с. 1. рел. таҥараҕа үҥүү; 2. поэт. ааттаһыы, көрдөһүү.

эрэннэр диэнтэн хай
аата. Суланыы-кэлэнии, эрэннэрии, ааттаһыы-көрдөһүү — туох да абыраабатаҕа Кылбановскайы. В. Яковлев
Андаҕардар …… уонна атын эгэлгэ эрэннэриилэр — Дьиктитэ диэн баар эбээт — Тыл үөскэппит оҕолоро. С. Тарасов
Сымыйа эрэннэриилэринэн кыыс өйүн булкуйа сатаата. Н. Габышев

аат.
1. Киһи толкуйдуур, өйдүүр дьоҕура. ☉ Ум-разум. Бу оҕо өйүн-мэйиитин көрүҥ!
□ Бар дьонноро өрүһүттэрэ үөрэммиччэ, Улуу Кудаҥсаҕа кэлэннэр, этэ-хаана эймэнийиэр диэри, өйө-мэйиитэ дөйүөр диэри ааттаһыы-көрдөһүү, үҥүү-сүктүү буолбут. Г. Угаров
Мин эн өйгөр-мэйиигэр дьиэ малын курдук буоллум. С. Ефремов
2. Өйдөөх-төйдөөх киһи, кыыл. ☉ Умница
Миитэрэй оҕонньор, дьэ өй-мэйии барахсан эбиккин. С. Данилов
Тииҥ даҕаны өй-мэйии буоллаҕа эбээт. А. Старостин
♦ Өй-мэйии хаата — өй хаата диэн курдук (көр өй)
Урут кини [Суонда] Аргыылабы өй-мэйии хаата диирэ. Софр. Данилов

утаартаа диэнтэн төхт
көрүҥ. [Хоту Акыйаан] Халыҥ мууһун хастыы-хастыы, Хара уунан сайгыы-сайгыы, Арҕаа диэки утаарталаата, Аара уулларан бараата. Болот Боотур
Ыҥырталаабыттарын төттөрү ааттаһан-көрдөһөн утаарталаата. «Чолбон»

саҥа алл. Муҥур уһугар тиийбит киһи өһүөннээх муҥатыйыытын көрдөрөр. ☉ Выражает крайнюю степень возмущения вышедшего из себя человека (обычно употр. в фольк.)
Алаата, алаата! Абаккабынсүттүккэбин көрөллөр-көрбөттөр, оҕолоор! Мин эйигин ааттыырга-көрдөһөргө кэлбэтэҕим! Ньургун Боотур. Тэҥн. аба-сүттү

аат., кэпс. Ыскылаат эппиэттээх үлэһитэ. ☉ Ответственный работник склада, ведущий учёт материальных ценностей, кладовщик
Киһилэрэ ыскылаатчыт буолуоҕуттан …… олус түргэнник байда. «Кыым»
Биһиэхэ муҥур киһибит, ааттаһар-көрдөһөр, күммүт тахсар киһитэ — ыскылаатчыт. «Кыым»

несов. 1. (кататься) төкүнүй, үҥкүрүй, тиэй; ребята валялись в траве оҕолор окко төкүнүйбүттэрэ; 2. разг. (лежать без дела) сыт, таралыйа сыт; валяться на диване дьыбааҥҥа таралыйа сыт; 3. разг. (лежать не на месте) мээнэ сыт, сыт, ыһылын; бумажка валяется на полу кумааҕы сиргэ сытар; # валяться в ногах атаҕар үҥк, сиргэ сүгүрүй (ааттас, көрдөс).

көр адаа-быдаа. Чугас-чугас кыстаммыт мастар, адаабудаа өрөһөлөнөн, бакырыспыт силистэрин, халлаантан ааттаһар-көрдөһөр курдук, өрө ууммуттар. А. Федоров. «Ол бэйэҥ бииргэ төрөөбүт инигин кытта адаа-будаа буолбуккутун онноманна тиэрдэ сылдьыаҥ дуо? Кэпсэтэн, көнсөн, тупсан кэбиһиҥ!» — диэн кылаадьылаан кэбиһэллэр. И. Оконешников

кыларый диэнтэн дьаһ
туһ. Кылааннаах да биилээх Кыайан кыларыппат, …… Уһуктаах да төбөлөөх Тобулу сүүрбэт …… Дьоллоох олох туругурбута, Уйгулаах олох олохтоммута. Саха фольк. Ааттаһабын-көрдөһөбүн, үҥэбин-сүктэбин, кыыһырбыккын кыларыт, уордайбыккын уҕарыт. И. Федосеев
Кырдьар кырыыһын кыларытар Өлбөт мэҥэ уута — үлэ баар. И. Эртюков

туохт.
1. Бэйэ бэйэни кытта хатыйсан, боруогурус, боруок к ө р д ө ө. ☉ Долго, нудно ссориться, вздорить с кем-л.. Бу дьон тыл тылларыгар киирсибэккэ нэгэйдэһэн турдулар
2. Арахпакка, киһи хал буолуор диэри өр ааттаһан көрдөс. ☉ Надоедливо, униженно просить о чём-л., клянчить что-л. Наһаа нэгэйдэспитин иһин биэрдим.