сыһ.
1. көр ыксаабыттык. Ханна эрэ ыксаабыттыы бөһүөлэк диэки сүүрэ турда. Ытым тайах суолун көрдө да, ыксаабыттыы супту түһэн кэбистэ
2. Туохтан эмэ уолуйбуттуу, аймаммыттыы. ☉ Беспокойно, встревоженно
«Бэйэбин сиэҥ …… ыттар!» — диэн ыксаабыттыы киҥинэйдэ. Амма Аччыгыйа
Онуоха баара оҕолорум туран Уолуйбуттуу ойдулар, Ыксаабыттыы сырыстылар. С. Зверев
Атына [иккис кыталык] моонньун эҥин-эҥинник күөкэҥнэтэ-күөкэҥнэтэ, доҕорун тула олус ыксаабыттыы, аймаммыттыы хаамыталыыр, айаҕын атыппахтыыр. И. Семёнов

прил. разг. ыксаабыт; истошный крик ыксаабыт хаһыы.

мэлэй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Ыксаабыт татаардар сотору буола-буола кэннилэрин хайыһан, сирэйдэрэ мэлэҥнээн ааһар. «Чолбон»

көр сүлүкүчүй. Олбуор таһынан ыксаабыт киһи сүллүкүччүйэн иһэрэ көһүннэ
□ Хотон иһиттэн эриэн борооску сүллүкүччүйэн таҕыста. «ХС»

дьүһ. туохт. Ыксаабыт курдук туттан-хаптан хоротуута суох сүүр. ☉ Бежать, суетливо и часто перебирая слабыми ножками. Сүүрэн сакырый

прил. 1. (срочный) тиэтэллээх, ыксаллаах; спешное письмо тиэтэллээх сурук; 2. (торопливый) тиэтэйбит, ыксаабыт; он шёл спешной походкой кини тиэтэйбит хаамыытынан иһэрэ.

сыһ. Туох эмэ, ханнык эмэ дьайыы саҕаланыаҕыттан. ☉ С самого начала чего-л., какого-л. действия, сначала
[Ньукулай:] Мин хомуньуус буоларым ааһа сылдьар киһибин. Мин аан бастааҥҥыттан ыксаабытым. «ХС»

аҕыалай-быгыалай — ыксаабыт, аҕылаабыт-мэҥилээбит, сүпсүгүрбүт. ☉ Суетливый, торопливый, говорящий и дышащий урывками
Аҕысчай тараҕай Аҕыалай-быгыалай Уолаттар, кыргыттар Ууһаахтаа инилэр. П. Ойуунускай

иэрий диэнтэн холб. туһ. Куоска муҥнаах ньааҕынас ытыыр саҥатынан көмө ыҥырара, кини ыксаабытын көрөн уолаттар күлсэн иэриһэ сыттылар. А. Пушкин (тылб.)

сыһ. Көнөтүнэн буолбакка, үөннүрэн, кубулҕатыран. ☉ Неискренне, притворно, фальшиво
Эргэ тахсан оҕо убаҕаһыгар мискилиэххин ыксаабыт буоллаххына, кубул-дьибил буолбакка көнөтүнэн эт. Э. Соколов