ырытыс диэнтэн хай
аата. Ыал ахсын ырытыһыы, кэпсэтии ыраатта. С. Васильев
Араас көрсүһүүлэр, литературнай ырытыһыылар биһиги мусуойбутугар ыытыллаллара. «Чолбон»

хоруотаа диэнтэн холб. туһ. Куоталаспыт курдук бэйэ-бэйэбитин хоруотаһабыт, ким ордуктааҕын, итэҕэстээҕин ырытыһабыт. «ХС»

дириҥээ диэнтэн дьаһ
туһ. Ити хаспыт дьаамаҕын дириҥэтэн биэр. Муустаах хаары күрдьэхпинэн тарыйбахтаан, сытар сирбин дириҥэтэ сатыыбын. И. Сосин
Ырытыстахха, дириҥэттэххэ бу тиэмэ бэрт киэҥ, үгүс өрүттэрдээх. «Кыым»

даҕ. Силиэстийэ ыытар, оҥорор. ☉ Следственный
Партком уураах таһаарар: …… силиэстийэлиир уорганнар абаарыйаны өссө ырытыһалларыгар көрдөһөргө. Н. Габышев
— Алҕаска балыыр буолуохтаах. — Силиэстийэлиир тэрилтэлэр быһаарыахтара. Н. Борисов
Киэҥ айдаан буолар, Иркутскайтан силиэстийэлиир хамыыһыйа кэлэр. И. Аргунов

туохт. Бөлөҕүнэн сырыт, кэккэнэн пааралаһан сырыт (кэлбар). ☉ Ходить, сходиться группами, парами
Киэһэ муора кытылыгар Алардаһан киирэрбит, Кэлэр күнү ырытыһар, Мөккүсүһэр этибит. Д. Дыдаев
Аны аҕыйах кэминэн Артыалынан күргүөмнээн, Алардаһан сиэттиһэн Бастыҥ хотуур үлэтигэр Хоруйа охсон киириэхпит, Хоһоон-ырыа тэнитиэхпит. А. Абаҕыыныскай

аат. Туох эмэ быһыытатутуута, тас көрүҥэ. ☉ Внешняя форма, вид чего-л., фасон
Дьахталлар …… хардары-таары былаачыйаларын моһуонун, таҥастарын ырытыһан, ботур-итир кэп сэтэн бардылар. Н. Габышев
Мас-от үүнэн-үөскээн да турар моһуона киһи иэйиэх, үөрүөх-көтүөх курдук ойууланар. ФЕВ УТУ
Кыһыҥҥы көҕөччөрдүҥү халлаан урсунугар ойдом мастар уопсай моһуоннара чуолкайдык көстөөччүлэр. КВА Б

аат. Туох эмэ туһунан араас сурах-садьык, ону ырытыһыы, кэпсэтии-ипсэтии. ☉ Толки, слухи, досужие разговоры о чём-л.
Күн сарсыныгар Сургунуох кутталлаахтык ыалдьыбытын туһунан нэһилиэк үрдүнэн сүүгээн, сүпсүк буола түспүтэ. Күннүк Уурастыырап
Милиисийэ кэбиниэтигэр кыыллыы часкыйбыт саҥа иһиллибитин туһунан бүтүн дэриэбинэҕэ сүүгээн буолбута уонна хаайыллыбыт оҕолор төрөппүттэригэр тиийэ иһиллибитэ. Эрилик Эристиин

1. түгэхтээ диэнтэн холб. туһ. Отто түгэхтэс
2. көсп., кэпс. Түгэҕин түөрүс, төрдүнтөбөтүн хаһыс, ырытыс. ☉ Допытываться, дознаваться у кого-л. о чём-л., докапываться до кого-л. «Олох хамсатар күүһэ харчы буоларын билэҕин дуо, үөрэхтээх кыысчааным?» — диэн аҕата аны түгэхтэһэн турда. Р. Баҕатаайыскай
   Ханнык да түгэхтэһэн ыйыталаһыыта, мөккүһүүтэ суох ааста. Г. Нынныров

аат. Ынах сүөһү куртаҕын саамай улахан салаата. ☉ Большой отдел желудка крупного рогатого скота, рубец
Улахан кыыстара ийэтигэр ис ырытыһа сылдьан, харын итирин биир чохоону толору муста. А. Софронов
Хомолто үгэнигэр бэрт чэпчэкитик көстүбүт ынаҕы сүүскэ биэрдилэр, сүлэ оҕустулар, ханнын оруу тардан, атахтарын аннынан хаһыйдылар. Амма Аччыгыйа

туохт. Кэпсэтэр-ипсэтэр, ис санааҕын ырытыһар чугас киһитэ, доҕоро суох буол. ☉ Не иметь (потерять) близкого человека, друга, с которым можно было бы душевно поговорить
Аҥаардастыйыаҕыттан ыла, соҕотох буоллар эрэ наар дьиэ сууйааччытын, Маринкатын, санаан тахсар. Болот Боотур
«Килбиэннээх ньуурдаах Ый кыыһа, санаарҕаама, мунчаарыма! — диэбит кини. — Сотору аҥаардастыйбытыҥ ааһыа, соҕотохсуйбутуҥ уурайыа». «ББ»
[Ийэ] Ол эрээри уола хаалан Үлэлиэҕин эмиэ да баҕарар. «Ыарытыган. Аҥаардастыйан сылайда. Аҕалара баара буоллар». И. Гоголев. Тэҥн. соҕотохсуй