Якутские буквы:

Якутский → Русский

айхал

1) айхал уст. молитвенный возглас, выражает радость, пожелание блага, счастья: айхал диэн алҕаан иһиэҕиҥ ! да будем мы славословить возгласами "айхал "!; 2) торжественное приветствие или пожелание блага, соответствующее русскому "слава"; советскай наукаҕа / айхал ! слава советской науке!; 3) хвала, восхваление, прославление.

уруй-айхал

межд. слава; уруй-айхал, Ийэ дойдуга! слава Родине!

Якутский → Английский

айхал

n. glory, fame

Якутский → Якутский

айхал

аат., үрд.
1. эргэр. Үрдүк айыылартан дьолу-соргуну көрдөһөргө этиллэр алгыс тыла. Молитвенный возглас, выражает радость, пожелание блага, счастья
Айхал диэн Алҕаан иһиэҕиҥ, оҕоло-ор! Саха фольк. Аал уот иччитигэр Ас кутан Ааттаһан барбыттарыгар, Ахтар айыыһыт ала чахчы Айхалынан алҕаабыта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Уруй-уруй диэтэхпинэ Уһун туску туругурар буолара, Айхал-айхал диэтэхпинэ Алгыс баһа сыаланар буолара. П. Ойуунускай. Тэҥн. уруй
2. Дьол-соргу, үрдүк үөрүү, үрдүк дьол. Успех, высокое счастье, торжество
Ол дойдум дьоно Аан дойду айхалыгар, Уу долгунун курдук Көрүдьүөс көҥүл олоххо Көрүлүүллэр эбит. А. Софронов
Бүгүн алаас аайытын — Умнуллубат айхаллар, Кыайыылардаах Кыһыл былаах Сардаҥалыы чаҕыллар. Эллэй
Үрдүк үөрүүлээх, өрө көтөҕүллүүлээх хайҕабыл, арбааһын. Хвала, прославление, восхваление
Айхалым, эйиэхэ, эн чиэстээх сураҕыҥ, Аан дойду арҕаһын дабайбыт аартыгыҥ — Саас-үйэ тухары сырдык суол буолуохтун, Саха дьон оҕотун ыҥыра туруохтун! П. Ойуунускай
Москва, эйиэхэ салаллар Дьон аймах таптала, айхала. Эллэй
3. Үөрүүлээх ыҥырыы-эҕэрдэ луоһуннарыгар туттуллар уруйдуур тыл. Слово торжественных приветствий-призывов, соответствующее русскому «слава!»
Бастаан иһэр сэбиэскэй наукаҕа айхал! «Кыым»
Айхалы тардыс үрд. — дьолу-соргуну, үтүө дьылҕаны көрдөс; дьолу-соргуну көрдөө. Молить, просить счастьеудачу; искать счастье в жизни
Аныгы албастаах сахха Айхалы тардыһан, Алҕаатаҕым буоллун Саҥа ыччаппын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айыллыбыт буорбуттан арахсан, Атын аҕа ууһугар Айхал тардыһа Айанныырым анаата. А. Софронов

айхал-мичил

аат., үрд. Үөрүүкөтүү, дьол-соргу. Радость-торжество, ликование; счастье-блаженство
Манна [Крымҥа] саамай күндү бэлэхтэрэ — дьөрбөлүү тутан өрөһөлөөбүт роза сибэкки. Саамай ыраас санаа, айхалмичил, истиҥ эҕэрдэ маныаха иҥэриллэр. Амма Аччыгыйа
[Чурумчуку] Дьолсоргу доҕордонно, Айхал-мичил аргыстанна, Таҥнастыбат саргыланна Түҥнэстибэт төлкөлөннө. Эллэй
[Айыыһытым!] Айхал-мичил! Саргы-дьаалы диэҥҥин, Сахалыы дьалыһый! П. Ойуунускай

айхал-уруй

көр уруй-айхал
Ай да, зенитчик маладьыас буойун, Айхалуруй эйиэхэ тосхойдун! И. Егоров

уруй-айхал

аат., үрд. Дьолусоргуну түстээһин, алҕааһын. Благословение и благопожелание
Кэнники да үөскүүр кэнчээри ыччаттар Кэскиллэрэ буолуохтун, Хойут төрүүр ороһу оҕолор Тускулара буолуохтун, Уруй-айхал буолуохтун! Саха фольк. «Күөгэйэр күннэрбэр» кинигэттэн наар үөрүү-көтүү, уруй-айхал, эйэ-дэм сылаас тыына илгийэрэ. Софр. Данилов
Аллаах аппыт барахсан Бадылҕахтаан тахсыбат Арыылардаах кымыһын Бастыҥ сиэллээх чорооҥҥо Адьырыччы кутаммыт, Айах тутан тураммыт Урааҥхайдыысахалыы Уруй-айхал этиэҕиҥ. Күннүк Уурастыырап


Еще переводы:

мичил

мичил (Якутский → Русский)

уст. радостная улыбка, радость; айхал-мичил ! радость!, счастье! (восклицали, когда сбывалось что-л. приятное).

