Якутские буквы:

Якутский → Якутский

актыып

аат.
1. Тэрилтэ, кэлэктиип ордук үлэһит, көхтөөх, сайдыылаах өттө. ☉ Актив (деятельная часть организации, коллектива)
Сэттэ кылаас үөрэхтээх Сэбиэдиссэй сэгэрим, Актыып киһи аатыран, Атын сиргэ анаммыт. Күннүк Уурастыырап
Киэһэтигэр Гаврил Федорович Дмитриев Холкуос актыыптарыгар бэсиэдэ оҥордо. М. Доҕордуурап
Уоттаах-төлөннөөх актыыптары Сир хамыыһыйатыгар талан, Ситэрэн-хоторон турдулар, Ытыстарын күүскэ таһынан Мунньахтарын саптылар. С. Васильев
2. Актыыптар мунньахтара. ☉ Собрание актива
Уопсай дьыала туһун Уһулуччу чорботуо. Араас үлэҕэ барытыгар Актыыптарга айдаарыа. Күннүк Уурастыырап

Еще переводы:

активы

активы (Русский → Якутский)

актыыптар

Категория: Местное самоуправление
хонтуруоллааһын

хонтуруоллааһын (Якутский → Якутский)

хонту- руоллаа диэнтэн хай
аата. Оҕону хонтуруоллааһын кинини өһүргэппэт курдук тэриллиэхтээх. ЧКС ОДьИи
Хонтуруоллааһыҥҥа сабыдыал күүһүрэригэр актыыбы киэҥник тардыы көмөлөһөр. «Кыым»

актыыптаа

актыыптаа (Якутский → Якутский)

туохт. Актыыбынай үлэһит буол, актыып кэккэтигэр сырыт, ааҕылын. ☉ Быть, считаться активистом, быть в активе коллектива
Ол-бу общественнай сорудахтартан хаһан да аккаастамматар да, уһулуччу актыыптаан эмиэ барбат. Н. Габышев
Комсомольскай мунньахха Кэмитиэт сэкирэтээрэ Аҥаардастыы актыыптыыра. И. Гоголев

күлүмэхтэт

күлүмэхтэт (Якутский → Якутский)

күлүмэхтээ диэнтэн дьаһ
туһ. Актыып мунньаҕар Сүөдэр Сүөдэрэбиһи эдэр оробуочай Сэмэн Сиидэрэп, толлубакка кириитикэлээн күлүмэхтэттэ. «ХС»
Үһүс эргииргэ олох сэниэтэ эстэн хаалбыта, атахха киирэрэ, миэлиҥсэлиирэ, өттүктүүрэ бастакы омунугар курдук түргэнник күлүмэхтэтэрэ мэлийбитэ. «ХС»

кэбиниэт

кэбиниэт (Якутский → Якутский)

аат. Тэрилтэҕэ эбэтэр дьиэҕэ баар үлэлиир хос. ☉ Комната для занятий, работы, кабинет
Өлөксөй кэбиниэтигэр актыыптар өр тугу эрэ дьүүллэһэллэр. С. Васильев
Мин кэбиниэккэ сирэй бэрэссэдээтэли тус бэйэтин көрсүөм дии санаабытым баара, манна солбуйааччыта түөллэн олорор эбит. П. Аввакумов
[Ойуурап:] Хата, эһиги көбүөрдээх кэбиниэккэ олорон эрэн дьаһайаргыт чэпчэки эбит дии. С. Ефремов

килиэйдээ

килиэйдээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ силиминэн сот; тугу эмэ ханна эмэ сыһыар. ☉ Намазать что-л. клеем; клеить, приклеить что-л. к чему-л. [Оҕолор] эргэ кинигэлэри өрөмүөннээн, тастаан, килиэйдээн, тигэн ааттарын суруйан кэбистилэр. ЧКС ЫаЫЫ
Таня били Слепцовка суруйбут суругун чымадааныттан ылан килиэйдээн баран Зинаидаҕа биэрдэ. К. Симонов (тылб.)
2. кэпс. Улаханнык, уһуннук мөх, саатырт; баһааҕырт. ☉ Сильно, долго ругать, стыдить; клеймить
Сүрдээх табаарыс! Наар төттөрү киһи. Улахан актыып мунньаҕын аайы биһигини килиэйдээн тахсар. Н. Лугинов
Сүгүн буолбат өттүлэрин — уол буоллун, кыыс буоллун — килиэйдии түһэн биэриэх баар этэ. В. Яковлев
Лөскүөс Ньукулаас, миигин ыстарааптатан, хаһыаттатан сирэйбин килиэйдээн абыранан сылдьаҕын дуу?! Ф. Филиппов

