Якутские буквы:

Якутский → Русский

өйдөөхтүк

нареч. умно, толково; өйдөөхтүк эттэ он сказал толково.

өйдөөх

1) умный, толковый, понятливый; өйдөөх өйүнэн өлөртөн куотар посл. умный своим умом смерти избегает; өйдөөх тыл бэлиэ посл. умное слово приметно; 2) находящийся в сознании, в здравом уме; ыарыһах өйдөөх больной находится в здравом уме; өйө суох буолбут он лишился сознания; өйө суох итирик пьяный до потери сознания.

Якутский → Якутский

өйдөөхтүк

сыһ. Киһи өйүгэр түһэрдик; киһи ылынарын курдук; олохтоохтук. Толково; по-умному, умно; достойно
Кини [Ыанньыксыт Даарыйа] сүбэтин ылыныа. Ийэм даҕаны итинник өйдөөхтүк таптаабат, сүбэлээбэт этэ. М. Доҕордуурап
Тиэрбэс үүтүнүү төгүрүччү көрбүт харахтара өссө даҕаны сытыытык уонна өйдөөхтүк чинчилээбиттии одуулууллара. «ХС»
Эн сымнаҕастык, өйдөөхтүк тутун. Оччоҕо барыта үчүгэй буолуо. Л. Толстой (тылб.)

өй{дөөҕ}үн өйдөөх

сыһыан холб. Өйдөөх өйдөөх курдук, сөпкө гыммыт диэн биһирээн этиини, бэлиэтээһини көрдөрөр. Выражает одобрительное отношение говорящего, который считает, что высказываемый факт совершён благодаря уму и сообразительности кого-л. (какой умный, такой умница)
Ыраах айаҥҥа аттаналларыгар, өйүн өйдөөх, Күлүк Луха уолун Өндөрөй ыыппыт суругун Дьөгүөрсэҕэ туттарбыта. Н. Якутскай
Эһэ, өйдөөҕүн өйдөөх, Додо наһаа куттаммытын билэн, куттуоҕун кэрэйэн, аа-дьуо туран, ойуурга төттөрү баран хаалбыт. «ХС»

өйдөөх

  1. даҕ.
  2. Толкуйдуур, саныыр, ону-маны ырыҥалаан билэр дьоҕурдаах. Разумный, толковый, понятливый
    Абдуркулла бэйэтин курдук батталы, муҥу көрбүт дьону кытта тыһыынчанан билсибитэ, ол дьон истэригэр араас өйдөөх, тыллаах дьон баар этилэр. Эрилик Эристиин
    Денис тыл көрдөөн, көҥүллэтэн тыл эттэ. Дьэ, ураты да өйдөөх, уус-уран тыллаах киһи баар буолар эбит!.. «ХС»
  3. Саныыр, толкуйдуур дьоҕурун тута сылдьар, өйүн сүтэрбэтэх. Находящийся в сознании, в здравом уме
    [Дьэбир Дьэкиим:] Ыа, бу хомсомуол муҥнаах буорайбыт даҕаны, доҕор. Хайа, сэгэриэм, өйдөөххүн дуо? Өйүн сүтэрбит. Күндэ
  4. аат суолт. Киэҥ, дириҥ билиилээх, ону-маны ырыҥалаан толкуйдуур киһи. Толковый, умный человек; мудрец
    Хара былыргыттан саха өйдөөхтөрө, үөрэхтээхтэрэ бэйэбит тылбытынан суруктаах-үөрэхтээх буолуохтаахпыт диэн мөккүһэллэрэ. Күндэ
    Бу кыһыллар диэн дьоннор уһулуччу өйдөөхтөрө, дьоннор уһулуччу тыллаахтара буолар эбиттэр. Эрилик Эристиин

Еще переводы:

осмысленно

осмысленно (Русский → Якутский)

нареч. өйдөөн, өйдүүрдүү, өйдөөхтүк; ребёнок уже смотрит осмысленно оҕо хайыы-үйэ өйдөөхтүк көрөр буолбут.

остроумно

остроумно (Русский → Якутский)

нареч. сытыытык, напаа табатык, олус өйдөөхтүк; остроумно ответить наһаа таба хардар, олус өйдөөхтүк хардар.

сознательно

сознательно (Русский → Якутский)

нареч. 1. өйдеөн, өйдөөхтүк; сознательно относиться к чему-л. туохха эмэ өйдеө-хтүк сыһыаннас; 2. (с умыслом) өйдөөн туран, билэ-билэ.

