туохт.
1. Ис сүрэхтэн дьулуһан туран туохха эмэ кыһалын, талас. ☉ Стараться изо всех сил, стремиться к чему-л.
Үрүлүйэн муспут Үбүм-малым, сүөһүм-аһым, Харалыйан туран булбут Хаарыан баайым ханна барда?! Күннүк Уурастыырап
Утуйар ууну аахсыбакка. Сылайдым диэн сынньаммакка Үрүлүйэн туран үлэлииллэр. Т. Сметанин
Өксөкүлээх, Махсыым, Былатыан... Элбэҕи этэр дьоһун ааттар. — Үлэһит норуот туһа диэннэр, Үлэлээн, үрүлүйэн ааспыттар. И. Федосеев
2. Долгуннуран, күлүмүрдээн көһүн. ☉ Быть, казаться волнообразным, сверкающим, переливающимся (напр., о водной поверхности)
Үллэр үс үөһэ, үрүҥ күнү утары көрдөххө, үрүлүйэн тохтон, көҥүлүнэн сүүрүгүрэн түһэр эбээт Өлүөнэ өрүһүм. Суорун Омоллоон
Үчүгэйиэн, сайын кэллэ Үрүҥ күҥҥэ мичиҥнии, Үрэх, күөл, көлүччэ Үрүлүйдэ дьиримнии. И. Эртюков
Үрүҥ көмүс өҥүнэн ыйдаҥа Үрүлүйдэ, Окко-маска иилиллэн Ооннньуур тунал сырдыгар. Д. Васильев
3. Дьүрүһүй, биир тэҥник илигирии тыаһаа (муусука дорҕоонун этэргэ). ☉ Слышаться, раздаваться, журчать (о музыке)
Паарка сөрүүн салгынын нуһараҥар сөп түбэһэр, таас үрэх сырдык сүүрээнин тыаһын санатар үчүгэйкээн муусука дорҕооно үрүлүйэр. В. Протодьяконов
Онно Хоһуундьу ыстанан тиийэн, Хомуһун ылан күөгэтэ охсор, Онуоха эмискэ дьүрүһүйэн Дьикти дорҕоон үрүлүйэр. М. Ефимов
ср. др.-тюрк. үрлүг ‘постоянный, непреходящий’
Якутский → Якутский
үрүлүй
үрүлүй-харылый
туохт. Улаханнык кыһаллан-мүһэллэн, баҕаран туран тугу эмэ гын. ☉ Делать что-л. с большим старанием, желанием
Кини бу мутугунан быраҕар муҥур үйэтин усталаах туоратыгар туох туһугар сүөһү-ас иитэн, үп-баай мунньан үрүлүйбүтэ-харылыйбыта буолуой? Софр. Данилов
Аҕата үрүлүйбүт-харылыйбыт үрүҥ-хара түүлээҕиттэн кэлэр дохуотун харчы гынан дьаптайа сатаабыта. П. Аввакумов
Үгүс элбэх сылларга Үрүлүйэн-харылыйан, Ыччат хаһыаттарыгар Ылсыһан үлэлээбитэ, Үлэтэ, тыла сыаналанан «Үтүөлээх» аат иҥэрилиннэ. «Кыым»
Якутский → Русский
үрүлүй=
стараться; үрүлүйэн үлэлээ = старательно работать.
Еще переводы: