срочный трудовой договор

градостроительная деятельность

1) работа, труд, занятие; дело || рабочий; трудовой; хара үлэ а) физическая работа, физический труд; б) чёрная работа; мара үлэ чёрная работа; коммунистическай үлэ коммунистический труд; от үлэтэ сенокос; бурдук үлэтэ уборка зерновых; ыһыы үлэтэ посевная кампания; үлэ күнэ а) трудодень; б) рабочий день; үлэ таҥаһа рабочая одежда; үлэбэр хойутаатым я опоздал на работу; үлэҕин үлэлээ = делать своё дело; үлэ үксэ, тыл аҕыйаҕа үчүгэй погов. лучше больше дела и меньше слов; 2) движение, действие (машин, механизмов).

работа (напряжённая, большая), труд (напряжённый, большой); үлэ-хамнас элбэх много работы; үлэ-хамнас үгэнэ разгар работы; үлэтэ-хамнаһа бүппэт забот полон рот.

n. work; үлэлээ= v. to work, provide with work, go to work; үлэ-иис n. work, occupation; үлэ-хамнас n. work, professional activities, working style; үлэһит n. worker

аат.
1. Киһи олоҕор-дьаһаҕар наадалааҕы, туһалааҕы оҥорор, оҥорон таһаарар дьайыыта, дьарыга. ☉ Работа, труд, занятие, деятельность
Нохоо, баран үлэҕин үлэлээ, тугу гына олордоҥуй. Н. Неустроев
Эрэ күнүһүн үлэтин үлэлээн баран, иллэҥэр ыалга баран хаалар. А. Софронов
Үлэтэ суох хайдах тэһийэҕин? С. Ефремов
«Аҕаҥ үлэҕэ үөрэппит эбит, оҕом улааттаҕына үлэһит бэрдэ буолуо», — диэбитин бу баардыы өйдөөн хаалбытым. «ХС»
△ Киһи хамнастанар, оҥорбутун иһин төлөбүр төлөнөр дьарыга, сулууспата. ☉ Служба, какое-л. занятие как источник заработка
Оройуоҥҥа үлэҕэ ыҥырдахтарына, бэл, учууталлаа диэтэхтэринэ — күлэн кэбиһэр, баһын илгистэр. Н. Габышев
Сахаяна хаһан да киэргэммэтэҕин киэргэнэн, чэпчэки-чэпчэкитик үктэнэн, үлэтигэр аан маҥнай баран иһэр. Ф. Софронов
Аҕата, боростуой оробуочай киһи, кыыһын бары хаппырыыһын толорор туһугар иккилии-үстүү үлэҕэ тэҥинэн үлэлиирэ. А. Николаев
Үчүгэй үлэни көрдөөтүм да, булбатым. «ХС»
2. Киһи-сүөһү ханнык эмэ уоргана аналлык хамсаан, хамсанан дьайыыта (хол., сүрэх). ☉ Деятельность какого-л. органа, функция (напр., сердца). Сүрэх үлэтэ мөлтөөбүт
□ Уҥа полушарие үлэтэ — биир кэлим, объектар туох баар уустуктарын барытын бииргэ ылынар, эттиктэр көстөн турар майгыларын туһанар
Саха мындыр суота. Ас буһарыытыгар, куртах-очоҕос үлэтигэр, бүөр, хабах ыарыытыгар туһалыыр. ПАЕ МСТ
3. Айан, оҥорон таһаарбыт туох эмэ айымньы. ☉ Продукт творческой деятельности, произведение
Ааптардар үлэлэрин кытта кылгастык билиһиннэрэр. Эрчимэн
Икки масыньыыскаҕа үлэ бэчээттэтэ биэрбиттэр. БАН А
Чернышевскай суруйан хаалларбыт үлэлэрин туһунан сурах баар этэ. Б. Лунин (тылб.)
◊ Дьиэ ис үлэтэ көр дьиэ I
Билигин кини дьиэ ис үлэтин хайа даҕаны дьахтартан итэҕэһэ суох, бэрт ыраастык уонна түргэнник толорор. С. Никифоров
Дьиэтээҕи үлэ көр дьиэ I. Учуутал ыйытта: «Дьиэтээҕи үлэни бары толордугут дуо?». ДНД СТ
Дьиэ үлэтэ көр дьиэ I. Дьиэ үлэтин бурҕалдьытын кэппэт, тыа дьахтарыныы. Р. Баҕатаайыскай
Илии үлэтэ көр илии. [Татьяна Ивановна:] Оҕонньор мэлдьи салгыҥҥа сылдьар, илии үлэтигэр сылдьар. С. Ефремов