сырдат

сырдат (Якутский → Якутский)

  1. сырдаа диэнтэн дьаһ. туһ. Үөрүү киһини сүрэҕин ортотуттан тыкпыт күн курдук курдаттыы сылытар, сырдатар. Амма Аччыгыйа
    Кини бу хара батталга сылдьар эрэйдээхтэри үөрэтэн, харахтарын аһар, өйдөрүн сырдатар санаалааҕа. Н. Якутскай
    Имик-самык умайбыт лаампа хос иһин өлбөөкү соҕустук сырдатар. Эрилик Эристиин
  2. көсп. Ким эмэ эбэтэр туох эмэ туһунан ордук киэҥник арыйан суруй, кэпсээ (хол., хаһыакка, дакылаакка). ☉ Освещать что-л. (напр., в периодической печати, докладе)
    [Тыл этэргэ] туох баарынан, кинини киһи быһыытынан сырдатыахтаахпыт. Н. Босиков
    Баланов от хомуурун бастакы күннэрин сырдатаары …… газик массыынанан айаннаан истэ. В. Ойуурускай
    Чопчу ыытыллар үлэлэри актыып кыттыылаахтара сүнньүнэн сырдата сатаатылар. У. Нуолур
илдьирит

илдьирит (Якутский → Якутский)

  1. илдьирий диэнтэн дьаһ. туһ. Иккис ыстааммын илдьириттим... Н. Габышев
  2. Туох эмэ бөдөҥү, бүтүнү бытарыт, кыралаа. ☉ Крошить, размельчать что-л. крупное
    Тыраахтар диискэнэн уонна тараах холбонон икки суолунан буорун илдьириттэ. М. Доҕордуурап
    Сухой паекпутун илдьиритэн сиэх буолбуппут ханна баар? И. Никифоров
  3. Тугу эмэ сыры-сымнаҕас, илдьирийэ сылдьар буолуор диэри буһар. ☉ Разваривать, переваривать (обычно о продуктах)
    Күөскэ кутан ууга [бурдугу] өр илдьиритэн баран, таһааран сииллэр. Саха фольк. «Чэй, чэй», - диэхтиигит даа чэйбит эһиннэ, ити быыбакканы илдьириппитим, ону таһааран бэйэҕит да куттан иһиҥ ээ. А. Софронов
    Эйиэхэ куйаха илдьиритэн сиэтиэм, онтуҥ уҥуоххар туһалыаҕа. Л. Попов
  4. көсп. Олохтоохтук сыныктаа, бары өттүнэн үчүгэйдик толкуйдаан көр. ☉ Тщательно, основательно продумать, проанализировать что-л., рассматривать какой-л. вопрос, тему и т. д. со всех сторон, подробно
    Бу боппуруоһу [күрүөйэхтэри хайдах тутуталыыр туһунан] бэйэ иһигэр хас биирдиибит үчүгэйдик илдьиритэн көрөрө наада. Л. Попов
    Өссө дьүөгэтин билиҥҥи «романын» бэйэтигэр илдьиритэн өйдүөн наада. Н. Лугинов
    Бу киэһээҥҥи баартыйа, хомсомуол ячейкаларын актыыптарын мунньаҕар бары боппуруостары бэркэ илдьиритэн кэпсэттилэр. Бэс Дьарааһын
сурун

сурун (Якутский → Якутский)

