Якутские буквы:

Якутский → Русский

эҥээрий=

звучать громко и протяжно; санньыар ырыа эҥээрийэр звучит протяжная грустная песня.

Якутский → Якутский

эҥээр

аат.
1. Кэтэр таҥас (хол., сон, ырбаахы) иннин уҥа, хаҥас аҥаара; кэтэр таҥас аллараа өттө. Передняя левая или правая пола одежды; нижняя пола одежды
Хараҕын уута сонун икки эҥээригэр муус кыаһаан буолла. П. Ойуунускай. Онтон Болугур ыкса кэлэн сонун эҥээриттэн тардыалыыр: «Кэл, наартаҕа олор!» Н. Якутскай
«Бу эн оҕоҥ дуу?» — диибин, ол икки ардыгар ырбаахытын аҥаар эҥээрин тэлимнэтэ оонньуу турар Никиитэ уолу ыйабын. Амма Аччыгыйа
2. Туох эмэ ойоҕос, кытыы өттө. Край, сторона чего-л.
Алдан уһук нэһилиэгэр — Түүлээх эҥээригэр дьэ түһүөҕүҥ. Амма Аччыгыйа
Өлүөнэ өрүс умнаһыттан Бүлүү эҥээригэр көспүттэрэ. Н. Якутскай
Булчуттар булт суолун сонордоон кый бырах үрэхтэр эҥээрдэригэр, хайаларга тиийэллэр. А. Сыромятникова
Эрэйи (эрэйи-муҥу) эҥээринэн тэлэн — муҥу муннунан тыыран диэн курдук (көр муҥ I)
Үгүс эрэйдэри эҥээринэн тэлбит ааттаах булчут Мэхээлэчээн оҕонньор тылын толорон: «Биһиги кыра эрдэхпитинэ…» — диэн саҕалаан барда. Т. Сметанин
Сыллар да сыллар, Сыыйылла ууннары тардыллан… Дьоннор да дьоннор, Эрэйи-муҥу эҥээрдэринэн тэлэн! В. Саввин
Ити гынан баран, эйигиттэн сааспынан быдан аҕа, олоххо элбэх эрэйи-муҥу эҥээрбинэн тэлбит буоламмын …… эйигин үөрэтэргэ холоннум. «ХС»
Бу уһун үйэтигэр эрэйи эҥээринэн тэлбит, …… чороҥ соҕотоҕун, уот сиэбит төҥүргэһин курдук туран хаалбыт, иннэ кылгаабыт киһи санаата киэҥин, холкутун, сүрэҕэ сылааһын сөҕөҕүн. КНЗ ТС
Илин эҥээр — Саха сиригэр Өлүөнэ өрүс илин өттүгэр сытар киин улуустар (Мэҥэ Хаҥалас, Уус Алдан, Чурапчы, Таатта, Амма) уопсай холбуу ааттара. Общее название пяти центральных улусов Якутии (Мегино-Кангаласского, Усть-Алданского, Чурапчинского, Таттинского, Амгинского), находящихся на восточной стороне реки Лены
Баһаар эбэ аһа-баайа Эмиэ баһаам үлүгэр — Маҥан, Хатас хаппыыстата, Илин эҥээр этэ, үүтэ. Күннүк Уурастырап. Илин эҥээр ааттааҕа Сынаҕы баай Миигинниин былыргыттан аатсуол былдьаһар. И. Гоголев
ср. казах. өҥир ‘борта одежды’, бур. энгэр ‘ворот (одежды)’, монг. энгэр ‘лацканы, борта (у одежды)’, эвенк. энгэр ‘пола (платья)’

эҥээрий

туохт. Үрдүктүк унаарыйан иһилин (куолас, дорҕоон, ырыа туһунан); уһуннук унаарытан саҥар. Звучать протяжно (о звуке, песне); произносить слова протяжно, медленно
«Эйиэхэ таҥара бырааты биэриэҕэ. Таҥараттан көрдөс», — диэн эҥээрийэр ол эмээхсин. Амма Аччыгыйа
«Хотуой, Суоппуйа, тугу-тугу куйаараҕын?» — Мавра саҥата нөҥүө хостон эҥээрийэн кэллэ. М. Доҕордуурап
«Эргэ өтөх баҕайы салгына дьэбир, уорааннаах буолуо», — диэн, эбэм кыһамньылаах куолаһа сымнаҕастык эҥээрийдэ. П. Аввакумов


Еще переводы:

эҥээрис=

эҥээрис= (Якутский → Русский)

совм. от эҥээрий =.

эҥээрит=

эҥээрит= (Якутский → Русский)

побуд. от эҥээрий = издавать громкий протяжный звук.

