Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үрэлин

  1. үрэй диэнтэн бэй. туһ. Өлүү түбэлтэлээх сүүрүккэ дэлби халкыҥнаан, тоһоҕолоро били холбооттообут хаптаһыннарын кыайан туппакка, болуоттара үрэллэн барбыта. И. Федосеев
    Үрэҕи туоруур суон бэрэбинэ муоста эргэрбит, кытыыта үрэллэн хаалбыт, ортото кэдэйбит. А. Сыромятникова
    Маша аргыый туран олордо. Үрэллэн хаалбыт баттаҕын өрө анньынна. М. Доҕордуурап
  2. Ыһыллан-тоҕуллан эстэн бар, суох буолан хаал (хол., хаһаайыстыба). Развалиться, разладиться, прийти в расстройство (напр., о хозяйстве)
    [Онтоон Кириисэҕэ:] Аҕыйах хонон баран холкуостара үрэллэн хаалыа ээ, эн ону туох дии саныыгын? Күндэ
    Мин бардахпына саҥардыы тэриллибит дьахталларын холбоһуга үрэллиэҕэ. «ХС»
    Сүҥкэн күчүмэҕэйдэри кыайан сэбиэскэй норуот сэриигэ үрэллибит хаһаайыстыбаны чөлүгэр түһэрбитэ. ЭБТ
  3. Тарҕанан, симэлийэн, сүтэн суох буолан бар (хол., буруо). Развеяться, рассеяться (напр., о дыме)
    Буруо арыый үрэллэн, Витя көрбүтэ — биир кус чугас иттэни түһэн атаҕа эрэ ибигирии сытара. Н. Заболоцкай

үрэл гын

туохт. Туохтан эмэ үргэн ыһылла түс, ыһыллан хаал. Рассыпаться, броситься врассыпную (напр., от испуга)
Уол табаларын тиэтэтэн хаһыытаан бытарыппытыгар, хабдьы үөрэ үрэл гынан хаалла. Р. Баҕатаайыскай
Кыыллар үрэл гынан, бука бары тус-туспа барбыттар. А. Сыромятникова
[Чыычаахтар] кэлэн бары мастарга кэккэлэһэн кээһэллэр, Үргэн арыт салгыҥҥа Үрэл гынан көтөллөр. А. Николаев

үрэлин-буралын

туохт. Ыһыллан-тоҕуллан көһүн (киһини этэргэ). Быть, казаться неопрятным, несобранным (о человеке)
Дьиэ киһитэ гыныахха Дьиэкэллэн-куохаллан Дьикти бэйэлээх эбит, Үлэһит гыныам диэтэххэ Үрэллэн-бураллан Дьэ дьахтар эбит. П. Ойуунускай
Киһи киирэн да диэн кута-сүрэ тохтообот сирэ буолан биэрдэ, хаһаайкабыт даҕаны үрэллэнбураллан онуоха эмиэ тэҥнээх хотууска буолла. «ХС»


Еще переводы:

растрепаться

растрепаться (Русский → Якутский)

сов. үрэлин, арбай, илбирий.

үрэллээхтээ

үрэллээхтээ (Якутский → Якутский)

үрэлин диэнтэн атаах. Тыйыс сарыы таҥаспыт үрэллээхтээн хаалбыт. Саха фольк.

распасться

распасться (Русский → Якутский)

сов. 1. (на куски) үрэлин, араҕыс, ыһылын; 2. (на составные части) үрэлин, араҕыс, бытарый; 3. (утратить целостность) үрэлин, эһин; кружок распался куруһуок үрэллибит.

үрэллимэхтээ

үрэллимэхтээ (Якутский → Якутский)

үрэлин диэнтэн тиэт
көрүҥ. Эмээхсин арбайбыт маҥан баттаҕа сөрүүн тыалга үрэллимэхтээтэ. И. Гоголев

үрэллии

үрэллии (Якутский → Якутский)

үрэлин диэнтэн хай
аата. Киэҥ Россия үрэллэн барбыта. Үрэллии өссө 1905 сылтан саҕаламмыта. М. Рид (тылб.)
Род уопсай хаһаайыстыбата үрэллиитэ уонна дьон тэҥэ суох балаһыанньалара төрүт былыргы общиннай тутул эстиитигэр тиэрдибиттэрэ. КФП БАаДИ

кыырпаҕыр

кыырпаҕыр (Якутский → Якутский)

туохт. Кыырпах курдук, кыырпахтыҥы буол. Состоять из мелких частиц, крупинок
Кырпа маҥан баттахтара Кыырпаҕыра үрэллэрэ, — Кыһын Дьааҥы хайаларын Кыскыардара үрэллэрэ. С. Тарасов
Куулаҕа толору уулаах төгүрүк күөл, эрэһэ долгуҥҥа бигэтэн, дуй көмүһүнэн кыырпаҕыра кылбачыйар. «ХС»

куоркаа

куоркаа (Якутский → Якутский)

туохт. Үрэлин, алдьан. Ломаться, разрушаться
Куоркуоҕа диэн Кутуу көмүс кунустаабыттар, Тостубатын диэн Тоҥ чугуун тулааһыннаабыттар. С. Зверев

сытыйымтыа

сытыйымтыа (Якутский → Якутский)

даҕ. Түргэнник буорту буолар, үрэллэр, сытыйар. Быстро портящийся, разлагающийся, легко загнивающий. Сайыҥҥы куйааска уурар сирэ суох ас түргэнник сытыйымтыа

расколоться

расколоться (Русский → Якутский)

сов. 1. (на части) хайын; орех раскололся эриэхэ хайынна; 2. перен. (распасться) хайдыс, араҕыс, үрэлин.

бураллаҥнас

бураллаҥнас (Якутский → Якутский)

даҕ. Ыһылла, үрэллэ сылдьар. Раскиданный, разбросанный
Бытархай оҕуруолуу Тэһэ көрбүт харахтаах, Харандаас уһугунуу Быыкаа сытыы тумустаах, Үрдэххэ үрэллиэхчэ Бураллаҥнас куорсуннаах [барабыай]. «ХС»