Якутские буквы:

Якутский → Якутский

үтүрүйсүү

үтүрүйүс диэнтэн хай
аата. Үтүрүйсүү сүүрээнэ охсуллан ааһара. И. Федосеев
«Кыһыыта баар, сорохтор бэйэ-бэйэлэригэр куһаҕаны баҕараллар. Эн үчүгэй буолуоххун баҕарбаттар. Дьэ үтүрүйсүү, кыдьырыйсыы!» — Нарыйа улам омуннуран барда. В. Яковлев
Үтүрүйсүү содулугар эбитэ буолуо, мэйиктэр сорохторо сыҕаллан төттөрү кэлбит быһыылаахтар. Багдарыын Сүлбэ
Күөгү тула балыктар устан сундулуһуу, чиэрбэни былдьаһан үтүрүйсүү, үөмэхтэһии бөҕө. «Чолбон»

үтүрүй

туохт.
1. Кими, тугу эмэ хантан эмэ үтэйэн кэбис; анньыалаан таһаар. Выталкивать, вытеснять когочто-л.; толчком выпихивать кого-что-л.
Мордосов төбөтүн лыкытан, саннын ыгдатан, боксуордардыы туттан, бастаан иһэн ачыкылаах уолу күүскэ үтүрүйдэ. Далан
Уол куттанан кэннинэн чинэрийэн эрдэҕинэ, Томсон саҕатыттан харбаан ылаат, сөмөлүөттэн таһырдьа үтүрүйэн кэбиһэр. Н. Якутскай
Кэҕэ улаатан, арыый күүһүрэ түстэр эрэ, чыычаах муҥнаах кыракый оҕолорун уйаларыттан таһырдьа үтүрүйэр. И. Федосеев
Бөдөҥ муустар кыра муустары үтүрүйбүтүнэн бардылар. П. Филиппов
2. көсп. Кими эмэ атаҕастаа, баттаа. Притеснять, обижать, ущемлять кого-л.
Бэһиэлэйэп аймах Сиидэркэ уола Сэмэннээҕи абааһы көрөллөр, үтүрүйэллэр. Амма Аччыгыйа
Эн миигин сэнээбитиҥ, Киэбирбитиҥ, киэптээбитиҥ, Эн, кыраттан туһанан Миигин үтүрүйбүтүҥ, үөхпүтүҥ. В. Гольдеров
ср. туркм. сүдүрлемек ‘толкать, подталкивать’

үтүрүй-хабырый

туохт. Кими эмэ атаҕастаан-баттаан үүрэ-түрүйэ сырыт. Грубо притеснять, угнетать, обижать кого-л.
Оччотооҕуга Кипр арыытын олохтоохторун Венеция баһылыктара үтүрүйэллэрэ-хабырыйаллара. Эрчимэн
Сири бас билээччи ыаллыы баайдар бааһынайдары үтүрүйэн-хабырыйан барбыттара. АЕВ ОҮИ
Родовой үтүөлэр көннөрү бедуиннары үтүрүйэр-хабырыйар буолбуттара. АЕВ ОҮИ

Якутский → Русский

үтүрүй=

1) толкать, теснить; киэр үтүрүй = оттолкнуть; 2) перен. притеснять, угнетать, обижать.

Якутский → Английский

үтүрүй=

v. to knock over, shove aside


Еще переводы:

анньыалаһыы

анньыалаһыы (Якутский → Якутский)

анньыалас диэнтэн хай
аата. Тимэппий, Уоһук кулаактары дьиэттэн таһаартыыллар, онно кулаактар икки таһаартыыр дьоннор икки ыккардыларыгар саҥата суох үтүрүйсүү, кыра-кыратык бүтэйгэ анньыалаһыы буолла. Күндэ

үөмэхтэһии

үөмэхтэһии (Якутский → Якутский)

үөмэхтэс I диэнтэн хай
аата. Грузовиктар үрдүлэригэр эмиэ үөрүүлээхтик өрүтэ үөмэхтэһии буолла. Амма Аччыгыйа
Күн орто ааспытын кэннэ бараары үөмэхтэһии буолла. Р. Кулаковскай
Күөгү тула балыктар устан сундулуһуу, чиэрбэни былдьаһан үтүрүйсүү, үөмэхтэһии бөҕө. «Чолбон»

тиргиллии

тиргиллии (Якутский → Якутский)

тиргилин диэнтэн хай
аата. Үлэни да киһи сөбүн көрөн үлэлиэхтээх, суоттанан көрүүтэ суох мэнээк кыаҕы таһынан тиргиллии сыанан аҕаабат. «Чолбон»
Эйэҕэс быһыы үксүүрэ буоллар, мин эрэ диэн тиргиллии аччаан, саатар биэрэкпитигэр оптуобус аанын былдьаһан үтүрүйсүү, анньыһыы уоҕа-кылына аччыа эбитэ ини дии санаатым. ТМ ДК

