Якутские буквы:

Якутский → Якутский

эмпэркэй

даҕ. Үрдүк, туруору. ☉ Отвесный, обрывистый
Эҥкэркэй эҥээрдээх, Эмпэркэй хайалаах, аҥылыйбыт салгыннаах, ааһа турар уулаах сүҥкэн өрүс кытылыгар тахсыбыт. Н. Якутскай
Эмпэркэй таас хайа үрдүттэн Эмискэ бандьыыттар ыталлар. Эрилик Эристиин
Мантан аҕыйах хаамыылаах сиргэ Ильмень күөл эмпэркэй биэрэгэ саҕаланар. «ХС»

Еще переводы:

куйаадыс

куйаадыс (Якутский → Якутский)

туохт. Үөһэ диэки тардыс, харбас (туох эмэ уһуну, үрдүгү этэргэ). ☉ Тянуться ввысь, вытягиваться
Түгэҕэ биллибэт ып-ыраас халлаан диэки куйаадыһа үүммүт баараҕай тииттэр …… хамсаабакка дьөлө таалан сөҥөдүһэн тураллара. Далан
Хомпоруун хотой …… уһуктаах туруук таас бөҕөлөрө куйаадыспыт, Дьааҥы көй салгыҥҥа көс аҥаара чорбойон тахсыбыт эмпэркэй чампарыгар тиийдэ. Д. Апросимов

эстии-быстыы

эстии-быстыы (Якутский → Якутский)

аат. Бары өттүнэн сатарыйыы, тиийиммэт-түгэммэт буолуу, күүс-кыах бүтүүтэ. ☉ Полное обнищание, разорение
Эстии-быстыы кэнниттэн Эрэл кыыма кылам гынан, Эмпэркэйи тумна сатаан, Интэн-мантан тутуһан, Доҕорун сүкпүтүнэн, Дуолан онно дьулуспута. Күннүк Уурастыырап
[Кыһыл этэрээтин сахаларыттан] быдан үгүс өттүлэрэ, маннык эстиигэбыстыыга саастарын тухары олорбут буоланнар, ону соччо таһаҕас оҥостуммат этилэр. Эрилик Эристиин
Ол дьыл этэ эстии-быстыы, сутааһын диэн кытаанаҕа. А. Сыромятникова

тостума

тостума (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Олус туруору, эмпэркэй (сыыр, хайа туһунан). ☉ Очень крутой, обрывистый (о горе)
Тостума сыыры хайыппыт Дохсун сүүрүктээх үрүйэчээн Чурулуур тыаһа билиннэ. П. Тобуруокап
Эмискэ иннибитигэр тостума баҕайы сыыр анныгар үрэх көстө түспүтэ. ҮөАЧҮ
Мохсоҕол тостума икки күкүр таас хайа эмпэрэтигэр олороро. УуУЛ
2. көсп. Туруору, быһаччы (майгы туһунан). ☉ Прямой, непосредственный (о характере человека)
Мин айылҕаттан тостума майгылаахпын. ЧКС ОДьИи
[Кини] сөбүлээбэтэҕинэ, маһы булгу тутар курдук, тостума соҕус дьаһаллаах буолааччы. «ХС»

дьалхаан

дьалхаан (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. поэт. Уу дохсуннук долгуннуруута, үллэр, кыынньар долгун. ☉ Волнение на воде, большая волна, вал
    Кини нарын тойугар Тыынар тыыннаах талбаарар, Уонна аргыый чуумпурар Лена баалын дьалхаана. Л. Попов
    Эйигинэн киэн туттан, уорааннаах дьалхаанын уҕарытан, Өлүөнэҥ анныгар налыйар. М. Ефимов
    Ити кутаа уотунан кыыһар Сталинград халлаана, Түллэҥниир долгуннарын ыһар Түүҥҥү Эльба дьалхаана. «ХС»
  3. көсп. Киһи нус-хас олоҕун аймыыр, дьиэгэнитэр сүпсүлгэн, долгуйуу, аймалҕан. ☉ Беспокойство, волнение, неустройство (как результат каких-л. событий, расстраивающих мирное, спокойное течение жизни)
    Сэрии бүппүтэ сыл кэриҥэ буолла да, кини обургу дьалхаана хайа икки ардыгар уоста охсуоҕай. Н. Кондаков
    Маннык дьалхааҥҥа кыра киһилэрэ көрүүтэ-истиитэ суох хаалсы диэн, Дьэкириэм оҕонньор эмээхсинин ыҥыран оҕону көтөхтөрдө. И. Никифоров
    Куорат аата куорат. Кини дьалхаана улахан. ВВ ТТ
  4. даҕ. суолт.
  5. Олус киэҥ-куоҥ, дэлэгэй. ☉ Очень широкий, просторный
    Уһун дураар хочо ортотугар киэҥ дьалхаан сыһыы киинигэр киирэммит, күөн көрсөн, күрэс былдьаһан көрүөхпүт! Саха фольк. Саах эһэр түннүгэр аргыйан, Киэҥ дьалхаан балаҕан тымныйар. Эрилик Эристиин
    Эмпэркэй таас хайа үрдүттэн Эмискэ бандьыыттар ыталлар. Өрүспүт киэҥ дьалхаан көхсүттэн Аҥаардас кумаҕы табаллар. Эрилик Эристиин
  6. көр дьалхааннаах
    2
    Олох суола эндирдээх, Охсуулардаах, дьалхаан суол. С. Данилов
    Дьалхаан олохтоох Дьарааһын атас Дьалаабынай сырыыта Дьара саһаалаах Дьарамай ыччаты Дьаҥдьаһах курдук сутуйар. Р. Баҕатаайыскай
    Сэрии-силлиэ, Түбүк-түлүк Дьалхаан дьыллар көстө көтөн, Аалыҥнаан аастылар. А. Абаҕыыныскай