ыытынан кэбис — 1) ыһыктынан кэбис диэн курдук (көр ыһыктын)
Вера Дмитриевна ыытынан кэбиспэккэ, бэйэтин ыраастык, чэбэрдик туттан сылдьарын сөбүлүүр. Далан
Егор Килович былдьаһыктаах кэмҥэ эрчимэ оргуйан кэлэр, онтон эмиэ онуоха-маныаха диэри ыытынан кэбиһэр. Н. Лугинов
Ыстаарсай мэхээньикпит ирдэбил мөлтөөбүтүнэн туһанан, кэнникинэн олох ыытынан кэбистэ. П. Степанов; 2) үөһэттэн ыстанан түс (хол., ууга); аллара диэки сырылаа (хол., сыыртан). ☉ Прыгать (напр., в воду); спускаться (напр., с горки)
Уолаттар икки илиилэрин өрө уунан, турбутунан чүөмпэҕэ ыытынан кэбиһэллэрэ. В. Иванов
Дүлүҥ [киһи аата] эмиэ ыытынан кэбиспит да, киһитин сыыр ортотугар тиийэн, ситэн ааспыт. Саха фольк. Эһэ оҕото төбөтүн оройунан хойуостанан ылаат, эмпэрэттэн аллара диэки имигэстик ыытынан кэбиспитэ. «Чолбон»
Якутский → Якутский
ыытын
ыы
I
аат.
1. Сорох кыыл-сүөл атыыра былчархайыттан ыган таһаарар, эмискэ саба биэрэр олус куһаҕан сыттаах симэһинэ (хол., сылдьар ыырын бэлиэтиир). ☉ Вещество с резким зловонным запахом, вырабатываемое железами самцов некоторых животных, мускус
Аҕыйах хонуктааҕыта Амма киһититтэн түөрт бүүчээн ыытын атыыласпыт сурахтааҕыҥ. И. Гоголев
Бу кырынаас ыытын, быччархайын эбэм мустарар, мэҥиэ гынабыт. Суорун Омоллоон
Сорох булчуттар атыыр андаатар ыытын мэҥиэҕэ тутталлар. ТСКБ
2. кэпс. Туох эмэ буортуйбут, куһаҕан амтаннаммыта. ☉ Острый неприятный привкус
Дуйа суох иһиккэ оргуйбут уу ыы амтаннанар. СГФ СКТ
Бу үүт ыы амтаннаах. ЯРС
◊ Бүүчээн ыыта көр бүүчээн
Оҕонньор бүүчээн ыыта ыыппыт этэ. Күрүлгэн
♦ <Ыт ыыта,> саһыл дьаара буолбут көр ыт II
Сииккэ сиэлэн, Сиикэйгэ хааман, Ыт ыыта, Саһыл дьаара буолан, Ааһан-туоран сырыттахтара. С. Зверев
ср. тюрк. аҕу ‘струя, мускус’
II
саҥа алл.
1. Сылааньыйыыны, ымманыйыыны бэлиэтиир. ☉ Выражает теплоту чувства, ласку, умиление
«Ыы, оҕом барахсан», — диэн Баһылай кыыһын төбөтүттэн бэрт минньигэстик «сыык» гына сыллаан ылла. П. Ойуунускай
Эмээхсин үөрэн, икки илиитин уолун диэки уунар: «Ыы, тукаам, лааскайыҥ кырынаас балта эбээт». Амма Аччыгыйа
Ыы, чыычаахтарбын даа, хата, оҕолорум барахсаттар өйдөрө бөҕө. Огдо
2. Кыһыйыыны, абарыыны бэлиэтиир. ☉ Выражает сильную досаду (эх)
Уһун Сэмэн: «Ыы, ити саҥардаххын, баччааҥҥа дылы сыарҕаҕа биэс буут оттон ордук тиэйиллибэт». Күндэ
«Ыы, сыттаргыт сытыҥ!» — диэн Настя абаран саҥа аллайар. Н. Якутскай
[Халтаанап:] Ыы, аны бу тойоммут чобуорхайда дии! А. Фёдоров
3. Ынчыктааһыны бэлиэтиир. ☉ Выражает стон
«Ыы!» — Микиитэ көхсүн түгэҕиттэн ынчыктаан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Дьэ, моһуок! Айыккабыын, айыккабын даа! Ыы! Чуоккаа, Чуоккаа, барыма! Суорун Омоллоон
Уол ыарыыланан айаҕын аппакка эрэ «ыы» диэтэ уонна харытын көннөрү тутан көрдөрдө. «Чолбон»
III
