Якутские буквы:

Якутский → Русский

үтүрүйүү

и. д. от үтүрүй =.

үтүрүй=

1) толкать, теснить; киэр үтүрүй = оттолкнуть; 2) перен. притеснять, угнетать, обижать.

Якутский → Якутский

үтүрүйүү

үтүрүй диэнтэн хай
аата. Соторутааҥҥа диэри кэнниттэн кириэтэнэ, үтүрүйүүгэ, хаамыыта ааҕылла сылдьыбыт киһиэхэ туохха холобурдаах буолуой ходуһа киэҥ дуолугар көҥүл-босхо тыынара. У. Нуолур
Күүстээх ыгыыга, үтүрүйүүгэ да сырыттар, үлэтин барытын хаалларан, Ньурбаҕа биир дьыалаҕа охсуһар табаарыһыгар да кэлэн баарта элбэҕи этэр. «ХС»

үтүрүй

туохт.
1. Кими, тугу эмэ хантан эмэ үтэйэн кэбис; анньыалаан таһаар. Выталкивать, вытеснять когочто-л.; толчком выпихивать кого-что-л.
Мордосов төбөтүн лыкытан, саннын ыгдатан, боксуордардыы туттан, бастаан иһэн ачыкылаах уолу күүскэ үтүрүйдэ. Далан
Уол куттанан кэннинэн чинэрийэн эрдэҕинэ, Томсон саҕатыттан харбаан ылаат, сөмөлүөттэн таһырдьа үтүрүйэн кэбиһэр. Н. Якутскай
Кэҕэ улаатан, арыый күүһүрэ түстэр эрэ, чыычаах муҥнаах кыракый оҕолорун уйаларыттан таһырдьа үтүрүйэр. И. Федосеев
Бөдөҥ муустар кыра муустары үтүрүйбүтүнэн бардылар. П. Филиппов
2. көсп. Кими эмэ атаҕастаа, баттаа. Притеснять, обижать, ущемлять кого-л.
Бэһиэлэйэп аймах Сиидэркэ уола Сэмэннээҕи абааһы көрөллөр, үтүрүйэллэр. Амма Аччыгыйа
Эн миигин сэнээбитиҥ, Киэбирбитиҥ, киэптээбитиҥ, Эн, кыраттан туһанан Миигин үтүрүйбүтүҥ, үөхпүтүҥ. В. Гольдеров
ср. туркм. сүдүрлемек ‘толкать, подталкивать’

үтүрүй-хабырый

туохт. Кими эмэ атаҕастаан-баттаан үүрэ-түрүйэ сырыт. Грубо притеснять, угнетать, обижать кого-л.
Оччотооҕуга Кипр арыытын олохтоохторун Венеция баһылыктара үтүрүйэллэрэ-хабырыйаллара. Эрчимэн
Сири бас билээччи ыаллыы баайдар бааһынайдары үтүрүйэн-хабырыйан барбыттара. АЕВ ОҮИ
Родовой үтүөлэр көннөрү бедуиннары үтүрүйэр-хабырыйар буолбуттара. АЕВ ОҮИ

үтүрүйүү-хабырыйыы

үтүрүй-хабырый диэнтэн хай
аата. Кууһума, төһө да балыырга түбэһэн кыһыйдар, кырдьыгын эккирэтиһэ соруммата. Урукку үтүрүйүүнү-хабырыйыыны тулуйа үөрэммит үөрүйэҕинэн, таһыгар таһааран айдаарбакка, иһигэр иҥэринэн кэбистэ. Тумарча
Феодальнай хара баттал уонна национальнай үтүрүйүү-хабырыйыы Украина үлэһит бааһынайдарыгар ыар ындыы буолан сүктэриллибитэ. «Чолбон»
Дьэ, Енисей кыргыыстара ити курдук олордохторуна, кинилэри монгуоллар үтүрүйүүлэрэ-хабырыйыылара буолбут. БИГ СБСК

Якутский → Английский

үтүрүй=

v. to knock over, shove aside


Еще переводы:

үтүлгэн

үтүлгэн (Якутский → Якутский)

аат. Туох эмэ ыган кэлэн ыксатыыта, үтүрүйүүтэ. Стеснение, бремя (забот)
Үлэ-хамнас үтүлгэнигэр Көөстөөн, соло булан хас да хонукка, Байбааскылаахха кыайан барбакка сырытта. Уустаах Избеков

