ыаһаа диэнтэн дьаһ. туһ. Тыыны ыаһат
□ Хоруоппун туоһунан эрийтэриэм уонна ыаһатыам. И. Гоголев

кыһарый диэнтэн дьаһ
туһ. Күөлбүтүгэр уонна томторго кыһарыйтаран дьиэлэрбит биир кэккэнэн турар буоланнар, дэриэбинэбит ыһыллаҕас, уһун. Г. Угаров
Кыһалҕаҕа кыһарыйтардаххына, эрэйгэ эрийтэрдэххинэ киһи киһиэхэ салгын курдук наадатын дьэ өйдөөн үөһэ тыынаҕын. Ф. Постников
Хадаар уҥуоҕунан үрдүк киһи, тыал-куус быһыта сынньыбыт сирэйэ чүмэчи уотугар кыһарыйтаран лаахтаммыт курдук килэрийэн көстөр. А. Кривошапкин (тылб.)

хам эрийии, ыга тардыы (эридэһиннээх холбооһуну бэйэтэ өһүллүбэтин ситиһэр сыалтан гаайка күлүүһүнэн о. д. а. ыга эрийии, эрийтэрии.)

аат. Туох эмэ үрүтүн аалан дэхсилииргэ, нарылыырга эбэтэр ыраастыырга туттуллар анал хатыылаах кумааҕы. ☉ Наждачная бумага, наждак
Нарылыырга аналлаах суустар атыыга мэлдьи бааллар. ХОДь
[Кырыымпаны] бүтэрэн баран, бытархай сууһунан дэхси гына тас өттүн сотор. ЧАИ СБМИ
♦ Тыл сууһа — сытыы тылынан кими эмэ элэктээһин, хаадьылааһын, күлүү гыныы. ☉ Обидная шутка, издёвка по отношению к кому-л.
Ааныс эрэйдээх …… Уйбааҥка уол омуннах тылын сууһун саныы түспүтэ да, ытаан ыгыстыбытынан барбыта. А. Неустроева
Дьэ ити Уус Ыстапаан диэн ааттаах киһи. Тыл сууһа — киниэхэ, тэбэнэт, дьээбэ — киниэхэ. И. Федосеев
Бастатан, үлэҕэ сыыстаран, Кытаанах быыгабар ылбытым... Онно эн тыл сууһун быктаран, Уордайан мөҕүттэ барбатыҥ. Р. Баҕатаайыскай
◊ Суус кумааҕы — суус диэн курдук
Долбуурдары …… сырдык кыраасканан сотуохха наада. Ити иннинэ суус кумааҕынан анньан кытыыларын уонна хатыылаах сирдэрин дэхсилэнэр. ДьБ
[Миэбэли] суус кумааҕыны анаан оҥоһуллубут лиэнтэҕэ сыһыаран баран, мотуорунан эрийтэрэн килэбэчитэллэр. КН ПБ
Эргэ замшаҕа килэрийбит сири суус кумааҕынан аала түстэххэ саҥатыйар. ХОДь
русск. диал. шуст

I
буруй I диэнтэн дьаһ
туһ. Хаача ыт төттөрү-таары буруппут чубукуларын сүүрдэ сылдьан ытыалаата да, биири даҕаны охторбото. В. Протодьяконов
Кэнники испит ийэ эһэ хорос гына олоро түстэ, икки инники иһээччилэр мин диэки уун-утары ыстаннылар. Ытым кыыллар иннилэрин күөйэ түстэ... Бурутта... «ХС»
II
аат. Абааһы тайаҕар маарынныыр миэтэрэ сүүрбэ сэнтимиэтиргэ тиийэ үрдүктээх ууга, бадарааҥҥа үүнэр элбэх сыллаах силиргэхтээх дороххой от үүнээйи (ынах сүөһү сиэтэҕинэ ыалдьар, өлөр). ☉ Вех ядовитый, или цикута (многолетняя трава семейства зонтичных)
Биэстээх-алталаах Буор хара атыыр Оҕус Буруту сиэн баран, буугунуу-буугунуу Буору хаһа сытарын курдук Модурууннаах модун хаан Модьоҕолоох эбит. Күннүк Уурастыырап
[Бухатыыр] тоҕустаах дуолан хара атыыр Буруту сиэн баран, өлөн үллэ сытарын курдук, Модун буор модьоҕолоох эбит. Суорун Омоллоон
◊ Бурут кымньыы — былыргы баайдар киһини таһыйар кымньыылара. ☉ Старинный кнут (для телесных наказаний человека)
«Ырыа ыллаабыт» хайатын анныгар тимир бурут кымньыы дьөллүргэлээх, уот садаҕа кымньыы талбалаах Байбал Богучуоп уһаайбата көстөр. Эрилик Эристиин. Бурут хорҕолдьун — үрүҥ хорҕолдьун. ☉ Олово
«Эр бэрдэ эбит буоллаххына, Эккирэтэн киирэ тардыый, Куттас сордоох эбит буоллаххына, Суоллуу-сойуолуу да сорунума, Нохойдоон-оҕолоор!» — диэн баран, Буруолуур төлөннөөх Бурут хорҕолдьун буолан, Соҕотохто сур гынан, Суох буолан хаалла. Күннүк Уурастыырап. <Ыыс>-бурут тыл — олус күүскэ үөхсэр тыл. ☉ Сильное сквернословие
Этиһии өссө кэҥээн таҕыста. Үөхсэр ыыс-бурут тыллары ой дуораана тыа түгэҕин диэки охсон илдьэ бара турда. Эрилик Эристиин
«Омугумсах», «бурсуй» — диэбит Ордуос, балыыр уураахтар, Ол кэмҥэ миигин үөхпүт Эҥин бурут тыллаахтар.С. Данилов. «Күлэргэ, бурут тыллары булан этэргэ балайда сайдыбыт киһигин дии, бадаҕа», — диэтэ Ананий. М. Доҕордуурап
Сидьиҥ бурут тылынан Кирдиэлэтэ үөҕүүгүн Сэҥээрбэккэ бардым, сэгэриэм. Саха нар. той. IV
III
көр бурулҕан
Бурукка түбэспит бэс туораҕа долгуҥҥа эрийтэрэн сүтэ-сүтэ күөрэйэрин кэриэтэ, кини [Сеня] бүтүн ый мэлийэн баран, сындалҕаннаах айантан чоройо дьүдьэйэн, иэдэһэ хараара иһэлийэн төннүтэлиирэ. Софр. Данилов
Арыт күлүүс тылыныы, Эриллэр буруттардаах, Арыт хоруу кутарыныы, Дохсун долгуннардаах. Д. Таас