айылыат

айылыат (Якутский → Якутский)

фольк., поэт. Махтал, айхал (алгыстарга тут-лар, чуолкай суолтата умнуллубут тыл). Благословление, слава (встречается в старинных благопожеланиях-алгысах, точное значение забыто)
Уруй-тускул! «Айхал айылыат Ахан ини буоллун!»— дии-дии Сүгүрүйбэхтээн кэбистэ [эмээхсин]. П. Ядрихинскай

айхалдьыт

айхалдьыт (Якутский → Якутский)

аат., поэт. Айхалы тардааччы, айхалы ыҥырааччы; өрөгөй ырыатын ыллааччы, айхаллааччы. Тот, кто произносит восклицание «айхал!»; поющий славу, тот, кто поет, слагает гимны, поэт. Айхалдьыт кыргыттар. ПЭК СЯЯ
Бу үйэҕэ айхалдьыт буолуубар, Муза, эн тапталлаах аргыскын. Кэм-дьыл кэлэн, бокуйа кырдьарбар, Уураан аас, атаскын! Эллэй

алаан-чалаан

алаан-чалаан (Якутский → Якутский)

алаан-чалаан алаас поэт. — киэҥ-куоҥ, аһаҕас алаас. Широкие, просторные и открытые аласы
Алыс элбэх ахсааннаах Алаанчалаан алаастаах Аҕыс үрэх атахтаах …… Амма, Таатта тардыытын Аймах — билэ дьонугар Алгыс баһа салаллан Айхал-мичил аатырдын. Күннүк Уурастыырап

алмаасчыт

алмаасчыт (Якутский → Якутский)

аат. Алмааһы хостооччу, алмаас промышленноһын үлэһитэ. Алмазодобытчик, рабочий алмазной промышленности
Кинилэр [артыыстар] Айхал алмаасчыттарыгар, Удачнай тутааччыларыгар киэҥ программалаах кэнсиэри көрдөрдүлэр. «Кыым»
Өтөр бу ГЭС — умаппыт уота Сылаас, сырдык уйгулуоҕа Алмаасчыт дьоммут дьиэлэрин. Эллэй

артыаллаа

артыаллаа (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Доҕуһуол буол. Сопровождать, сопутствовать; соединять
«Ол тоҕо кэллиҥ», — диэтэххинэ, хороҥ айыыбыт холбообут үһү, ахтар айыыбыт артыаллаабыт үһү, Одун биис оҥорбут үһү. Саха фольк. Аалай сүрэҕэр артыаллаан, Айхалынан айан, Аһатан атаахтаппыт Аҕабыттан арахсан, Айманан эрэбин. А. Софронов

оппуотунай

оппуотунай (Якутский → Якутский)

оппуотунай буор — төрөөбүт төрүт буор, дойду. Родная земля, родная сторона
Ононманан осхордоох, Ойуур, оһуор оттордоох, Отон, дьэдьэн уктардаах Оппуотунай буордартан. Күннүк Уурастыырап
Кытыан уга кытыы, Кылбаҥ ыраас хонуу, Оһуохайдыыр дуолбут, Оппуотунай буорбут — Сибэккилээх кырдал, Сирэм күөххэр айхал! П. Тобуруокап

тамадалаа

тамадалаа (Якутский → Якутский)

туохт. Тамада буол. Быть тамадой
Ытыс тыаһа, уруй-айхал, үс сыллааҕыттан тамадалыах буолан кэпсэтиилээх Мөкүрдээнэп микрофонунан күүһүрдүллүбүт саҥата — барыта холбоһон, дьол-үөрүү муусуката буолан, биир кэм күйгүөрэ түстэ. Э. Соколов
Сыбаайбаҕа тамадалаан үөрбүтүн-көппүтүн көрүөҥ этэ! ФДМ БМК

төлөһүт

төлөһүт (Якутский → Якутский)

төлөһүй диэнтэн дьаһ
туһ. Бу аан ийэ дойду өрөгөйдүүрүн туһугар сырдык тыыннарынан мэктиэлээн сэриилэспит ньургун уоланнары төрөтөн төлөһүппүт күн ийэлэрбит эмээхситтэр, уруй-айхал буоллун эһиэхэ! Амма Аччыгыйа
Алаас ото үүттүгэннээх, чиҥ-чаҥ, сүөһүнү төлөһүтэр диэн буолар. КНЗ СПДьНь

эҕэрдэлээччи

эҕэрдэлээччи (Якутский → Якутский)

эҕэрдэлээ диэнтэн х-ччы аата
Кинини оронум үрдүттэн күннэри-түүннэри истиҥ мичээринэн эҕэрдэлээччи Сеня хаартыскатын көрө оҕуста. М. Доҕордуурап
Айылҕаны эҕэрдэлээччи, Айхал-уруй этээччи …… Кэрэ-дьикти саҥалаах, Куку-куо кыыс. Болот Боотур