даҕ. Киһи кыһалҕатын толуйар, кыһаллыбыкка өрүһүлтэ буолар. ☉ Являющийся подспорьем в нужде. Тыабыт булдунан, күөлбүт балыгынан биһиэхэ улахан салҕамньылаахтар

ж. эрэлэ суоҕа, өрүһүлтэтэ суоҕа.

с. 1. (по гл. спасти) өрүһүйүү, быыһааһын; 2. (по гл. спастись) өрүһүнүү, быыһаныы; 3. (о том, что спасает, избавляет от чего-л.) өрүһүлтэ, быыһабыл; в этом было его спасение кини өрүһүлтэтэ итиннэ этэ.

ж. 1. разг. (оказание помощи) өрүһүйүү, быыһабыл, көмө оҥоруу; просить выручки быыһабылла көрдөс; 2. (вырученные деньги) киллэрии; дневная выручка күннээҕи киллэрии; # на выручку өрүһүйэ, өрүһүлтэ буола.

прил. өрүһүлтэтэ суох, ааспат-арахпат; безысходное горе ааспат-арахпат аһыы.

күппүлүү барда — букатын самын, мөлтөө, өрүһүлтэтэ суох буола үлтүрүй. ☉ Сдать (морально и физически), потерпеть полный разгром, крах, провал
Оҕонньор уола өлбүтүттэн ыла ордук кырыйда, күппүлүү барда. Далан
Ньиэмэс аармыйата күппүлүү барбыта. Д. Апросимов
Сэмэннээх иннилэригэр испит оҥочо, снаряд эстиитигэр түбэһэн күппүлүү барда. «ХС»

аат., түөлбэ. Хотоол; хаспах. ☉ Ложбина; пещера
Кинилэр билэр дьиэлэрэ Туз-Булакка буор ыыспа уонна бу куоракка хайа оҥхоло манна туохтарынан да маарыннаабат эбиттэр. Эрилик Эристиин
«Мир» трубка диэн ааттанар киэҥ оҥхол дьиэҕэ маарынныыр обогатительнай баабырыка Мирнэйи үрдүнэн өҥөйөн турар. Л. Попов
△ Кыра оҥхой. ☉ Небольшая яма
Өлбүт оҕо түһэрин кытары Өлөксөөс кырааската өрүһүлтэтэ суох барда, сыппыт сирэ халыйан оҥхол туолла. Н. Түгүнүүрэп

прил. эрэлэ суох, өрүһүлтэтэ суох, быстыбыт; безнадёжный больной эрэлэ суох ыарыһах; безнадёжный тупица быстыбыт аҥала.

аат., геогр. Тыа ортоту гар иинэҕэс оттоох-мастаах, муоҕунан саба үүммүт сииктээх, намыһах сир. ☉ Влажное низкое место с мшистой почвой посреди леса
Үрэҕи батан иһэн туорайдыы киирэр үрүйэни өрө өксөйдүбүт. Үрүйэ маһа-ото сэдэхсийэн талах, хатыҥ аабылаах маарыкта буолан барда. Н. Габышев
Сэдэх мастаах маарыкта си ри кыйа барар суол ортотугар өрүһүлтэтэ суох тимирбит массыына …… куччаабыкка дылы буолан турар. «ХС»
ср. эвенк. марикта ‘марниковая берёза, марник’

тыаһы үт. туохт. Хаһыҥырыырга, маарынныыр тохтуу-тохтуу хатыланан иһиллэр бүтэҥи тыаһы таһаар, оннук тыаһаа. ☉ Издавать глухие прерывистые хрипящие звуки
Ынах атаҕын бааһа баттыалаатахха хааһыргыыр, ириҥэрбит быһыылаах. Күрүлгэн
◊ Хааһыргыыр искэн — ынах сүөһү сыстыганнаах ыарыыта: сүөһү халыҥ эттээх сиринэн тахсар, гаастаах искэн. ☉ Заразная болезнь крупного рогатого скота: на мягкой ткани появляется нарыв, наполненный газом
Хааһыргыыр искэнтэн сүөһү өрүһүлтэтэ суох кэриэтэ өлүүтэ, сүөһү хаачыстыба өттүнэн тупсарыллыыта харгыстанарын чуолкайдык этиэн сөп. ССЫа
Сүөһү сааҕар споранан үөскүүр, ыарытыннарар, холобур, хааһыргыыр искэн микробтара баар буолуохтарын сөп. ТВС ССНьСЫа