совм. от адаарыҥнаа =; куоластааччылар илиилэрэ адаарыҥнастылар руки голосующих взметнулись вверх.

күдээрий диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Муостара адаарыҥнаан, тыыннара күдээриҥнээн, сотолоро хараарыҥнаан, табалар субу өрө мэҥийэн кэлээт, тохтуу биэрдилэр. Амма Аччыгыйа

түллэс гын диэн курдук
Этэрээт биирдэ түллэх гына хамнаата да, суол устун өҕүллэҥнээн, адаарыҥнаан бара турда. Амма Аччыгыйа

сүк диэнтэн тиэт. көрүҥ. Уол балайда малы сүкпэхтээтэ
□ Тогойкин иэнэ тымныйталаан ылла, баттаҕа адаарыҥныы хамнаан, бэргэһэтин өрүтэ сүкпэхтииргэ дылы гынна, тыына-быара ыгылынна. Амма Аччыгыйа

акый диэнтэн хамс
көстүү. Аҥыр Тарбыыкын ойуур диэки сүүрэн акыһыйар. Л. Попов
Адаарыҥныыр Бүөчээн икки уостаах саҥа сааны атыылаһан баран, дьон «көрдөр» дии-дии сүгүннээбэттэриттэн куотан, дьиэтин диэки акыһыйар. Д. Таас

хойуоллаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Собулҕаҕа мустубут тураах үөрэ хонууга хаамсан эрэллэрин курдук, бааһырбыт дьон төбөлөрө хойуоллаҥнаһаллар. Эрилик Эристиин
Төһүү мас адаарыҥнаата. Суон тиит киппэ төрдүлэрэ, батары түһэ сытар хаардарын анныттан өрө түөһүллэн өгдөҥөлөстүлэр. Уҥа-хаҥас хойуоллаҥнастылар. С. Федотов

адаарыҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Таныытын тыаһа тардырҕаан, Таҥнары табыйыах курдук Атаҕынан тэпсэҥэлээтэ, Арҕаһын түүтүн адаарыҥнатта. П. Ойуунускай
Тайах салаалардаах муостарын адаарыҥнатар, икки кулгааҕын даллаҥнатар уонна тугу эрэ ботугуруур курдук, модороон уоһун боллоҥнотор. Амма Аччыгыйа
Аарыма бэс сааскы салгыҥҥа наҕыл баҕайытык, аллара буолан эрэр ити айылаах быһылааны дьулайа көрбүттүү арбахтаах төбөтүн аргыый аҕай адаарыҥнатар. П. Филиппов

I
адаарыҥнаа диэнтэн холб. туһ. Хайа түбэһиэх тустуспа бааһынай таҥастаах дьон көхсүлэригэр, үрэх күөлүгэр үүммүт батас от курдук, ыстыыктар адаарыҥнаһан көстүбүттэр. Эрилик Эристиин
Уулуссанан сүрдээх үгүс сыарҕа табалар туманнарын ортотугар муостара адаарыҥнаһан аастылар. Амма Аччыгыйа
Үнэн-үнэн баһаарга кэлбитэ, дьон син биир бэҕэһээҥҥилэрин курдук адаарыҥнаһаллара. И. Никифоров
II
даҕ. Төттөрүтаары үөмэхтэспит, үллэҥнэс (хол., элбэх киһи мустубутун этэргэ). ☉ Бросающийся в глаза своей многочисленностью (напр., о движущейся толпе)
Бөһүөлэккэ киһи адаарыҥнас курдук даҕаны, тутуу үлэтигэр сыһыаннааҕы булбаккын. С. Никифоров
Хойгуолаах, баһымньылаах, тимир күрдьэхтээх адаарыҥнас. Д. Таас
Сүрдьүгэс күрүө анныгар аттаах дьон адаарыҥнас буола түспүттэрэ. Софр. Данилов

