Якутские буквы:

Якутский → Русский

энньэ

приданое; энньэ таҥас одежда в приданое.

Якутский → Якутский

энньэ

аат., эргэр. Кыыс оҕо кэргэҥҥэ тахсарыгар төрөппүттэрэ биэрэн ыытар баайдара (сүөһү, үп, таҥас-сап уо. д. а.). Приданое девушки-невесты, когда она выходит замуж
Кыыс …… энньэтэ тоҕус мөгүрүк сүөһү буолар. Саха фольк. Быйыл саас Миитэрэй ол кыыһы «кэпсэппит». Кини халыым төлүүр баайа суох, онон энньэ да эрэйэр кыаҕа суох. Амма Аччыгыйа
Ол сир, кыыс энньэтэ буолан, кэнники Арчах нэһилиэгэр быһа анньыллан барбыт. Болот Боотур
Тукаам, Маасаа, чэ кэл, тахсыах, бүгүн энньэҕэр сэттэ сүөһүнү үүрдэрэбин. М. Доҕордуурап
Энньэ кулут эргэр. — эргэ сүктэр кыыска дьоно биэрэн ыытар кулуттара. Раб или рабыня, полагавшиеся в приданое невесте, в обязанности которых обычно входило сопровождать свою госпожу, отворять ей дверь, подавать умываться
«Хойут утуйар, Эрдэ турар, илин-кэлин түсүһэр, Илии-атах буолсар. Энньэ кулут уолга Наадыйарыҥ буолаарай?» — Мин оннугунан барсыам этэ. Күннүк Уурастыырап
[Сыҕай] Мотуруона диэн Доодороп кулуба энньэ кулутун булан ойох ылбыта. Эрилик Эристиин
[Анньыһар Боотур:] Акаарыа, Нүһэр Дархан курдук киһиэхэ энньэ кулут кыыс буолан бараргыттан Киэн туттуох тустааххын! И. Гоголев
ср. алт. индье, хак. инчи, монг. инж ‘приданое’

энньэ-сэтии

энньэ диэн курдук
«Үргэл Тойон кыыһа, Үргүүк удаҕан, эйигин ыла кэллим! Симэххинтаҥаскын, энньэҕин-сэтиигин оҥостон олор!» — диэн талах кымньыы төбөтүнэн таптаан ааспыт. ПЭК ОНЛЯ II
Ыалга кыыс оҕо төрөөн, ийэ ууһун тэнитэр ытык аналын толорор буолла диэтэхтэринэ, оҕо биэс-алта сааһыттан кэргэн тахсарыгар кэтэр таҥаһын, киэргэлин, энньэтин-сэтиитин тэрийбитинэн бараллара. НБФМУу СОБ. Биир эмэ сэниэ ыал кыыһын ылан, энньэ-сэтии үүрэн аҕалыахпыт. «ХС»


Еще переводы:

приданое

приданое (Русский → Якутский)

с. I. (невесты) энньэ; 2. (для новорождённого) кыһыл оҕо таҥаһа.

хараамньыйа

хараамньыйа (Якутский → Якутский)

хараамньыйа энньэ эргэр. — былыр халыымнаах кэргэн кэпсэтии саҕана үөртэн эмньик сылгылары тутан эбии энньэ гыныы (болдьоммут кэмҥэ күтүөт дьоно төһөнү туппуттарынан). Дополнительное преподношение со стороны невесты, помимо приданого, в виде молодых сосунков, отловленных из табуна (дарят столько жеребят, сколько родственники жениха поймают за специально отведённое время)
Күтүөт дьоно хараамньыйа энньэ диэн ааттаан, быа түспэтэх тэһии сылгы сүөһүнү …… туттаран ылаллара хааллаҕа. Далан
Ону таһынан хараамньыйа энньэ диэн күүстээх киһинэн, быа түспэтэх тэһии сылгы сүөһүнү, биэс уоҥҥа тиийэ туттаран, төһөнү туппуттарын биэрии. Онон кыыс энньэтигэр 194 сүөһүгэ тиийэ икки суол энньэни аҕалыахтаах. БСИ ЛНКИСО-1938
ср. монг. харамэк ‘подарок, оплата за услугу’

