несов. что, разг. кымыста-талаа, үргээ, үргэтэлээ.

сыһ. Тугун да быһаарбакка үрдүттэн үлтү, тоҕута (хол., тарт, кумалаа, сабаа). ☉ С силой, ломая, повреждая (напр., вырывать, сминать)
Аҕата Сүөдэр оҕонньор …… Алтан төбөлөөх оттору Абатыгар турута үргэтэлээтэ. С. Васильев
Витя хараҕын кырыатын үчүгэй аҕайдык үтүлүгүн таһынан турута сотунна. Н. Заболоцкай

сыһ. Хомолтоттон, кыһыыттан, абаттан (тугу эрэ оҥор). ☉ С досады, со зла
Аҕата Сүөдэр оҕонньор Аттыгар олорор дьоннору Аргыый, биирдии көрүтэлээтэ, Алтан төбөлөөх оттору Абатыгар турута үргэтэлээтэ. С. Васильев
«Булчут» [эһэ] мантан улаханнык хомойдо, абатыгар киҥинэйбэхтээн ылла, онтон хонууга тахсан, тарбахтарын салыы сытта. Н. Заболоцкай

туохт.
1. Атахтаргын тобуктарынан күүскэ бокутан (буутуҥ сотоҕун таарыйыар диэри), аллара диэки түһэн олор. ☉ Сидеть на корточках
Оҕонньор чохчойон олорон ыт оҕолорун биирдии-биирдии ылыталаан, имэрийэимэрийэ, ымманыйда. Амма Аччыгыйа
[Кыысчаан] чохчойон олорон, чэчигирэччи күлэр уонна ытыһынан ууну сомсон күн диэки ыһан күдээритэр. Н. Лугинов
Ааныска чохчойон олорон, сибэкки быыһыгар үтүрүһэ үүммүт сыыс оту үргэтэлээтэ. Күрүлгэн
2. харыс т. Тахсан киир, хойуулаа (үксүгэр оҕону этэргэ). ☉ Испражняться (обычно о ребёнке)
Биир киһи талахтар кэннилэригэр чохчойон олорор. Н. Якутскай
Уон икки хонук тухары Хойуум кэллэ диэн [Күн Толомон Ньургустай] Чохчойбута көстүбэтэ. ТТИГ КХКК. Ыарыы үөһүрдэр уонна хотуолатар буоллаҕына оҕо …… сууккаҕа хас төгүл хойуунан чохчойбутун …… суруйан иһиллиэхтээх. ИБГ ДЬОЫа
♦ Чохчойон баран, кэннин хайыһан көрөр киһи — кэччэгэй, күтүр киһи. ☉ Скупец, скряга (букв. испражнившись, оглядывается — не воспользовалась ли собака). Ыалбыт, чохчойон баран, кэннин хайыһан көрөр киһи
ср. др.-тюрк., тюрк. чөк ‘спускаться’, кирг. токчой ‘плотно сжаться в комочек’, кум. чекмек ‘приседать, садиться на корточки’