прил. 1. (невзыскательный) сымнаҕас, аһыныгас, эйэҕэс; снисходительный начальник сымнаҕас начальник; 2. (покровительственно-высокомерный) үтүөмсүк, аахайан абырыыр, сэниир; снисходительная улыбка үтүөмсүк мичээр; снисходительный тон сэниир тон.

ньылаҥнаа диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Буоста хонтуоратыгар лаппаҕар кэтит сарыннаах ньылаҥалаабыт, хабыгыраабыт, барыга бары үтүөмсүк буола сатаабыт Дараҕар Суруксут начаалынньыгынан үлэлиир. И. Никифоров

даҕ. Киэмсик, үтүөмсүк. ☉ Жеманный, манерный
Саамай улахан чымаадыс эн эбиккин. Н. Лугинов
[Төлөпүөҥҥэ] бэрт чымаадыс саҥа кэмчилээбит курдук, быһыта-орута этитэлиирэ иһилиннэ. В. Яковлев
русск. чванься

туохт. Сэмэйэ суох, сэлээр быһыылаах буолан көһүн (кыыс, дьахтар туһунан). ☉ Вести себя нескромно, вызывающе, слишком раскованно (о девушке, женщине)
Кырыымпа тыаһаатаҕына Кыдьараҥнаан барар, Хабалыар хаайдаҕына Хараҥаҕа түһэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кыдьараҥнаабакка хаамп! Үтүөмсүк дьахтарга дылы өттүккүнэн оонньоон хааллаҥый! Амма Аччыгыйа

дьүһ. туохт. Атаҕыҥ төбөтүнэн үктэнэн чэпчэкитик, устан эрэрдии, эйэҥэлээн хаамп. ☉ Ходить легко, слегка покачиваясь, легко приподнимаясь на носки
Бэйи эрэ, бу оҕонньорбутун арай иһэхтээн биэрдэхпитинэ табыллыыһы. Үтүөмсүк дьахтарга дылы быһа дэгээрэйдээн, сүгүн айаннаамаары гынна. Амма Аччыгыйа
Күнүс, эбиэт иннинэ, Өлөксөөндүрэлээххэ аҥар атаҕынан дэгээрэйдээн хаамар огдообо киһи Охонооһойоп биир аргыстаах кэлбитэ. Н. Босиков

I
тылбыҥнаа диэнтэн холб. туһ. Көлүччэ үрдүнэн тиһигин быспакка тыыраахылар көтөн тылбыҥнаһаллар. М. Доҕордуурап
II
даҕ. Үчүгэмсик, үтүөмсүк. ☉ Кокетливый, игривый
Ааммын тэлэ аһабын, Ааһар дьону ааҕабын: Айыылаах дьахтар ааһар; Айыы куо дьахтар ааһар; Тырымнас кыыс ааһар; Тылбыҥнас кыыс ааһар. Л. Попов
[Саҥа учууталыҥса] көнө уҥуохтаах, уһун кыламаннаах тылбыҥнас харахтаах кырасыабай кыыс дьахтар. «ХС»

даҕ., кэпс.
1. Тас көрүҥэр, таҥаһыгар-сабыгар, тутта сылдьарыгар аһара болҕомтотун уурар, үтүөмсүк, маанымсык. ☉ Любящий наряжаться, щеголять
[Кыргыттар] Этэрбэс таҥастааҕы Элэк гыннылар …… Силээхтэ киһини Сэргэхтик көрдүлэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чааскылаах диэн куораттыы таҥастаах, сууммут-тарааммыт, аҕамсыйбыт силээхтэ ойуун көһүннэ. Амма Аччыгыйа
Тастан киирбит киһи сүрдээх сиэдэрэй таҥастаах, силээхтэ көрүҥнээх …… уол аххан киһи бэрдэ эбит. И. Никифоров
2. Олус бириинчиктиир, талымас, сириксэн. ☉ Слишком разборчивый, привередливый
Мин таптыы көрбүттэрин талан ылар, сирбиттэрин киэр илгэр сорох силээхтэ эдэр дьону сүөргүлүү көрөбүн. «ХС»
Сиидэрэп Өндөрөйдөөх Сибиинньэлэрэ олус өйдөөх. Силээхтэ — араас аһы талар, Сибиэһэй буулканан аһаталлар. «ХС»
Сылгылар аһылыкка олус силээхтэлэрин умнуохха сатаммат. САС
русск. шляхта