кириэтэн

кириэтэн (Якутский → Якутский)

кириэтээ 1, 3 диэнтэн бэй
туһ. Мунньах кэнниттэн кириэ бөҕөнү кириэтэммит Никита Моргусов бэрт дьаныардаахтык манаһан, Булугасовка киирдэ. Э. Соколов
Соторутааҥҥа диэри кэнниттэн кириэтэнэ үүрүүгэ-үтүрүйүүгэ, хаамыыта ааҕылла сылдьыбыт киһиэхэ туохха холобурдаах буолуой, ходуһа киэҥ дуолугар көҥүл босхо тыынара. У. Нуолур

халлааннаа

халлааннаа (Якутский → Якутский)

туохт. Халлааҥҥа бар (көт), халлаан диэки туһаай. Лететь в небо, направляться в небо, бывать на небе
Халбыйа көрөн баран Хабылыннаран кэбиспитим, Халты баран халлаанныы турбута. Саха нар. ыр.
1977
[Уйбаан уол] Халлааннаан сылдьыбытын, Ханаҕар ый хайҕаабытын — Оҕо дьоҥҥо барытын Остуоруйалаан сааратыым. П. Ершов (тылб.)
Сирдээн тимирдэ [халлааннаан көттө] көр сирдээ I
Онтон кэнники сирдээн да тимирбитэ, халлааннаан да көппүтэ биллибэт — ууга тааһы бырахпыт курдуга. А. Бэрияк
Уолчаана мэлийэн хаалбыта. Кини сирдээн да тимирбитэ, халлааннаан да көппүтэ биллибэтэҕэ. Н. Заболоцкай. Сирдээн эрэ тимирбэтэ [халлааннаан эрэ көппөтө] көр сирдээ I. Кыыс кыбыстан сирдээн эрэ тимирбэтэ, халлааннаан эрэ көппөтө. Халлааннаан көтүөҕүн — халлаан ыраах, <сирдээн тимириэ- ҕин — сир кытаанах> — ханна да барыаҕын билбэт (хол., атаҕастабылтан, үтүрүйүүттэн); тугу да гыныаҕын, оҥоруоҕун билбэт (хол., куттанан). Не знать куда деваться (напр., от притеснений, гонений); не знать что предпринять (напр., от испуга) (букв. чтобы провалиться сквозь землю — земля твёрдая, чтобы взлететь в небо — небо далеко)
Бардам баай батталыттан куотан сирдээн тимириэхтэрин сир кытаанах, халлааннаан көтүөхтэрин халлаан ыраах эбит. Софр. Данилов

push

push (Английский → Якутский)

ас, баттаа, үт, үтүрүй

потеснить

потеснить (Русский → Якутский)

сов. кого-что ык, ыга ас, үтүрүй.

үтүрүс=

үтүрүс= (Якутский → Русский)

совм.-взаимн. от үтүрүй = толкаться, толпиться, тесниться; теснить друг друга.

үтүрүлүн=

үтүрүлүн= (Якутский → Русский)

страд. от үтүрүй =; тула өттүлэриттэн үтүрүллүбүттэр их притесняли со всех сторон.

затолкать

затолкать (Русский → Якутский)

сов. кого 1. (толкая заставить войти) анньан киллэр, үтүрүйэн киллэр; 2. (измучить толкая) дэлби үтүрүй, дэлби анньыалаа.

үтүрүйсүү

үтүрүйсүү (Якутский → Якутский)

үтүрүйүс диэнтэн хай
аата. Үтүрүйсүү сүүрээнэ охсуллан ааһара. И. Федосеев
«Кыһыыта баар, сорохтор бэйэ-бэйэлэригэр куһаҕаны баҕараллар. Эн үчүгэй буолуоххун баҕарбаттар. Дьэ үтүрүйсүү, кыдьырыйсыы!» — Нарыйа улам омуннуран барда. В. Яковлев
Үтүрүйсүү содулугар эбитэ буолуо, мэйиктэр сорохторо сыҕаллан төттөрү кэлбит быһыылаахтар. Багдарыын Сүлбэ
Күөгү тула балыктар устан сундулуһуу, чиэрбэни былдьаһан үтүрүйсүү, үөмэхтэһии бөҕө. «Чолбон»

отжать

отжать (Русский → Якутский)

I сов. 1. что (выжать) ык; отжать бельё таҥаһы ык; 2. кого-что, разг. (оттеснить) ык, үтүрүй, кыһай.