частица модальная, выражает презр.-ирон. отношение: таҥас ырата одежонка; идея ырата идейка; эр киһи ырата а) только и славы, что мужчина; б) всё-таки мужчина (при желании подзадорить); ср. дуома .
Якутский → Русский
ырата
ыра
предсказание; предчувствие; үчүгэй ыра хорошее предсказание; доброе предчувствие; ыра ырааппат погов. что загадано — сбудется.
Якутский → Якутский
ырата
сыһыан эб. Аат тылы кытта туох эмэ мөлтөҕүн, көстүүтэ суоҕун бэлиэтиир уонна сороҕор этээччи үгэргиир сыһыанын көрдөрөр: элээмэтэ, дуома. ☉ Как модальная частица, в сочетании с существительными подчёркивает незначительность, невзрачность, несущественность кого-чего-л., выражает презрительно-ироничное отношение: ничтожество, видимость
Ийэм илдьи сытыйбыт таҥаһым ыратын абырахтыыр түбүккэ хаалла. Амма Аччыгыйа
«Бастаан көрдөрөн, үөрэтэн биэрдэргин, син мэхэнисээтэр ырата этим буоллаҕа дии», — диэтэ уонна иһигэр бэркэ сөбүлүү санаата. В. Титов
Мин, уйарҕаан, ытыа эбиппин да, сүрэ бэрт, эр киһи ырата буоллаҕым дии. П. Аввакумов
ыра
аат.
1. Ким эмэ туохха эмэ, тугу эмэ оҥорорго баҕарыыта, баҕа санаата. ☉ Желание чего-л. добиться, что-л. осуществить, устремлённость к чему-л., мечта
Кинилэргэ ити сырыы [кыраныысса таһыгар күүлэйдээһин] атын планетаҕа баран кэлии курдук хаһан да туолбат ыра этэ. Н. Лугинов
Бүгүҥҥүттэн сиппитинэн барар Циолковскай кынаттаах ырата, Саҕаланна үрүҥ күн анныгар История космическай эрата. Эллэй
Санаа ырата буолбут Сааскылаах дьэ чугаһаата. С. Федотов
Ол эрээри кыра да ыраны ситиһэр туһугар киһи үрүҥ сүнньэ быстыар диэри үлэлиэхтээх. П. Аввакумов
2. эргэр. Ким эмэ кэлэр кэскилэ эбэтэр кини инники олоҕор буолуохтааҕа. ☉ Предсказание или предчувствие чего-л.
Олоххутун ойуулуур Олоҥхоһут тыппыгар, Ыраҕытын тускулуур Ырыаларгыт тылыгар Алмаас тааскыт күлүмүн, Айылҕаҕыт кэрэтин, Аймах дьоҥҥут дууһатын Аҕалбыккыт диэбиттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Ити гынан баран былыргы да саха төрөөбүт буоругар дьол тааһа баарын, ыра-таҥха да курдук буоллар, син билэр эбит. Суорун Омоллоон
«Дьэ, киһи бэрдэ үс кырыылаах!» — Дииллэрин истэрим кырабар. Олоххо сылаалаах-ырыылаах Оҥкул суох курдуга ырабар. Р. Баҕатаайыскай
◊ Ыра санаа — баҕа санаа (хоту) диэн курдук (көр баҕа II)
Эдэр эрдэҕинээҕи курдук ыра санаа кынаттанан кыырайа көтөр аны суох. Софр. Данилов
Лаана Серёжаны олус да өр күүппүтэ, көрдөөбүтэ. Кини ыра санаатын ымыыта гынан. өйүгэр оҥорбут доҕордооҕо. Н. Лугинов
Коля итинник ыра санаа кынатыгар уйдаран, бэрт элбэҕи эргитэ санаата. Кэпсээннэр
ср. др.-тюрк. ырх, алт. ырым ‘предсказание, пророчество’
Еще переводы: