ааттан диэнтэн хай
аата. Көннөрү аармыйа гвардейскайга уларытыллан ааттаныыта тустаахтарга ураты улахан сабыытыйа. А. Данилов
Беллетристика — кэпсээнинэн (прозанан) суруллубут уус-уран айымньылар (арамаан, сэһэн, кэпсээн, новелла, уочарка) уопсай ааттаныылара. ВГМ НСПТ

1. ааттаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Биһиги дэриэбинэ дьоно бэйэлэрин «дьаамнарбыт» диэн ааттаналлар. Н. Габышев
   Артыаллар, ТСОЗ-тар дэсиһэннэр, Тус-туспа бөлөхтөһөннөр, Харыйалаах ыаллара наардаһан, «Үүнүү» диэн ааттаннылар. С. Васильев
   Төннөллөрүгэр Солуураптар инилэрэ, уҥуоҕунан кыра буолан «Кыра Уйбаан» диэн ааттаммыт киһи, илдьиркэй болтуотун устан Микиитэҕэ уларыста. Амма Аччыгыйа
   «Ол киһи үүммүт» диэн буоллаҕына, ол киһи билиитэ, сайдыыта, өйө-санаата кэҥээн иһэрин ааттанар. Суорун Омоллоон
   Кини Салбаныкы Сүөдэр диэн албынын, иҥсэлээҕин иһин ааттаммыта. М. Доҕордуурап
2. кэпс. Дьоҥҥо тугунан эрэ билин; ханнык эрэ сурахтаах буол, өйдөбүлү биэр (онно суох эбэтэр дьиҥнээх). ☉ Считаться, слыть кем-л., каким-л.
   Бүгүн Чүөчээски сүппүт ааттаммыта, туора дьон истиитигэр, иккис күнэ буолла. Суорун Омоллоон
   Манна хоту дойдуга сылга биир киһи сырыттаҕына, ол аата элбэх сырыылаах сир диэн ааттанара. Н. Якутскай
   △ Ханнык эрэ ахсааҥҥа, суолтаҕа сырыт, киминэн-тугунан эрэ ааҕылын. ☉ Считаться кем-л.; находиться на каком-л. счету
   Институт куоталаһыы кыайыылааҕынан ааттаммыт! Н. Лугинов
   Дьиҥнээх бассабыыгынан ааҕымматым буоллар, бассабыыгынан ааттаныа суох этим. М. Доҕордуурап
   Аҕабытын кулаак оҥордулар. Ол эн син биир кулаак уола ааттаныаҥ. Эйиэхэ эрэл суох буолуоҕа. Н. Якутскай
   ♦ Үрдүк (үтүө) ааттаммыт — үрдүк чиэһи, бочуоту, ытыктабылы ылбыт. ☉ Удостоился почести, стал славным, знаменитым
   Үрдүк ааттанан, үтүө сурахтанан, өрөгөйө үрдээн, хараҕа уоттанан, үс өргөстөөҕүнэн өрүтэ көрбөхтөөн: «Бука барыгытыгар — махтал!»— диэн тыл эппитэ үһү. П. Ойуунускай
   Миигин да өлөрөн Ордук үтүө ааттаныаҥ суоҕа... Өссө тыыныҥ ыарыа, Күлүгүҥ хараарыаҕа. Ньургун Боотур
   ◊ Албан ааттан үрд. — сөҕүмэр киэҥник, дарбааннаахтык сураҕыр, киэҥник билин. ☉ Заслужить громкую славу, широкую известность
   Фашистар самныбыт былаахтара Сиринэн сыһыллан аастылар. Биһи знамябыт албан ааттанан Үөһэнэн тэлимнээн бардылар. И. Чаҕылҕан
   Ааттаах албан ааттанаар, Улуу дьоллоох сурахтанаар. Нор. ырыаһ.

туохт. Тугунан эрэ билин, сураҕыр; омсолоох, куһаҕан өттүнэн билин, сураҕыр. ☉ Получить широкую известность; иметь дурную славу, порочное имя. Дьыалаҕа эриллэн ааттанан-суолланан дойдубар төннөн киириэм кэриэтин, быстыам баара дуо, дьэ, биэрэн да көрдөҕүм. Саха фольк.

туохт. Олус киэҥник билин, аатыр (үксүгэр сирэй биллибэккэ-көстүбэккэ). ☉ Получить широкую известность (обычно заочно)
Кыра ырыаһыт, кэпсээнньит, бэйэтин кэмигэр төһө да үгүстүк бэчээттэнэн, ааттанан-сурахтанан, айдааран сырыттар, суолу-ииһи хаалларбакка сүтэр, умнуллар идэлээх. Софр. Данилов

возвр.-страд. от ааттаа = I 1) называться, именоваться, быть названным; 2) считаться кем-л., каким-л.; тылбар турбатахпына сымыйаччы ааттаныам если я не сдержу слова, буду считаться лжецом.