I
аат., бот. Хатыылаах умнастаах, ньолбоҕордуҥу сэбирдэхтээх, үөһээ өттүгэр үрүҥ сибэккилээх сыыс от (Саха сиригэр киэҥник тарҕаммыт). ☉ Резуха (трава, широко распространенная в Якутии).
II
1. даҕ. Чуолкай суолтата умнуллубут, туох эмэ үрдүк, муҥутуур хаачыстыбатын көрдөрөргө туттуллар (үксүгэр поэзияҕа эпитет быһыытынан көстөр). ☉ Слово с неясным значением, употребляется в поэзии как эпитет, выражающий высокую степень качества чего-л.
Айгыр — симэх киэргэллиин Аллан — кини көһүтэр, Хатыҥ мастыын, тэтиҥниин ол үрүт өттүгэр хампа күөҕүн көрүнэр. П. Тулааһынап
Айгыр баҕах баҕанатын Орто киспэ тардарынан Атыыр баһа ойуулаах Балтыһахтыыр мастары Араҥастыы анньан кээспиттэр. С. Зверев
Айгыр айан суолунан Айанныыбын массыынанан, Бүрүнэбин буорунан Саптынабын быылынан. Л. Попов
Омуннарыгар өр тааллылар, Уҥуохтуун, сүрэхтиин ууллулар, Атахтыын айгыр босхо бардылар, Аргыый сылаастык уурастылар. С. Васильев
2. сыһ. суолт. Аат харата, наҕыллык (айаннат). ☉ Тихо, еле-еле (ехать)
Разведчиктара буолуохсуттар аат харата айгыр-айгыр айаннатан, аппаны өрө тахсан бара турдулар. Эрилик Эристиин. Токоосоп түүннэри айаннаата. Айгыр айаннатан учаастагар сарсыарда кэллэ. А. Федоров
◊ Айгыр-силик — 1) фольк. сиппитхоппут, муҥутаабыт, күөҕүнэн симэммит (аан дойдуну хоһуйууга кубулуйбат эпитет сорҕото). ☉ Покрытая густой зеленью, разукрашенная роскошным зеленым ковром (часть постоянного эпитета матери-земли)
Аҕыс иилээх-саҕалаах Атааннаах-мөҥүөннээх Айгырсилик Аан ийэ дайдыбытыгар Ат таппатынан Аньыы баҕадьы Ааҥнаабыт эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Аҕыс иилээхсаҕалаах, Атааннаах-мөҥүөннээх, Айгырсилик аан ийэ дойдукабыт хайдах айыллыбыта эбитэй диэн Ахтан-санаан көрдөххө. Саха нар. ыр. I; 2) поэт. муҥутуур кэрэ, кэрэттэн кэрэ (үксүн айылҕа, үүнээйи эҥин көстүүтүн туһунан). ☉ Прекрасный, роскошно-красивый (обычно о растительности, видах природы)
Үрүҥ көмүс туостаах айгыр-силик хатыҥнар күөх лабааларынан күөгэйэ хамсаан, илбиргэстээх ытарҕа курдук сэбирдэхтэринэн сэһэргэһэн сибигинэһэргэ дылылар. М. Доҕордуурап
Алаастарга, үрэххэ, Айгырсилик күөх тыаҕа Бөөлүүн кэлэн үктэммит Хаһыҥ хаардаах атаҕа. Баал Хабырыыс
Санаан кэлэбин Айгыр-силик Амма эбэбин, Сарсыарда ахсын Сааланар алаастарбын. В. Гольдеров

фольк., поэт. Сырдык-кэрэ, күөгэл-нусхал, эйэҕэс (үксүгэр «саҥас», «хотун» диэн тылларга кубулуйбат, киэргэтэр эпитет быһыытынан тут-лар). ☉ Прекрасная, ласковая, выступающая плавно (значение слова затемнено, употр. как постоянный украшающий эпитет к словам «саҥас», «хотун-госпожа»)
Чэйиҥ-чэйиҥ, сэгэрдээр, Ордоо-дугуй уолаттаар, Кындыа-кылыс кыргыттаар, Тойон-ньургун убайдаар, Айгыр-дьаралык саҥастаар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айыыһыт таҥара аһыннарыылаах, Ала дьикти бэйэлээх Айгыр-дьаралык хатыттарынан Талбааланан айанныаҥ этэ. Өксөкүлээх Өлөксөй

дьүһ. т. Бытааннык, биир кэмник уонна дьалкыччы соҕус (хамнаа, хамнан). ☉ Медленно, ритмично и как бы колыхаясь (двигаться)
«Хата, оччоҕо мин эмиэ ыллаатаҕым», — дии-дии, биир сиргэ туран, саннын, баһын айгыр-сайгыр хамнатан, ыллаан баарта. Күннүк Уурастыырап