көбдьөөркөй

көбдьөөркөй (Якутский → Якутский)

даҕ. Улахан, хойуу, эҥээрийэр (саҥа туһунан). Громкий, басистый, протяжный (о голосе)
Көбдьөөркөй хойуу саҥалаах. С. Никифоров

эҥээрийбэхтээ

эҥээрийбэхтээ (Якутский → Якутский)

эҥээрий диэнтэн тиэт
көрүҥ. Ити курдук өр соҕус быһаарсан, чуолкайдаһан баран саҥа хоҥнон эрдэхтэринэ, муусука сылаарҕаабыттыы эҥээрийбэхтээн баран, тохтоон хаалла. Н. Лугинов
«Таҥаһынсабын бэрээдэктээн таҥыннарыахха буоллаҕа дии», — диэн эҥээрийбэхтээтэ кини оҕону өҥөйөн туран. Л. Толстой (тылб.)

эҥээрис

эҥээрис (Якутский → Якутский)

эҥээрий диэнтэн холб. туһ. Барытыгар Силип Лааһарап баар буолан, кими эрэ кытта этиһэн киэптэстэҕинэ, кими эрэ кытта эйэлэһэн эҥээристэҕинэ табыллар. Амма Аччыгыйа
[Баһылай] хас дьахтары, эмээхсини кытта эҥээриһэ олорбот. А. Сыромятникова

ыналыт

ыналыт (Якутский → Якутский)

ыналый диэнтэн дьаһ
туһ. Ол быыһыгар эмиэ мунньахтарга араатардаан кытыастар, эмиэ да кэнсиэрдэргэ былыргылыы ыллаан эҥээрийэр, кулууптарга кулаактары оонньоон ыналытар. Амма Аччыгыйа

эҥээрит

эҥээрит (Якутский → Якутский)

эҥээрий диэнтэн дьаһ
туһ. «Дьиикэй табаны хоту дойдуга биһиги кыыл диэн ааттыыбыт», — халымалардыы эҥээритэн сыыйа кэпсиир Лааһар. Далан
Былыта суох тымныы, дьыбардаах түүн туруйалар хаһыытаһалларын ой дуораана үс төгүл улаатыннарар, кый баһынан эҥээритэн илдьэр. Н. Якутскай
Кинини батыһан дьоннор тоҥолох-тоҥолохторуттан тутуһан, дубук-дубук, олдьу-солдьу үктээн күөгэлдьитэ-күөгэлдьитэ, эҥээритэ туойдулар. А. Бэрияк

эйээриччи

эйээриччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Эҥээрийэн иһиллэр курдук. Звонко, протяжно
«Ыалдьыттар, кэлэн чэйдээҥ», — дьиэлээх эмээхсин эйээриччи тардан аһылыкка ыҥырбыта. Идэлги
Алексей Яковлевич кыра уҥуохтаах, туртайан эрэр чанчыктаардаах убаҕас баттахтаах, эйээриччи саҥарбыт саас ортолоох киһи. «ХС»
Эрбэх саҕа уол оҕобут Эйээриччи ытаабыта. П. Ламутскай (тылб.)

эйээр

эйээр (Якутский → Якутский)

туохт. Ыраахха диэри эҥээрийэн иһиллэр гына ыллаа. Звонко разливаться вширь, разноситься вдаль (напр., о песне)
Кырдал үрдүгэр уолаттар-кыргыттар дьиэрэҥкэйинэн тэбэн, атах тэпсэн, кулун куллуруһан, ыллаан-туойан эйээрэллэрэ олус да үчүгэй буолара. П. Ойуунускай
Микиитэ ыллаан эйээрбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
Онуоха сахалыы оһуохай кылыһахтаах ырыата иһиллэн кэллэ, эҥсэ-иэйэ эйээрдэ. С. Дадаскинов
Эҥээрийэн иһиллэр саҥата таһаар. Производить звонкий заливистый звук, заливаться (напр., плачем)
Ханна эрэ ырыых-ыраах кыра оҕо ытаан эйээрдэ. Амма Аччыгыйа
Оттон арҕаа толоон түгэҕэр ньирэйдэр хойуу үөрдэрэ буралла сырсаллар, мэҥирээн эйээрэллэр. М. Доҕордуурап
Ытаата кыра оҕо, ытаата, Чуумпурбут олбуорга кини эрэ, Уу ньирэй куолаһа эйээрдэ. Н. Дьяконов

чэҥэриччи

чэҥэриччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Төп-төгүрүгүнэн, киэҥник (көр). Широко раскрытыми, округлившимися глазами (смотреть)
Аҕамсыйбыт киһи төгүрүк харахтарынан Тогойкин диэки үүттээбит курдук чэҥэриччи көрөн олорон, аргыый эҥээрийэн барда. Амма Аччыгыйа
[Уолчаан] хараҕын ооккотун куттанан чэҥэриччи көрбүт. А. Фадеев (тылб.)
[Эмээхсин] биһигини тонолуппакка одуулаһара, ып-ырааһынан чэҥэриччи көрөрө, мичээрдии-мичээрдии саҥарара. Б. Лунин (тылб.)