный, тихий
Н у урал түүнүм үөһүгэр Кытаарата тыаһыыра. Күннүк Уурастыырап
Киһи хайдах эрэ туох эмэ үчүгэйи оҥоруон баҕарар — маннык нуурал киэһэлэргэ. Н. Габышев
Бэс ыйынааҕы сааскы нуурал халлаан киэлитин алдьатан, арҕааттан эмис кэччи анысханнаах силлиэ түспүтэ. Т. Сметанин
Таптаабыт дьахтара Татым санааламмыт талымталба, нуурал олоххо тардыстыбыт. В. Гольдеров

аат., байыан. Артиллерия сэбин-сэбиргэлин (бууска, гаубица, мортира) уопсай ааттара. ☉ Артиллерийское орудие (пушка, гаубица, мортира и т. д.)
Сэмэн Никифоров «Т-34» тааҥка оруудьуйатын хамандыыра буолбута. Софр. Данилов
[Саллаат] Тоҕоостоох томторун Чопчу-бааччы тосхоллоон, Көһүн миэтэрэнэн билэн, Биэрэстэтин бөрсүөгүнэн кэмнээн Аат маҥалай аймаҕын диэки Анысханнаах оруудьуйатын Айаҕын атыппыта. Саха нар. ыр. III

туохт. Тугу эмэ туох эмэ диэки хайысхалаа, туһаай. ☉ Нацеливать, направлять что-л. куда-л. [Саллаат] Тоҕоостоох томторун Чопчу бааччы тосхоллоон …… Аат маҥалай аймаҕын диэки Анысханнаах оруудьуйатын Айаҕын атыппыта. Саха нар. ыр. III
Ньургуһун Лоокууттуун дьонноро …… кинилэр кэскиллэрин тосхоллуулларын билбэккэ сылдьаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Оонньууну оҕо дьоҕурун сайыннарар тосхоллоон, туһалаах хайысханан салайарга, киниэхэ чопчу сыал-сорук, ис хоһоон булуллуохтаах. ФГГ СТКТҮК