союз
өскө, өскөтүн. Если бы ты не отставал, наш класс занял бы пятое место = өскө эн хаалбатыҥ буоллар, биһиги кылааспыт маҥнайгы миэстэни ылыа этэ

союз
өскөтө (өскөтүн), -таҕына
если выйдет - өскөтө таҕыстаҕына или таҕыстаҕына

туохт. Туохха эмэ маарыннаа, онно дьүөрэлии буол. ☉ Быть похожим на что-л. Өскөтө кинигэҕэ хабааннаһар буоллаҕына, бэйэтэ туспа ыйынньык буолан тахсар. А. Чугунов
Звеньевой этиитэ наука мэктиэлээһинигэр хабааннаһар. Күрүлгэн

сыһ., кэпс. Аҥаар кырыытыттан, туох түбэһиэх, мээнэ. ☉ Без разбора, как попало
Өскөтө баартыйа бэйэтин кэккэтигэр баҕалааҕы барытын бадаам ылан барбыта буоллар, туох буолан тахсыах этэй? Биллэн турар, бастаан иһэр этэрээт оруолун толоруо суоҕа этэ. «Ленин с.». Ол саҕана Пруссия бырабыыталыстыбата Кельнскэй архиепискобы кытта бадаам кэргэннэниититтэн сылтаан иирсибитин Германия бүтүннүүтэ өйдүүр. И. Тургенев (тылб.)

туохт., кэпс. Сурукка киллэрэн быһаарыс, докумуон оҥорон быһаарыс (ханнык эмэ мөккүөрдээх боппуруоһу, дьыаланы о. д. а.). ☉ Обосновывать документами, документировать (какой-л. спорный вопрос, какое-л. дело и т. д.)
Кистэлэҥинэн да кэпсэтии буоллар, суруктаһан-бичиктэһэн, силлибэт сириттэн ылан турабын. Болот Боотур
Өскөтө Чысхаан куттанан ыарыйдаҕына, өллөҕүнэ даҕаны ханнык да дьыаланы оҥоруллуо суоҕун туһунан (хааччыйа) суруктастылар. В. Чиряев

таарый диэнтэн хай
аата. Өскөтө гидраны иннэ төбөтүнэн таарыйдахха таарыйыыттан үөскүүр күүрүү биир ньиэрбэ килиэккэлэригэр, олортон салгыы тирии-быччыҥ килиэккэлэригэр бэриллэр. ББЕ З
Поэзия эгэлгэ интонациялаах буолуута — кини киһи дууһатын араас утаҕын таарыйыытын, кини санаатын-оноотун оонньоторун, иэйиитин көбүтэрин төрүөтэ. «ХС»

аат., геогр. Үрдэл сирдэр икки ардыларыгар үөскээбит хотоол сир. ☉ Долина между возвышенностями
Мунньуллубут сөҥүү боруодаларын дьапталҕаларын баттааһыныттан сир хаҕын бөҕө туруга суох өттүлэригэр хотостуулар буолуталаабыттар. КВА МГ
Өскөтө уулаах араҥа өтүппэт араҥалар икки ардыларыгар баар буоллаҕына, уонна ити араҥалар бүлүүһэ курдук хотостугас буоллахтарына, хотостуу түгэҕинээҕи араҥа уулара улахан баттааһыҥҥа түбэһэллэр. МНА ФГ

союз өскөтө, өскөтүн, -тар, -таҕына, да; что, если он придёт? өскөтүн кини кэллин, оччоҕо?; если бы он знал, он этого не сделал бы өскөтүн кини билбитэ буоллар, итини оҥоруо суох этэ; если бы он был здесь кини манна баара буоллар; если он пойдёт, я тоже пойду кини бардаҕына, мин эмиэ барыам; если ехать, так ехать айанныыр буол да айанныахха; # если бы да кабы шутл. өскөтүн да холобура (саарбахха, таамахха эрэниини).

аат. Тэрээһинэ суох бастаанньа, өрө туруу. ☉ Бунт
Эһиги эдэр Аптаныамынай өрөспүүбүлүкэ урукку ыраахтааҕы эписиэрдэрэ түмсэннэр омук талаанньыттарын баҕаларын хоту баран, бууну туруордулар. Амма Аччыгыйа
Саалаах-сэптээх этэрээттээх полиция начаалынньыга, бу хара норуот буунугар тугунан хардарыан була сатаабыт курдук, төттөрү-таары хаамар. Эрилик Эристиин
Өскөтө, мин бу кэлэ сылдьан ити үлэһиттэри «Эһиги буруйдааххыт, эһигини сууттуохпут» диэн ыххайбытым буоллар, туох тахсыа этэй? Буун, бастаанньа буолуо этэ. Н. Якутскай

аат.
1. Буолуохтаах, оҥоһуллуохтаах туох эмэ (хол., үлэ, кэнсиэр) туохтан эмэ мэһэйдэтэн тохтоон, уурайан хаалыыта. ☉ Провал, неудача, срыв в процессе чего-л.. Пиэрмэҕэ …… илии ыарахан үлэлэрин чэпчэтэр механизацията туох да сырыыба суох эргиччи үлэлиир буолуохтаах. Ыанньыксыт с.
2. Ким, туох эмэ сиэрдээх туругар, сөпкө баран иһэр сайдыытыгар ханнык эмэ мэһэй үөскээһинэ. ☉ Нарушение, сбой; срыв (нервный)
Өскөтө итинник дьаат [алкоголь] дьайыыта сотору-сотору хатылана турар буоллаҕына, нервнэй систиэмэ улаханнык илистэр, «сырыыптары» биэрэр, оччоҕо невроз ыарыы арааһа үөскүүр. ППА СЭЫа
русск. срыв

1. даҕ., биол. Тарбах курдук сараадыйбыт быһыылаах. ☉ Похожий на растопыренные пальцы, пальчатый
   Тарбахтыы тымырданыыга хас да тэҥ суоннаах сүрүн тымырдар сэбирдэх пластинкатын төрдүттэн сардаҥалыы арахсаллар. КВА Б
   Өскөтө сэбирдэх …… биир туочукаҕа кэлэн хатанар хас да пластинкаттан оҥоһуллубут буоллаҕына, тарбахтыы — уустук диэн ааттанар. КВА Б
2. сыһ. суолт. Сарайбыт тарбах курдук, оннук быһыылаахтык. ☉ Похоже на растопыренные пальцы, подобно таким пальцам
   [Ыт тииһэ] сэбирдэхтэрэ синньигэс өлүүкэлэргэ тарбахтыы хайытталаммыттар. МАА ССКОЭҮү
   [Чүмэчи от] сэбирдэхтэрэ туураларыгар тиийэ сыһар гына тарбахтыы хайытталаммыттар. МАА ССКОЭҮү