аппарат Морзе Морзе аппарата; азбука Мбрзе Морзе азбуката.

Морзе аппарата аппарат Морзе; Морзе азбуката азбука Морзе.

прил. 1. азбука; 2. перен. киһи барыта билэр; азбучная истина киһи барыта билэр суола.

аат.
1. Саха алпаабытын отут алтыс буукубата. ☉ Тридцать шестая буква якутского алфавита
Азбука бүтүннүү Айманна: Ы кыһыытыттан Ыгыста кыыһырда. К. Туйаарыскай
2. тыл үөр. Айах кэлин кыараҕас аһаҕас дорҕооно. ☉ Узкий гласный звук заднего ряда, среднего подъёма
Айах аһаҕас дорҕоонноро — а, ы, э, и; уос аһаҕас дорҕоонноро — о, у, ө, ү. ПНЕ СТ

аат.
1. Туох эмэ сөптөөхтүк сааһыламмыт, оннун булбут туруга. ☉ Порядок (правильное состояние, положение чего-л.)
Тахсар хаһыат ыҥырыы барыта үрдүк сололоох күн ыраахтааҕы сокуонун, бэрээдэгин хоруотуур уонна үлэһити өрөбөлүүссүйэҕэ ыҥырар. Эрилик Эристиин
Бэрээдэк диэн — сайдыылаах аныгы олох көрдөбүлэ. Н. Лугинов
Буукубалар бэрээдэгинэн суруллубуттарын алпаабыт (эбэтэр азбука) диэн ааттанар. ПНЕ СТ
2. Туох эмэ оҥоһуллуутун хаамыыта, быраабылата. ☉ Порядок (правила, по к-рым совершается что-л.)
Аны билигин эт эрэ, табаары атын маҕаһыыннарга биэриигэ бэрээдэккит хайдаҕый? М. Попов
Бултуур саа булчуттар уопсастыбаларын чилиэнигэр милииссийэ уорганнарын көҥүллээһининэн эрэ бэриллэр бэрээдэгэ олохтонно. Айылҕаны х. Үҥсүүлэр сокуонунан олохтоммут бэрээдэк быһыытынан уонна кэмигэр көрүллүөх тустаахтар. ССРС К

аат.
1. Уруучукаҕа олордон чэрэниилэнэн сурук суруйар оҥоһуулаах чараас тимир. ☉ Стальная пластинка для писания чернилами, перо. Уруучукалаах бөрүө
□ Комендант суруйа олорор уруучукатын остуолга талыр гына бырахта, онтон, сүр түргэнник сулбу тардан ылан бөрүөтүн одуулаһа-одуулаһа, эттэ: «Доҕоор, эйигиттэн Өтүөс Бүөтүрү ким ыйытта? Ыйытыллар боппуруоска эппиэттээ». Амма Аччыгыйа
Харандааһа, бөрүөтэ, Харыалаах да маһа суох — Атах киэбэ азбука Араас тыллаах суруга. Билээччи дьон хараҕар Барытын кэпсии сытар. С. Данилов
2. көсп., кин. Суруйааччы айар үлэтэ, суруйар үлэ. ☉ Символ творческого труда писателя
Бөрүөм төрүт нэһэ миэнэ Төрүөхпүттэн бэйэм киэнэ. Күннүк Уурастыырап
Баҕар, эдэр саас үтүөтэ Сууллар сулустуу сүтүөҕэ, Баҕар, тойуксут бөрүөтэ Ыллаан бүппэккэ бөтүөҕэ. Эллэй
Бүгүн бар дьоннорбун сирдээн, Чохороонунан буолбакка, Үтүө суолга бөрүөбүнэн Эркээйини охсуохтаахпын. Баал Хабырыыс
♦ Бөрүөтэ сытыы — сытыытык суруйар (бэргэн, сытыы тыллаах-өстөөх, түргэн публицист туһунан). ☉ (У него) острое перо (о публицисте, умеющем писать остро и оперативно). Ол суруналыыс бөрүөтэ сытыы буолааччы

туохт.
1. Устурууһунан кыс, үлэлээ. ☉ Строгать рубанком
Акылаатын остуойката ириэ диэн муохтаан, истиэнэтин сэлэпиискэ суолунан устуруустаан түһэртэрэрэ. Далан
Бэйэҥ өйдөө, элбэх маһы устуруустаатахха элбэх көөбүл тахсар буолбат дуо? Н. Лугинов
Ахмед уһанарын сөбүлүүр киһи, күн аайы дьиэтин таһыгар тугу эмэ устуруустуу, эрбии сылдьар. У. Ойуур
Кэтэх өттүн хаптаһынын суораллар, хатаран баран устуруустаан чарааһыталлар. «ХС»
2. көсп. Кими эмэ тылгар киллэрэ сатаа, үрүт-үөһэ эт-саҥар. ☉ Воздействовать на кого-л. словами, добиваясь нужного результата
Эһэм бэйэтэ этэринии, «токур сүнньүбүн» устуруустаан тахсара. Ф. Постников
Мантан ыла үчүгэйдик устуруустаатахха, ханна барыай, сөбүлэһэригэр тиийиэ. ТТК
3. көсп., кэпс. Тугу эмэ чочуйан, тупсаран биэр (хол., айымньыны). ☉ Подвергать что-л. обработке, оттачивать (напр., произведение)
Тургутан-чинчийэн, чочуйан, устуруустаан баран, алта саастаах оҕолорго «Азбука» диэн саҥа букубаары оҥордо. Г. Нынныров
Бу үс хоһооҥҥо үһүөннэригэр киһи өссө да устуруустуох тыллара, рифмалара бааллар. М. Тимофеев