Илии үлэтигэр да биһиги үөрэнээччилэрбит көх дьон. «ББ»
Күһэлэҥ үлэ көр күһэлэҥ. Сура балык сыанатын үрдэтэн да атыылаабыт буоллаҕына, — кыра оҕолордооҕун учуоттаабатахтар, биир сылга күһэлэҥ үлэҕэ уураахтаабыттар. Н. Якутскай
Кыһалаҥ үлэ — күһэлэҥ үлэ диэн курдук. Кытаанах түһэриини кыайан төлөөмүнэ аккаастаммытын иһин, үс сылга кыһалаҥ үлэҕэ ыыталлар. Күндэ
Мөрүөҥ кыһалаҥ үлэҕэ барбытын кэннэ Биэрэ эмээхсин үксүн дьиэтигэр соҕотох олорор, санааҕа баттатар буолбута. Д. Таас
От үлэтэ көр от. Холкуос от үлэтигэр саҥардыы киирэн эрэр кэмэ. Софр. Данилов
Сайын от үлэтигэр буһарбыт, Кыһын ынах уулатан тоҥорбут. С. Данилов
Өй үлэтэ көр өй. Өй үлэтинэн үлэлиир дьон сынньалаҥнарыгар илии үлэтин үлэлииллэрэ наада. ГЕВ ТБГ. Үлэ бэтэрээнэ — үлэ ханнык эмэ салаатыгар үтүөлээх кырдьаҕас үлэһит. ☉ Ветеран труда
Общественнай тэрилтэлэр салайааччыларынан инициативалаах, тэрийэр дьоҕурдаах бастыҥ үлэһиттэр, …… үлэ бэтэрээннэрэ быыбардаммыттара. ПДИ КК
Үлэ бэтэрээннэрин материальнай хааччыйыыга уонна да атын социальнай дьаһалларга ордук элбэх үп ороскуоттанар буолла. ССКП ХХVI. Социалистическай Үлэ Геройа көр герой. Үлэ Геройа аат КСК уонна ССРС НКС 1927 сыл от ыйын 27 күнүнээҕи уурааҕынан олохтоммута. ДАП ССЛОДь
Үлэ оҥорумтуота көр оҥорумтуо. Үлэ оҥорумтуота алта бырыһыанынан үрдээтэ. ПДИ КК
Табаһыттар табаны көрүүгэ-харайыыга, үлэ оҥорумтуотун үрдэтиигэ аналлаах бэсиэдэлэри иһиттилэр. «Кыым». Үлэтэ суох буолуу — туох эмэ биричиинэнэн үлэтэ суох хаалан ииттинэр кыаҕа суох буолуу. ☉ Безработица
Үүммүт сыл үлэтэ суох буолуу үксээн иһиитин сылынан буолуоҕа. «Кыым»
Дойду үрдүнэн үлэтэ суох буолууга төлөнөр страхование биир систиэмэтэ суох. ТАЛ БУ. Хара үлэ — илии, быччыҥ күүһүнэн толоруллар үлэ. ☉ Чёрная (физическая) работа
Саатар хара үлэ баҕас көстөр ини. Н. Якутскай
Орто оскуоланы бүтэрбиттэр хара үлэттэн куота сатааһыннара суох буолбатах. И. Федосеев
Хомуур үлэтэ көр хомуур. Сотору хомуур үлэтэ саҕаламмыта. И. Гоголев
Биирдиилээн даҕаны ыалларга Кыайыыхотуу, хомуур үлэтэ туолан, Кыдама сууйуута буолан Алаас, үрэх ыалын аайы Алаадьы сыта аҥкылыйда. С. Васильев
Холкуостаах дьоннор хомуур үлэтигэр хорсуннук үлэлииллэр. И. Данилов. Хонтуруолунай үлэ — үөрэнээччи билиитин тургутар, бэрэбиэркэлиир үлэ. ☉ Контрольная работа
Хонтуруолунай үлэлэрбин бэрэбиэркэлиэм этэ. «Тойооскуларым» хайдах оҥорбуттара биллибэт. Н. Лугинов
Хонтуруолунай үлэҕэ алта оҕо биэс сыананы ылбыт. ВНЯ М-5. Ыһыы үлэтэ — бурдугу, оҕуруот аһын олордор үлэ. ☉ Посевная кампания
Сааскы ыһыы үлэтэ Бүтэн, тыас-уус сэллээтэ. Эллэй
[Петя:] Ыһыы үлэтин хайаан даҕаны баттастахпына табыллар. С. Ефремов
ср. др.-тюрк. иш ‘дело, работа’, бур. уил, тув. үүле ‘работа, дело, занятие’

аат. Элбэх, күүрүүлээх үлэ; үлэ араас көрүҥэ барыта холбоон. ☉ Работа (напряжённая, большая); совокупность разных видов работ
Кырдьык, алыс эрдэ турбуппун ээ, чэ хата үлэ-хамнас эрдэ бүтүө. А. Софронов
Окко киирэн, үлэ-хамнас өрөгөйө буолла. М. Доҕордуурап
[Үчүгээйэп:] Бу үлэ-хамнас саҕана аны куораттаары гынаҕын дуо? С. Ефремов