ыы кырбас оҕолор — уу кырбас оҕолор диэн курдук (көр уу I)
Туох да үлэҕэ-хамнаска көдьүүһэ суох сэттэ ыы кырбас оҕолоох этилэр. Күндэ
Дабыыт дьиэтин хас да ыы кырбас оҕолооох, саҥа кэлбит ыалга буор босхо кэриэтэ атыылаан кэбистэ. У. Нуолур
Аҕыйах сыллааҕыта эмдэйсэмдэй сэрбэкэчиспит ыы кырбас оҕолоро хайыы-үйэ улаатан, сүһүөхтэригэр тура охсубуттара. И. Петров; ыы муннугунан (анньылын, кэтилин) көр мурун
Үрэх биир тоҕойугар буурҕаттан саһан бүгэ сытар уонча кыыл табаҕа ыы муннунан кэтиллэ түһэр. Болот Боотур
Тэппэй тыаны туораан иһэн, тыа саҕатыгар турар эргэ өтөххө ыы муннунан кэтиллэ түспүтэ. Далан
Арай биирдэ эрэспиэскэҕэ сылдьан, биир бандьыыкка ыы муннунан кэтиллэ түспүтэ. В. Сыромятников
ыы-быччары
даҕ.
1. Иитинэн быччайыар диэри, таһынан барыахха айылаах, тобус-толору (хол., иһити этэргэ). ☉ До краёв, доверху, до самого верха (напр., о сосуде)
Таһараа тордоххо уонча киһи аһыыр улахан солууругар ыы-быччары эт буһаран ыргыппыттар. Болот Боотур
Быйыл саас от үрэҕинэн халаан уута киирэн, күөлү ыы-быччары толорбут. Г. Нынныров
Эн сылайдаргын даҕаны, киһи бэрдэ, биэдэрэҥ ыы-быччары отон этэ. ДС ААА
2. Туох эмэ иһэ (хол., саала) туоларын муҥунан, тобус-толору. ☉ Набитый до отказа, переполненный (напр., о зале)
Стадиоҥҥа киһи ыы-быччары, билиэт булбатах дьон ааҥҥа үтүрүһэллэр. Е. Неймохов
Бөһүөлэк чугаһынааҕы көлүччэҕэ мороду үөрэ ыы-быччары түспүт. ЕАИ СА
Саала иһигэр ыы-быччары киһи бөҕө мустубут, дьон-сэргэ сүргэтэ көтөҕүллүбүтэ сүр. «ХС»
ыы-дьаар
- аат. Эмискэ саба биэрэр олус куһаҕан сыт. ☉ Резкий, зловонный запах
Хотон ыытыгар-дьаарыгар умса анньыллан, …… кини өйө-санаата тууйуллара. ФЕВ УТУ
Сиэгэн аны аһын тобоҕун ким да сиэбэтин диэн ыытынан-дьаарынан тунуйан кэбиһэр. «ББ» - даҕ. суолт. Эмискэ саба биэрэр олус куһаҕан (сыты этэргэ). ☉ Резкий, зловонный (о запахе)
Өһөх хара төлөн өрө оргуйда да, кырынаас дьаарын курдук ыы-дьаар сыт сабыта биэрдэ. Саха фольк. Дьон хабыс-хараҥа, ыы-дьаар сыттаах тордоххо хаайтаран олороллоруттан салҕан бардылар. С. Курилов (тылб.)
Якутский → Русский
ыы
I 1) сущ. струя резко пахнущего вещества (выпускаемая нек-рыми животными с целью защиты и запугивания); бүүчээн ыыта струя кабарги; буобура ыыта бобровая струя; 2) прил. резкий неприятный запах (источаемый животными); 3) прил. острый неприятный привкус; бу үүт ыы амтаннаах это молоко имеет острый неприятный привкус; алтан ыыта привкус меди; ыт ыытын ыылан погов. исхудать, обессилеть.
II межд. выражение сильной досады, недовольства; ыы, ол эмиэ туохпутуй! эх, этого ещё не хватало!
ыы-дьаар
ыы-дьаар сыт резкий зловонный запах, зловоние.
ыытын=
1) возвр. от ыыт = опускаться, спускаться; ыытынан кэбис = спуститься, опуститься (напр. с горы на лыжах); 2) разг. нестись, пускаться бегом.
Еще переводы: