I
туохт. Дойдугар, дьоҥҥор куһаҕаны оҥорон, өстөөххө көмөлөс, кини диэки буол. ☉ Предавать кого-что-л., изменять кому-чему-л. «Батаакап баай өнүгэстэрэ саха норуотун таҥнардылар буолбаат?!» — Абыраамап кыбдьыгыраан саҥарар. Л. Попов
Эһиги Ийэ дойдугутун таҥнарбыт быстах бандьыыттаргыт. Хата, бэйэҕит сэбиэскэй былааска бэриниҥ. С. Никифоров
Ийэ дойдуну таҥнаран биэрии — норуот иннигэр саамай ыар буруйу оҥоруу. ССРС К
II
туохт. Тугу эмэ иҥнэри тутан иһигэр баарын сүөкээ (хол., сыарҕа таһаҕаһын); түҥнэри тут. ☉ Перевернув, опорожнить что-л. (напр., свалить сено с саней); опрокинуть, перевернуть что-л. кверху дном
Миитэрэй кыбыытыгар тиийэн, били чохчооһун отун сыыһын таҥнарда. Амма Аччыгыйа
Туркубун таҥнаран хахха гынан Табаларбын хоонньоһон Сыттым хаары бугунан. С. Данилов
ср. бур. таҥгэ ‘падать (валиться) на спину’, др.-тюрк. төҥдэр ‘переворачивать’
III
туохт., кэпс. Үрэх, өрүс аллараа өттүн диэки, сүүрүгү батыһа бар. ☉ Идти вниз по течению реки
Ньукулайым үрэҕи өксөйдө, мин таҥнардым. С. Федотов
Ол күнтэн үс хонон баран биир улахан үрэҕи батыһа таҥнаран истим. Тумарча

сыһ.
1. Сиэххэаһыахха наһаа баҕалаахтык, оботтоохтук. ☉ Жадно, с жадностью (есть, пить)
Өнүгэс хаан сытын иҥсэлээхтик ылан, муннун хамсатан сөрүөҥнэттэ. М. Доҕордуурап
Аттыгар турар сойбут чэйдээх алтан чаанньыгы эһэ тардан ылла, чаанньык тумсуттан сүр иҥсэлээхтик ыймахтаан киллиргэттэ. И. Никифоров
«Уотурбаҕытын күн аайы маннык сиэтэҕит дуо?» Гаврил Иванович мас хоруудаттан көөнньөрбөнү иҥсэлээхтик сапсырыйар төрөл ынахтары сыныйан одууласта. С. Никифоров. Ыта бэрт иҥсэлээхтик [таба этин] уобуталаата. Эвен фольк.
2. Имэҥнээхтик, олус тартаран, баҕаран (тугу эмэ гын). ☉ Страстно, жадно, с вожделением
Иҥсэлээхтик, нэмийдэр-нэмийэн, салгыны эҕирийбэхтээтэ. Амма Аччыгыйа
[Ийэм] миигин тарбаҕынан ыҥыран ылбыта, сүүспүттэн иҥсэлээхтик сыллаан ылаат, биһилэҕин устан мин ытыспар уурбута. И. Гоголев
Миша дьахтар оронун оҥостон, онтон сыгынньахтанан бачыыҥкатын «лис» гына уурбутун, таҥаһа суугунуурун иҥсэлээхтик истэ олордо. Н. Габышев
3. көсп. Иччилээхтик; киһи куйахата күүрүөх (эт, саҥар, тыаһаа). ☉ Так, чтобы волосы встали дыбом или дух захватывало (говорить, кричать, петь и т. п.)
Иҥсэлээхтик Эҥсилийдэ, Улаханнык Охсуолаата, Омуннаахтык Орулаата, Харса суохтук Харылаата, Хахай кыыллыы Хаһыытаата. Күннүк Уурастыырап
Чыычаах өйдөнөн кэллэ, иһин түгэҕиттэн иҥсэлээхтик өрө мэҥийэн уһуутаата. И. Гоголев
Кинээс иҥсэлээхтик этэ-тыына, соҕотох хараҕынан чолбон курдук көрбөхтүү олордо. А. Сыромятникова
Сытыы хотуур хойуу оту сиҥнэрэн иҥсэлээхтик ыйылаабат. Кустук
4. көсп. Өлөрөргө-өһөрөргө баҕаран (кыргыс сэбин туһунан). ☉ Стремясь к убийству, с целью убить (о боевом оружии)
Эмискэ күөрэйдэ Икки кынчаал үөһэ - Иҥсэлээхтик эккэ тиийдэ, Ньимис гына түһэ. Л. Попов
Аптамаат уота бырдаҥалаан, сылаанньытар сылаас санаалары быһан кэбиһэр, буулдьалар иҥсэлээхтик иһиирэн кэлэн салгыны хайыта тыырталаан ааһаллар. Д. Таас