  1. суруй диэнтэн бэй. туһ. Мин диниэбинньик сурунарга сананным. Софр. Данилов
    Семён Романович былаанын тылыттан тылыгар суруммат. Н. Лугинов
    [Вера:] Мин эйигин бэйэм актыыппар сурунан кэбиһиэм. С. Ефремов
  2. Туохха эмэ сурутааччы буол. ☉ Стать подписчиком чего-л., выписывать себе что-л. (напр., журнал), подписаться на что-л. (напр., на газету)
    Билигин саҥа үөрэнэн Хаһыат ааҕар буоллум бу, Пионер курдук, күлэн-үөрэн «Бэлэм буолу» суруннум. П. Тобуруокап
    Үөрэхтээх киһи Кирилл Васильевич хаһыаты тото-хана ааҕар, «Хотугу сулус» сурунаалы сурунар. Н. Габышев
    Политическай литератураны, хаһыаты-сурунаалы суруммуттара. И. Данилов
  3. кэпс. -ар аат туохтуур форматыгар: суруйар тэрил (харандаас, уруучука). ☉ В форме причастия на -ар: инструмент для письма (карандаш, ручка)
    Эдьиийдэрэ, суруналлара суох буолан, биир харандааһы тоһутан, аҥаардаһан суруммуттар. ИМС ОС
    ◊ Сурунар киниискэ — укта сылдьарга табыгастаах кыра кээмэйдээх онуманы сурунар тэтэрээт көрүҥэ. ☉ Записная книжка
    Кини сурунар киниискэтигэр үгүс «кыайыыларын» испииһэгэ баара. Суорун Омоллоон
    Сурунар киниискэни хармааммар уктаат, ааҕар саалаттан сүүрэн тахсыбытым. ЫДЫа
олохтоох

олохтоох (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Бигэ, халбаҥнаабат, тулхадыйбат, түөрэккэйэ суох. ☉ Устойчивый, прочный (напр., об основании чего-л.). Таас олохтоох. Үчүгэй олохтоох тыы
  3. Ханна эрэ олохсуйан олорор (киһи), ханна эрэ баар, ол сир киэнэ буолар (туох эмэ). ☉ Местный
    Аһыылаах сүөһүбүтүн аһылык гынабыт, Олохтоох сүөһүбүтүн Улуу өрүскэ Ордугунан уостаатыбыт. Саха фольк. [Бадин:] Эн бу дойдуга олохтоох оҕонньор буоллаҕыҥ дии? С. Ефремов
    Олохтоох оскуола уонна нэһилиэк актыыптарын күүстэринэн «Куһаҕан тыын» диэн оонньууну көрдөрбүттэр. А. Бэрияк
  4. көсп. Дьоһуннаах, түс-бас. ☉ Основательный, дельный
    Онтон оонньуу, элэк умнуллан, Олохтоох кэпсэтиигэ киирдилэр. С. Данилов
    Саҥарара барыта олохтоох, эҕэлээх тыллаах. А. Фёдоров
    Төрүкү куһаҕан удьуордар, хаамаайы, олохтоох өйө-төйө суох. «ХС»
  5. аат суолт.
  6. Хайа эмэ сиргэ олорор киһи. ☉ Местный житель
    Хаҥас өттүбэр — суоппарбыт, уҥабар — аргыһым Николай Спиридонович, бу дойду олохтооҕо, оскуола үлэһитэ. Н. Заболоцкай
    [Өлөөнө:] Оттон ол тыа олохтоохторун хайдах сайыннараргын көрүөм ээ. С. Ефремов
    — Манна олохтооххун дуо? — диэн ыйыттым. — Даа, олохтоохпун. Миронов Николай Саввич диэн мончуорбун. М. Доҕордуурап
  7. Олоҕун илгэтэ хайдаҕа. ☉ Уровень жизни, степень благополучия
    Өлбөт өрөгөйдөөх Өлбөт-сүппэт төлкөлөөх, Көрдөөх, байылыат олохтоох Көҥүл норуот Биһиги буоллубут курдук! Нор. ырыаһ. [Чокуурап:] Төһө бэрт олохтоох холкуоскутуй? [Солко:] Билиҥҥитэ куһаҕана суох. С. Ефремов