Якутские буквы:

Русский → Якутский

ад

м. 1. рел. аат, үөдэн; 2. перен. (невыносимая обстановка) өлүү, иэдээн.

Якутский → Якутский

ад аҕый

туохт.
1. сөбүлээб. Айгыстан, дархаһыйан кэл, түбүлээ (күүтүллүбэтэх эбэтэр түбүгү сүпсүгүрүүнү таһаарар «ыар ыалдьыттар» тустарынан). ☉ Приходить, приезжать, прибывать с большим шумом, помпой (обычно о незваных гостях или гостях, пребывание к-рых сопряжено с большими хлопотами, неприятностями для хозяев)
Биирдэ Силтэһин Махсыыҥҥа Сэбиэт сэкирэтээрэ киирдэ. Атыыһыт Сүөдэр, «таарыччаҕа» Адаҕыйан тиийдэ. С. Васильев
Сибэтиэй бөҕө сэлэлээтэ, Аанньал бөҕө арыаллаата. Аккыырай аймаҕа адаҕыйда, Оппуостал бииһэ уолдьаста. С. Зверев
Аҕабыыттаах лөчүөк аҥаардастыы адаҕайдылар. «ХС»
2. көсп., үрд. Өһөөбүт курдук соруйан куһаҕанынан бул, кыһалҕалаах, эрэйдээх өттүнэн күөнтээ. ☉ Неотступно преследовать; грянуть, нависать (о беде, несчастии, явлениях, влекущих за собой большие неприятности)
[Ньукулай:] Атаҕастабыл аччыан кэриэтэ адаҕыйан иһэр, баттабыл бараныан кэриэтэ бастаан иһэр, хаһан да уурайара биллибэт. А. Софронов
Ахса-аана биллибэт Алдьархай адаҕыйдаҕа буолуо, Үксэдьүүлэ биллибэт Үлүгэр бөҕө үтүрүйдэҕэ буолуо. П. Ойуунускай
Дьэ, доҕоттоор, Саха сиригэр өтөрүнэн түспэтэх уот кураан таҥнары сатыылаан, быйыл улуу сут адаҕыйда. И. Гоголев

Еще переводы:

административно-территориальный

административно-территориальный (Русский → Якутский)

прил. административнай-территориальнай; административно-территориальное деление ад-министративнай-территориальнай үллэһиллии.

кромешный

кромешный (Русский → Якутский)

прил. разг.: тьма кромешная өлөр хараҥа; ад кромешный өлөр аат (киһи тулуйбат усулуобуйата).

пекло

пекло (Русский → Якутский)

с. разг. 1. (ад, адский огонь) аат уота; 2. (сильный зной) кутаа, уот үөһэ; 3. перен. (место боя, ссоры и т. п.) уот үөһэ.

таан тараты

таан тараты (Якутский → Якутский)

аат., фольк. Аллараа дойду — абааһылар олорор сирдэрэ. ☉ Нижний мир, где живут злые духи, ад, преисподняя. Тый сылгы саҕа Тыҥаах тыймыыттаах, Кунан оҕус саҕа Хончоҥнос хомурдуостаах Таан тараты дайдылаах, Нэс түөртүгэн сирдээх Улуутуйар улуу тойон. Саха сэһ
1977
Андаҕайабын халлаанынан, Аллараа таан таратынан, Сир ийэ ытык кэскилинэн. М. Лермонтов (тылб.)
ср. др.-тюрк. таму ‘ад, преисподняя’, русск. тартарары ‘преисподняя’

түгэх

түгэх (Якутский → Русский)

1) дно, днйще; иһит түгэҕэ дно посуды; уу түгэҕэ дно водоёма; өрүс түгэҕэ дно реки; 2) перен. основание чего-л.; от түгэҕэ основание стога # өлүү түгэҕэ миф. нижний мир; сир түгэҕэ край света; үөдэн түгэҕэ преисподняя, ад.

күүдээн

күүдээн (Якутский → Якутский)

түөлбэ., көөбүл диэн курдук
Эмис көтөр сыатын иҥэрэн ыларга кырахымаалы эбэтэр сымалата суох хатыҥ күүдээнин кутан биэрэ-биэрэ, кыһыйаллар. АБН ЭТМС
«Өлөөн» сопхуоска А.Д. Егоров, М.А. Дмитриева дьиэни ититэргэ түгэҕэр эрбии күүдээнин куталлар. АВЛ ССКИи
Остуоллар оннуларыгар эрбии күүдээнэ халыҥнык кутуллубут муостатыгар ыарахан дууп буочукалар тарҕана туруоруллубуттар. А. Куприн (тылб.)

ооҕуй

ооҕуй (Якутский → Русский)

паук || паучий; ооҕуй ситимэ паутинка; паутина; ср. илим: ооҕуй илимз # ооҕуй муҥа муки ада.

