м. водевиль (үксүгэр ырыалаах кыра комическай пьеса).

көр дьиэрэй
Күөрэгэй элэҥнии, эйэҥнии Эргийэ, Төхтүрүм Үрдүнэн Алгыстаах, Айхаллаах Ырыалаах, Иэрийэ, Дьиэрийэн Түспүтэ. Таллан Бүрэ

ж. мелодрама (1. ырыалаах, музыкалаах драма; 2. киһи хараҕар быраҕыллар өттүн чорботсн кврдөрөр дарбатыылаах, үөрэтээһиннээх драматической жанр).

көр култаҕар
Куоһахтаах тумустаах, Куттаҕар куолахтаах, …… Куударалаах кутуруктаах, …… Куллурҕас ырыалаах Куртуйах улар …… Куйаар-сэлээр ырыатын Кута-симэ олордо. Эрилик Эристиин

частица модальная, выражает презрительно-раздражённое отношение говорящего к кому-чему-л.: ырыалаах баҕастаах ! ещё и поёт!; тапталлаахтар баҕастаахтар ! ишь какие, ещё влюбляются!; ыттаах баҕастаах ! ещё и с собакой!

тыгыалайдаа диэн курдук
Тыллаах барыта тыгыалайданна, Ырыалаах барыта ыһыахтаата. С. Тимофеев
Кыыс баар — кини сиэнэ, ол гынан баран мэлдьи суох буолан хаалар. Олорбот, тыгыалайдаммыт баҕайы. И. Тургенев (тылб.)

дьүһ. туохт. Кыараҕастык үктэнэн сүүр (уһун, киэҥ таҥастаах кыра оҕо нөрүччү туттан сүүрэрин этэргэ). ☉ Бежать мелкими шажками (о маленьком ребенке, одетом в просторную и длинную рубаху)
Ыкысыкы ырыалаах Ылгын кыра уолчааным Быыччык ойуу хонууга Быкырыйа сүүрэр дии. А. Старостин

сыһ. Муннугунан, тохтуу-тохтуу (ыллаа). ☉ Под нос, с паузами (напевать)
Наахара көхсүн түгэҕэр киҥир-киҥир ыллыы истэ. Т. Сметанин
[Дарыбыан] Киҥир-киҥир ырыалаах. Н. Туобулаахап
Оҕуспун …… миинэн киҥир-киҥир ыллыы-ыллыы хаамтаран иһэбин. И. Эртюков

даҕ., кэпс. Ыраас, көнө, киэҥ (сир ньуурун туһунан). ☉ Чистый, ровный, широкий (о поверхности земли)
Кыраай Сахам сиригэр, Кыйдам кырдалым кытыытыгар Кыысчааным сибэккилэри олордор. С. Васильев
Кыҥкынасчай ырыалаах Кыталыктыыр кыылларым Кыйа-хайа көтөн Кытыытын булан түспэтэх Кыйдам маҥан кырдаллаах. П. Ядрихинскай

кынтай 1 диэнтэн арыт
көстүү. Кынталдьыйбыт быһыылаах, Кырыымпалыы куоластаах, Кыҥкынасчай ырыалаах Кыталыктыыр кыылларым. П. Ядрихинскай
Аҕаҥ саҥа хотуна Сусанна, кынталдьыйан түһэн, дьэ кырасыабай дьахтар доҕор. И. Семенов. Хайыы-үйэ умнаҥҥын Кынталдьыйа куотаҕын, Хайыспаккын даҕаны, Кырдьаҕастай уучаҕым. Сибэккилэр