эргинис диэнтэн хай
аата. Остуолларга эргинсии, мэнэйдэһии киэнэ кытаанаҕа. ФЕВ КК
Хардарыта эргинсии кээмэйэ. «Кыым»

I
туохт.
1. Тугу эмэ харчыга эбэтэр атыҥҥа, бэйэҥ наадыйаргар эргит, оннук атыылаан эргитиинэн дьарыктан. ☉ Заниматься куплей, продажей, торговать
Эргинэн-эргинэн иннэҕэ тиэрпиккэ дылы (өс хоһ.). Микииппэрэп кинээс дьоно буутунан табаҕы, куһуогунан таҥаһы тиэйэ-тиэйэ, илин-арҕаа эргинэ көтүтэллэр. М. Доҕордуурап
Биир улахан тэрилтэни кытта чопчу дуогабардаһан, үрдүк хаачыстыбалаах бородууксуйаны ырыынак сыанатыттан үрдүктүк атыылыахха, эргиниэххэ сөп. МДА
2. сөбүлээб. Барыстанаары, барыһыраары, тугу эмэ атыы-эргиэн оҥоһун. ☉ Превращать кого-что-л. в предмет купли-продажи в корыстных целях, торговать кем-чем-л. «Оттон хайа уонна иллэрээ сыл кыыһын атыылаан эргинэн турар дии», — диэн куолулуур Силлибит Уос [киһи аата]. Күндэ
Убайа оҕонньор Харытыананан эргинэн, сир ылаары гынарын туһунан эмиэ өйүгэрсанаатыгар тугу да иилэн ылбата. П. Ойуунускай
Хас ааһан иһэр күрүөйэх түөкүттэргэ эн эккинэн-хааҥҥынан хаста эргинэн хааллылар этэ?! Амма Аччыгыйа
3. эргэр. Туох эмэ табаары үрдүк сыанаҕа атыылаан барыһыр, эргиэмсиктээ. ☉ Быть барышником, барышничать
Бу табаар, чэй, табах суох дьылыгар кыһайан олус эргинэн эрэр. Күндэ
Дьаамҥа киирэн олорон бу бырааба дьиэҕэ хаартыһыттары мунньан, үбүлээн, хаарты торуойдаан дьону хабалаҕа киллэрэ, эргинэ олорор. Күндэ
II
аат. Туох эмэ чугаһа, тулата, тулалыыр сир. ☉ Местность, прилегающая к чему-л., окружающее пространство, окрестность
Бары эргинтэн дьон кэлэллэр. ПЭК СЯЯ
Мин булчут этим. Бу эргин арай ити Өкүлүүн аҕата Ньукууһа миигин эргиччи баһыйара. Амма Аччыгыйа
Боломуочунай бу эргин төһө өргө диэри сылдьар? Р. Баҕатаайыскай
◊ Дьиэ эргин (эргиннээҕи) көр дьиэ I
Мин дьиэ эргин үчүгэй булчутунан ааҕылларым. Н. Якутскай. Чугас эргин (эргиннээҕи) — олус ырааҕа, тэйиччитэ суох, тулатынааҕы. ☉ Находящийся или живущий в окрестности, расположенный вблизи, окрестный
[Миитэрэй] чугас эргин дьону барытын үтүктэн күллэртээтэ. Амма Аччыгыйа
Чугас эргин оройуоннарга маннык үчүгэй оҥоһуулаах остолобуой аҕыйаҕын туһунан кэпсэтии буолбута. «Кыым»
III
дьөһ.
1. Хайааһын туох эмэ тулатыгар, чугаһыгар буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении местности, вблизи которой совершается действие (окрест, поблизости, около, в)
Ойоҕо ааттаах куолутунан куорат эргин сырыттаҕына, бу киһи тыына киэһэлик быстаахтыыр. Огдо
Ньурба эргин маҕаһыын атыыһыттара этилэр. ФГЕ ӨӨСҮҮ
1970 сыллаахха төрөөбүт дойдубар тахсан, Чакыр, Хайахсыт, Хадаар, Хоптоҕо нэһилиэктэрин эргин кэрийэн көрүтэлээбитим. КМП ДьБ
2. Бириэмэ, кэм суолталаах ааттары кытта хайааһын оҥоһуллар кэмин барыллаан көрдөрөр. ☉ Употребляется при обозначении времени, выражая приблизительный характер момента совершения действия (к)
«Биһиги даачаҕа тахса сылдьыахпыт. Алта эргин кэлээриҥ», — диэтэ Мааппа. Н. Босиков
Саар Көстөкүүн таҥара күнүн эргин аны андыны мэнээк бултаатылар. С. Маисов
Балтараа ый айаннаан, Москваҕа атырдьах ыйын ортотун эргин тиийбиппит. «ХС»

1. окрестность || окрестный; хайа эргинтэн сылдьаҕын ? откуда (букв. из какой окрестности) ты пришёл?; бу эргин дьон окрестные жители; 2. послелог, упр. осн. п. 1) окрест, около, поблизости, вблизи; дьиэ эргин окрест дома; үрэх эргин вблизи рёчки; 2) около, приблизительно; киэһэ эргин кэлээр приходи к вечеру; онус эргин барыа он поедет числа десятого; тохсунньу эргин где-то в январе; икки чаас эҥин эргин часам к двум.

1) заниматься торговлей, торговать; эргинэн-эргинэн иннэҕэ тиэрпиккэ дылы погов. торгуя и меняя, дойти до иголки (говорится о плохом торговце); 2) уст. барышничать.

n. environs, neighborhood