маҕыйбахтаа

маҕыйбахтаа (Якутский → Якутский)

  1. маҕый диэнтэн тиэт. көрүҥ. Микиитэ сүүрэн маҕыйбахтаан иһэн, тоҥуу хаарга түөһүнэн түһүтэлиир. Амма Аччыгыйа
  2. көсп. Ту г у э мэ о лу с т үр г э нн и к , и ҥ с эл э э х т и к с и э ( үксүгэр тугун-хайдаҕын улаханнык быһаара барбакка эрэ). ☉ Ж ад но глотать всё подряд, без разбору, лопать
    Ол дойду сылгытын этэ дьаардаах бу о лар э б и т, онон бастаан утаа маҕыйбахтаан баран, кэлин тотон, аанньа дьа лайан сиэбэт буолан бардыбыт. В. Яковлев
аат

аат (Якутский → Русский)

I 1. 1) имя; прозвище; кличка; аатыҥ кимий ? как твоё имя?, как тебя зовут?; хос аат прозвище; аҕатын аата отчество; ытым аата Харабыл кличка моей собаки Страж, мою собаку зовут Страж; аатынан ыҥыр = звать по имени; аат биэр = давать имя, кличку, прозвище; 2) название; заголовок, заглавие; кинигэ аата название книги; 3) имя, известность, слава; үрдүк аат высокое имя; слава; аакка киирбит прославленный, известный; аатын алдьат = опозорить; аатын киртиппит он запятнал своё имя, свою честь; аатын ыл = победив, обесславить; 4) звание; республика үтүөлээх учууталын аатын биэрбиттэр ему присвоили звание заслуженного учителя республики; 5) именины; 2. в ф. дат. п. выступает в роли послелога со значением во имя, в знак, в честь, в память чего-л.; ийэ дойду аатыгар во имя родины; бу малы Москваҕа сылдьыбыт ааппар атыыластым эту вещь я купил в память о пребывании в Москве; 3. в знач. модальной частицы употр. при противопоставлении: аҕатын сүрэхтээх аатыгар сүрэҕэ суох уол төрөөбүт в противоположность работяге отцу сын оказался лентяем (букв. родился сын-лентяй) # аат аҕай харата кое-как, спустя рукава; аата (или аатыгар ) эрэ а) дрянной, неважный; только и славы, что...; аата эрэ сүөһү дрянная скотина; аатыгар эрэ үлэһит неважный работник; б) для виду; спустя рукава; аата эрэ үлэлиир он работает только для виду; аат былдьас см. былдьас ; аатыттан ааспыт а) это стало ни к чему непригодным; илим аатыттан ааспыт сеть стала ни к чему непригодной (вся изорвалась); б) оно стало ни к чему непригодным (о животном); аатыттан суох и в помине нет; аат ыыт = распространять клевету; клеветать на кого-л.; ити аата см. ити 2; ол аата см. ол II; туох аатай см. туох .
II ад||адский; аат уола ! бран. исчадие ада!; аҕабыт ойоҕо аакка түһэр погов. жена священника в ад попадает.

сууралын

сууралын (Якутский → Якутский)

  1. суурай диэнтэн атын. туһ. Сутаакы дьылбыт Суураллыбыт эбит диэн, Суһуктуйбут ньуурум Сууйулунна курдук. Өксөкүлээх Өлөксөй
    Устунан кинилэр саастарын уон икки-үс сыл арда суураллан, соччо аахсыллыбат буолан барбыта. Софр. Данилов
    Чап-чарааһынан чаҕылыччы көрбүт, тэтэркэй имнээх кыыс, биэдэрэҕэ суураллыбыт сырдык күөх кыраасканы тутан дэбилитэн иһэн, ааҥҥа тохтуу түстэ. В. Протодьяконов
  2. көсп. Кими-тугу эмэ ахтан, эрэйдэнэн иин-хат. ☉ Таять, худеть от тоски по кому-чему-л.
    Маайа бэйэтэ төрөөбүт, үөскээбит уонна сэттэ сылы быһа ахтан суураллыбыт дойдутугар кэлэн сэргэхсийдэ. Эрилик Эристиин
    Биһиги дойдубутун олус аҕынныбыт, ордук Нуоралдьыма суураллан хоттордо. Р. Кулаковскай
    Куппут курдук куҥатаһа уостан хаалла. Ону көрө-көрө эмээхсин: «Маака киһитин ахтан суураллар буоллаҕа», — диэн сэрэйэ саныыр, кыыс дьүдьэйэрин туһунан олох быктарбат. А. Бродников
    ♦ Суккуллар бэлэс, суураллар айах (куолай) фольк. — Аллараа дойдуга киирэр киэҥ аан. ☉ Широкие врата в Нижний мир (в ад)
    Кураанах Куктуй эбэ хотун Суккуллар бэлэһинэн, Суураллар куолайынан Супту түһэн хааллылар. П. Ойуунускай
    Соҕуруу халлаан сордоох дьураатыгар Суккуллар бэлэһигэр, Суураллар айаҕар …… Дуйааран туойар күнүм буолла!.. Д. Софронов