быргыччы

быргыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Баайдык-тоттук, байылыаттык. Зажиточно (жить)
Максим кыһалҕата суох үөрэҕин бүтэрэн, Мандаровтар дьэ быргыччы олоруо, киэҥ кэскиллэниэ этилэр. «ХС»
Климатическай уонна экономическай усулуобуйалары өйдөөхтүк учуоттаан туһаннахха, биир да дэһээтинэнэн быргыччы олоруохха сөп. А. Чехов (тылб.)

оптоох-топтоохтук

оптоох-топтоохтук (Якутский → Якутский)

сыһ. Өйдөөхтүк-төйдөөхтүк, биир тэҥник, оттомноохтук. Спокойно, уравновешенно
Туохтан тэһииркээн, Тура-олоро дьиэгэнийэр буоллаҕай?!! Оптоох-топтоохтук Олорбот буолла эбээт диэн Айталыын Куо Кыбыста быһыытыйда, Саата санаата, Санньыйан сырытта. П. Ойуунускай

ырыҥалааһын

ырыҥалааһын (Якутский → Якутский)

ырыҥалаа диэнтэн хай
аата. Киһи идеала олоҕу уонна бэйэ дьиҥ кыахтарын өйдөөхтүк сыаналааһынтан, ырыҥалааһынтан үөскүөхтээх. ПБН ОПТ
Бу бастакы сэминээр биһиги норуоппут дууһатын ымыыта буолбут кыракый этигэн хомус ааспыт, билиҥҥи, кэлэр кэмнэргэ сайдыытын суолун-ииһин ырыҥалааһыҥҥа ананар. «ЭК»

ааргытык

ааргытык (Якутский → Якутский)

сыһ. Ааргы киһи курдук (буол, быһыылан, тутун). Глуповато, туповато, неуклюже (поступать, вести себя)
Надя, били кини …… уйаҕас сүрэхтээх Надята, ама итинник холуоннук, ааргытык, итинник баламаттык быһыыламмыта буолуо дуо? Софр. Данилов
Ааргытык быһыыланаргын дуу, өйдөөхтүк быһыыланаргын дуу — билбэппин. Н. Чернышевскай (тылб.)
Синцов адъютант ааргытык чабылана сатааһыныгар кыһаммакка, сарсын хайаан да дьон өлүөхтээҕин туһунан саныы олордо. К. Симонов (тылб.)

оттомноохтук

оттомноохтук (Якутский → Якутский)

сыһ. Көрсүөтүк, өйдөөхтүк, болҕомтолоохтук. Разумно, серьёзно, сознательно
Кини икки уолтан аҕа курдуга, эдьиий кэриэтэ оттомноохтук сүбэлиирэ, уолаттар сэриигэ барыахтара диэн хомойоро. Н. Габышев
«Онто суох, тоойуом, сэрэнэн, оттомноохтук сырыт. Эһэҥ эрэйдээх санаатын этэр», — Мааһа эмээхсин үлүм-салым көтө сырытта. В. Яковлев

тутахтык

тутахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Ситэтэ суохтук, итэҕэстик-быһаҕастык. Недостаточно, неполно
Үлэ бу айылаах оҥордо диир буоллаххына, дьэ, алҕаһыыгын, өйдөөхтүк буолбакка, тутахтык саныыгын. Н. Босиков
Биһиги национальнай муусука уратыта диэни олус тутахтык, дьаратык өйдүүр быһыылаахпыт. С. Данилов
Сири оҥорууга тутахтык, бүгүҥҥүнэн эрэ дьаһаныы, кэнэҕэс харгыс буолар. ПАК НТ

көрсүөтүк

көрсүөтүк (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Мэниктээбэккэ, айдаарбакка, тыаһаабакка-ууһаабакка. Смирно, скромно, тихо, спокойно
«Үрэх баһыгар мэник-тэник тыллаһар сыыһа, сэттээх-сэлээннээх буолааччы, — диир Лааһар. — Ол иһин көрсүөтүк сылдьыахха наада». Далан
Эһиги бу курдук көрсүөтүк туруҥ. Ити акаарылар сырыстыннар. В. Протодьяконов
2. Өйдөөхтүк, толкуйдаахтык. Умно, рассудительно
Хоп-хойуу, уп-уһун хара кыламаннарын быыһынан төп-төгүрүк, ып-ыраас саһархай харахтара …… көрсүөтүк көрөллөр. Амма Аччыгыйа
Таня диэки көрсүөтүк көрүтэлээтэ. М. Доҕордуурап