и. д. л. от ылын= I.

I возвр. от ыл = I) брать, взять; что-л. (себе); принимать что-л. (на себя); ити үлэни бэйэҕэр ылын эту работу возьми на себя; 2) принимать что-л., соглашаться с чём-л.; этэрбин ылын соглашайся с тем, что я говорю.
II раздваиваться, разрываться (обычно о вилообразных соединениях); көхө ыллан түспүт крюк над костром обломился (напр. под тяжестью висевшего котла); сыҥааҕа ыллыбыт у него челюсть вывихнулась.

ылын I диэнтэн х-ччы аата
Иккис симиэнэҕэ хаалан үлэлииргэ соруйдулар. Бастаан ити дьаһалы ылынааччы аҕыйах этэ, ол да буоллар, син бары сөбүлэһэн, сөптөөх үлэ барда. БГП ДьТ-СК
Реакция сыллара бүрүүкээбиттэрэ, идиэйэни буккуллуу саҕаламмыта. Таҥараны ылынааччылар, атын да араастар көстүтэлээбиттэрэ. «ХС»

I
1.
ыл диэнтэн бэй. туһ. Сытала суох улахан Сыарҕатын иһигэр, Ыпсыыта биллибэт элбэх Ындыытын ылынна, табыла биллибэт элбэх Таһаҕаһы хааланна. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эмээхсин сөтөллөн, хахсайан, Умнастаах хамсатын ылынна. Күннүк Уурастыырап
Куоратчыттар ас-үөл ылынан дойдуларын диэки суолларын көннөрдүлэр. «ХС»
2. Тугу эмэ бэйэҥ оҥор, бэйэҥ сүк (хол., атыттарга кыаллыа суоҕу). ☉ Принимать, брать на себя что-л. (напр., ответственность)
Луха оҕолору көмүскээн, буруйу барытын бэйэтигэр ылына сатыыр. Амма Аччыгыйа
Мин бэйэм тэрийэр оонньуум, Айыытын-харатын бэйэбэр ылынабын. И. Гоголев
Болот хамначчыт дьахтары олус диэн аһына санаата уонна буруйу бэйэтигэр ылынарга сананна. Н. Заболоцкай
3. Ким эмэ этиитин, тылын, быһаарыытын кытта сөбүлэс. ☉ Соглашаться с кем-л., принимать чьё-л. решение, предложение
Мунньах биир санаанан Ананий Золотовскай этиитин ылынна. М. Доҕордуурап
Тоҕус уоннаах оҕонньор уолун тылын ылынна. Эллэй
Дьиэлээх киһи этиппэт даҕаны, барытын даллайбытынан сөбүлэнэн, ылынан истэ. Н. Заболоцкай
4. Халбаҥнаабат курдук гына, туохха эмэ бигэтик быһаарын. ☉ Твёрдо решиться на что-л., взять на себя смелость в чём-л.
Оботтоох баайдарга сыстыбат, Кытаанах санааны ылынаар. Эрилик Эристиин
Онтон кытаанах санааны ылынан таастан тэбинэн сиксиринэ-сиксиринэ тартым. Т. Сметанин
Үгүстүк толкуйдааһын, бары өттүнэн ыараҥнатан көрүү кэнниттэн, кини чахчы кытаанах быһаарыныыны ылынан, дириэктэр хоһугар көтөн түстэ. Н. Лугинов
ср. др.-тюрк. алын ‘брать себе (для пользования)’
II
туохт. Икки аҥыы бар, ыыра бар, хайдан, арахсан хаал. ☉ Разъединяться, разрываться, отрываться, выпадать
Үтүлүктээх бэргэһэлэрин ыйаары гыммыта көхөлөрө ыллан түспүт. ПЭК ОНЛЯ II
Эрбэҕим ыллан дуу, ууллан дуу хаалбата буоллар, ынаҕы сатаан ыах эбиппин. М. Доҕордуурап
Эбэтэ Оппуруоһа эмээхсин наһаа кырдьаҕас, үлэни-хамнаһы кыайбат, дьааһыйдаҕына сыҥааҕа ыллан түһэн хаала сылдьар. «Кыым»