энньэҕэр

энньэҕэр (Якутский → Якутский)

даҕ. Иннин диэки уһаан тахсыбыт (киһи сыҥааҕын, сэҥийэтин этэргэ). Выдающийся, подавшийся вперёд (о нижней челюсти, подбородке человека)
Хаар маҥан бытыктаах, энньэҕэр сыҥаахтаах кыра хатыҥыр оҕонньор балаҕан таһыгар мас устуруустуу турара. Далан
[Кыыс] куоһахтаах обургу уостаах, энньэҕэр сэҥийэлээх, лэппиччи кырыллыбыт хап-хара баттахтаах. И. Данилов
[Көстөкүүнэп] саас ортолоох энньэҕэр сэҥийэлээх, …… бытыга суох, уһун уҥуохтаах үөрэхтээх көрүҥнээх киһи эбит. И. Никифоров

куруум

куруум (Якутский → Якутский)

көр курум
3
Урут кэргэннэммит уолаттар аҕалара баар эрдэҕинэ ирээт ылбыттар, куруум төлөөбүттэр, ойохторун энньэ сүөһүлэринэн туһаналларынан ханнык да нэһилиэстибэттэн ирээти ылбаттар. «ХС»

энньэҕэрдиҥи

энньэҕэрдиҥи (Якутский → Якутский)

даҕ. Энньэҕэр соҕус (киһи сыҥааҕын, сэҥийэтин этэргэ). Слегка выдающийся вперёд (о нижней челюсти, подбородке человека)
«Хайыахпытый, көрөн эрээ инибит», — Кэтириис энньэҕэрдиҥи сэҥийэлээх маҥан сирэйэ мылас гынна. Р. Баҕатаайыскай

бесприданница

бесприданница (Русский → Якутский)

ж. уст. энньэтэ суох (эргэ тахсааччы).

кичээхтэс

кичээхтэс (Якутский → Якутский)

кичэҥкэлэс диэн курдук
Харчыга наһаа кичээхтэһэр диэн сорох-сорох өстүйэн да эрэр ини. Софр. Данилов
Атыыһыт, кырдьа барбыт нуучча дьахтара, кичээхтэһэ барбатаҕа, кини этиитин улгумнук ылыммыта. «Чолбон»
Павел Константиныч энньэҕэ кичээхтэспэтэх, Лопуховка биэс тыһыынча харчынан биэрбит үһү. Н. Чернышевскай (тылб.)

үүрбэлээ

үүрбэлээ (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Үөр сүөһүнү үүрэн кэл (сүнньүнэн энньэҕэ кэлэр сүөһүнү этэргэ). Прогонять (пригонять) гурт скота (обычно в приданое)
Үрүҥ сүүрүгү үүрбэлээн кэл. ПЭК СЯЯ
Ураҕас тосторунан Ынах сүөһүнү Үүрбэлээн үүрэммит, Үүтүнэнаһынан аһааммыт, Үөрүү-көтүү буолла. Саха нар. ыр. II

харсыат

харсыат (Якутский → Якутский)

көр кэһиэччик
Харсыатын иһинэн кистээн Курдана сылдьар энньэ көнтөһүн Сүөрэн ылла. С. Зверев
Үрүҥ көмүс бастыҥа, Илинкэлин кэбиһэр, Халадаайдаах былааччыйа, Хаарыс харсыат кэппиттэр. С. Данилов
[Ырыа Ылдьаана] Халадаай ырбаахытын тэллэҕэ тэлимниир, харсыатын оҕуруоларыгар күн уота оонньуур. Л. Попов

алҕан

алҕан (Якутский → Якутский)

алҕаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Бэйиҥ эрэ, сэгэрдээр, Мэһэйдээмэҥ эрэ миигин! Аан-дархан алгыһы Алҕанаары айгыһынным. А. Софронов
Оронча оҕонньор уһуйбутун курдук, алҕанным. Н. Абыйчанин
Аҕаттан, ийэттэн алгыс бөҕөнү алҕанан, айдааран сүктээри туран …… энньэ мыынан кубулуналларын санаан, кинилэртэн кэлэйэн сиргэ силлиир. Эрилик Эристиин