I
сэгэй I диэнтэн арыт
көстүү. Үүтээҥҥэ киирдилэр. Солдатов оһоҕу тигинэччи оттон кэбиспит, чэй оргуппут, остуолга ас тардан бэлэмнээбит. Оҕонньор бэлэмҥэ кэлбититтэн үөрдэ, эгэ-дьэгэ буолан сэгэлдьийэ түстэ. «ХС»
Түүнү быһа нуктаабакка эн сэргэх тыыныҥ кэлэр, кыламаныҥ сэгэлдьийэн уостаргын ибирдэтэр. Ити тугу этээри эн бачча долгуйдаҥый? Чэчир-80
II
сэгэй II диэнтэн арыт
көстүү. Маайыс хааман сиргэ үктэнэрэ да биллибэттик сэгэлдьийэр. Амма Аччыгыйа

чэрэҥнээ диэнтэн дьаһ
туһ. Куттас куобах сэрэнэн Кулгааҕын чэрэҥнэтэн, Аргыый аҕай лэкээрэн Аһыы киирбит, көр эрэ! С. Данилов
«Туораах» кыараҕас харахтарынан ырыаһытын көрбөхтүүр, кыракый кулгаахтарын чэрэҥнэтэр, эгэ-дьэгэ буолар. Т. Сметанин
Аттар …… кулгаахтарын чэрэҥнэтэ-чэрэҥнэтэ, оргууй аҕай уулаан куллурҕаталлар. А. Фадеев (тылб.)

даҕ.
1. Куһаҕан, айанныырга эрэйдээх, аҥхайдаах-куоһахтаах, оллур-боллур (суол туһунан). ☉ Плохая, с рытвинами, выбоинами, трудная (о дороге)
Күннээҕи түбүктэн босхо баран, сололоммучча, эндирдээх айан суолун да биллэрбэккэ, ол-бу туһунан сэһэн-сэппэн ыраатта. ЕМП БС
Ыраах, үгүс эндирдээх куһаҕан суолга биирдэ да саахалламмакка, күҥҥэ иккитэ кырынара. АВД АМ
Бу элбэх түһүүлээх-тахсыылаах, эндирдээх таас суолу тымныы да оройугар тааҥ уута халыйан, сиикэй сытар үрэхтэр мэһэйдээннэр улаханнык харгыстыыллар. «ЭК»
2. Тугу эмэ гынарга сэрэхтээх, кутталлаах. ☉ Грозящий осложнениями, опасный (напр., о разговоре)
— Агния Аркадьевна этиитэ оруннаахха дылы. — Агния курдук биир киһи этиитигэр олоҕурар эндирдээх буолуо. Далан
Оҕотоойоп, киһим олус быыппастан эрэр дуу диэн дьиксинэ саныы-саныы, бу эндирдээх кэпсэтиини бүтэрэ охсон, атын чэпчэки сэһэргэһиигэ көһөргө тиэтэйэн, эгэ-дьэгэ соҕустук ыйытта. Софр. Данилов
Аһаҕас сиргэ оҕуруот аһын үүннэрии эндирдээх. ПТК
Ханнык баҕарар эпэрээссийэ эндирдээх буолар. Оннооҕор муҥурдааҕы быһыыга ардыгар ол-бу тахсар. «Кыым»