аат.
1. Туспа эбэтэр анал байыаннай сэрии чааһа. ☉ Специальное или отдельное воинское формирование, отряд
Этэрээт биирдэ түллэх гына хамнаата да, суол устун өҕүллэҥнээн, адаарыҥнаан бара турда. Амма Аччыгыйа
Рыдзинскай кыһыл этэрээтэ сорҕото өрүс умнаһыттан, сорҕото Бодойботтон оҥоһуллан, түөрт борохуотунан тиийэн кэллэ. СЛ-8
2. Тугу эмэ гынарга, толорорго, оҥорорго ананан тэриллибит дьон бөлөҕө (хол., пионердар тэриллиилэрэ). ☉ Группа людей, организованная для совместной деятельности (напр., пионерский отряд)
Бу түүн манна хотон тутуохтаах устудьуоннар тутар этэрээттэрэ кэлэр. Бүөтүр Хоро. Биһиги кылаас Сэбиэскэй Сойуус Дьоруойа Ф.К. Попов аатын сүгэр этэрээт этибит. УДь
Бастакы пийэньиэрдэр этэрээттэрэ үлэлэрин сүрүн хайысхата чэбдигирдэр үлэҕэ туһаайыллара. «ХС»
3. Кыыллары наардааһыҥҥа: хайа эмэ кылааска киирэр бөлөх (хол., адьырҕалар). ☉ В систематике животных: подразделение класса (напр., отряд хищные)
Адьырҕалар этэрээттэрин иһигэр ыттыҥылар аймахтара киирэр. АНК ТСТЗС

туохт.
1. Эмискэ ньимиччи, батары киир (туох эмэ уһуктааҕы этэргэ). ☉ Мгновенно вонзиться во что-л. (о чём-л. остром)
Ньуукка кылгас уктаах батыйатынан [кыылы] көхсүгэ сырбатта, сытыы батыйа ньимис гынан хаалла, кыыл кэдэрийбэхтээн ылбахтаата. Л. Попов
2. Эмискэ көстүбэт буол, сүтэн хаал (хол., ууга, хаарга). ☉ Потеряться из виду, провалиться во что-л., исчезнуть в чём-л. (напр., в воде, в снегу)
Табалар хомурах хаарга батары түһүтэлииллэр, арҕастара өрө хоройо-хоройо таҥнары ньимис гынар, арыт муостара эрэ адаарыҥныыр. Болот Боотур
Кыра муустар сорохторо аллара диэки [ууга] ньимис гынан хааллылар. П. Филиппов
Куттаммыт кус оҕолоро күөл атаҕын диэки чырылаһан тахсан от быыһыгар ньимис гынан хаалаллар. Н. Заболоцкай
3. Туох эмэ иһигэр, анныгар киир (хол., хараҥа сиргэ). ☉ Проникать, влезать куда-л. Балай эмэ үрдүк олбуорга өрө хатаастан эмиэ иһирдьэ ньимис гыннылар. Болот Боотур
Орон анныгар ньимис гынан хаалла. Күндэ
[Кутуйах] суолун устун мөлбөһүйэн иһэн, хороонугар ньимис гынна. Н. Габышев
4. Эмискэччи сиҥнэн, сууллан түс (үллэгэр, хороҕор тугу эмэ этэргэ). ☉ Внезапно обрушиться, провалиться, рухнуть (о чём-л. высоком)
Бөлкөй от били мааҕыҥҥытын курдук оргууй буолбакка, эмискэччи ньимис гынна. Т. Сметанин
Аҕыйах хонуктааҕыта үллэйэ сыппыт хаар эмискэ сири кытта тэбис тэҥ буола ньимис гынан хаалбыт. В. Иванов
Дьиэлэрэ сууллан ньимис гына түспүт. П. Тулааһынап
5. көсп. Сүтэн хаал, суох буол (хол., киһи санаатын этэргэ). ☉ Исчезнуть, потеряться (напр., о мысли)
Ынырык аат айаҕар кини дууһата ньимис гынна. А. Сыромятникова
Кини били туохха да уолуйуо суох көрүҥэ ханна эрэ дууһатын түгэҕэр ньимис гынна. М. Попов