тыылан

тыылан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тыылаах буол, бас билиигэр тыыны ыл. Обзавестись собственным челном, лодкой. Хайа муҥун, дьэ тыыланным
2. Тыыга олорон айаннаа, тыынан уһун. Плыть на челне, лодке
Көрөҕүөт, мин тыыланаммын Күөлгэ илиммин үтэрбин. Баал Хабырыыс
Дьон иҥнибэттэр, халҕаһаны быыһынан тыыланаллар. А. Сыромятникова
Эр дьоннор ыалтан ыал ыккардыгар тыыланан дайаарыталлара. Ойуку
3. кэпс. Тугунан эмэ өртөй, тууһугур, тугу эмэ (үксүгэр соччо үчүгэйэ суоҕу) гынар идэлэн. Заиметь привычку делать что-л., поступать как-л. (обычно предосудительно)
Сутуругунан тыыламмыт өтөгөр Сүөдэри хамньаҕалар тула түһэн, саҥарыахтааҕар саҥарбатах оҥордулар. Күннүк Уурастыырап
Лиэп Буудап Тиэхээни эттиэҕин Дьон бэрдэ баар буолан туттулар. Ол иһин мунньаҕы тарҕатан Үҥсүүнэн тыыланан бардылар. Эллэй
Мунньах дьоно бары да сутуруктарынан тыыланнылар. Уолуктаһыы, үтүрүйсүү... И. Никифоров
Тылынан тыыланар кэпс., сөбүлээб. — буолары-буолбаты мээнэ саҥарар, лахсыйар. Молоть языком, болтать чепуху
Тылынан тыыланан куотар (өс хоһ.). Ираида Ивановна соторутааҕыта Дьокуускайга баран эмтэ-томто ылан кэл, наар тылгынан тыыланан бэлэмҥэ мээтиргээмэ диэбиттээх. Р. Баҕатаайыскай. Тэҥн. тылгын тарбаа, тылын ыстыыр

тутуур

тутуур (Якутский → Якутский)

аат.
1. Илиигэ тутарга сөптөөх таһаҕас. То, что человек несёт в руке, ручная кладь. Кыра тутуур. Тутуурум ыарахан
Дьөгүөрдээн тутуурун сиргэ ыһыктан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Галя итии түү үтүлүктээх этэ да, чымадаанын тутан иһэр илиитэ тоҥмута, тутуурун атын илиитигэр уларыппыта. «ХС»
2. Киһини, көҥүлүн хааччахтаан, кэтэбилгэ-манабылга тутуу. Задержание кого-л., установление надзора над кем-л.. Тутуурга сырыт
Ханныгын да иһин кини [Уваровскай] моһуогуруута, тутуурга түбэһиитэ оччотооҕу былаастары кытта үтүрүйсүүттэн эрэ тахсыах тустааҕа мунааҕа суох. Н. Заболоцкай
3. көсп., кэпс. Булт-алт; булт кэһии. Добыча; гостинцы дичью
[Булчут] күһүн хаар чарааһына өрүү туох эмэ тутуурдаах киирэр. Н. Якутскай
Муҥ сатаатар балыктыаҕыҥ! Дьиэбитигэр туох да тутуура суох ончу кураанаҕын тиийэрбит олус сүрэ бэрт буолуо суоҕа дуо? В. Протодьяконов
Кэһии эбэтэр кимиэхэ эмэ биэрэн өҥөлөһөр туох эмэ. Подношение, подарок
Кини дьону кытта кэпсэтэригэр хайаан да туох эмэ тутуурдаах буолааччы. Н. Якутскай
Илии тутуурдаах <өттүк хара- лаах> көр илии
Тыаҕа таҕыстарбын эрэ үксүгэр илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирэбин. Ф. Софронов

үтүрүйүү

үтүрүйүү (Якутский → Русский)

и. д. от үтүрүй =.

push

push (Английский → Якутский)

ас, баттаа, үт, үтүрүй

потеснить

потеснить (Русский → Якутский)

сов. кого-что ык, ыга ас, үтүрүй.

үтүрүс=

үтүрүс= (Якутский → Русский)

совм.-взаимн. от үтүрүй = толкаться, толпиться, тесниться; теснить друг друга.

үтүрүлүн=

үтүрүлүн= (Якутский → Русский)

страд. от үтүрүй =; тула өттүлэриттэн үтүрүллүбүттэр их притесняли со всех сторон.