Якутские буквы:

Якутский → Якутский

алларыт

туохт.
1. Өтөр өрүттүбэт курдук сылат, сэниэтин эс, доруобуйатын улаханнык мөлтөт. Изнурять, обессиливать, подрывать здоровье
Ол оҥхойго ордук үөрэн, кырдьар саас, кыргыс-охсуһуу, атаан-мөккүөр алларыппыт Куралай Кустуга онно бүгэн көхсүнэн чоп түстэ. Д. Апросимов
Дьэбини тимир кэбирэтэр, киһини санаа алларытар. Күннүк Уурастыырап
Хаайыы! Алларыттыҥ ээ эн миигин, Күнүһү түүнтэн араарбаппын. Баар-суох эрэлбин, истиҥ иэйиибин Бу уораҕай аалла алыһын. М. Джалиль (тылб.)
2. Улаханнык алдьат-кээһэт, урусхаллаа. Разрушать, разорять
Аҕыйах бостуук уонна биригэдьиир тустаах үлэлэригэр дьалаҕайдык сыһыаннаспыттара хаһаайыстыбаны алларытар. «Кыым»
Пепеляев биһигини биир-биир үлтү сынньарга, ол кыаллыбатаҕына, аара элбэх тоһууру оҥортоон, күүһү алларытарга санаммыт. «ХС»


Еще переводы:

сразить

сразить (Русский → Якутский)

сов. кого 1. түҥнэри биэр, түҥнэри көт, өлөр; его сразила пуля кинини буулдьа түҥнэри көттө; 2. перен. (поразить) өлөрдүү соһут, улаханнык алларыт.

подкосить

подкосить (Русский → Якутский)

сов. 1. что (подрезать косой) быһа оҕус; 2. кого, перен. (лишить силы) күүһүн быс, алларыт, самнар; неприятное известие подкосило его куһаҕан сурах кинини алла-рытта.

алдьатыс

алдьатыс (Якутский → Якутский)

алдьат диэнтэн холб. туһ. Ааһар бөҕө албастаах Адьырҕа аармыйатын кытта Алдьатыһан бардылар, Алларытарга киирдилэр. Нор. ырыаһ. Уолаттар олус эттэрин-сииннэрин алдьатыһыахтара, баҕар, хайалара эмэ дэҥнэниэ диэн сэрэнэн Сээбэс буойталаан тохтоппут. И. Бочкарев

уодаһыннаахтык

уодаһыннаахтык (Якутский → Якутский)

сыһ. Кырыктаахтык, өһү-сааһы ситиһэрдии, таҥнаран. Коварно, вероломно, предательски
Киһини итинник уодаһыннаахтык эккирэтиһии эти-хааны алларытарын дьэ өйдөөтүм. И. Федосеев
Гитлеровецтар Венгрияҕа ордук уодаһыннаахтык утарыласпыттара. Е. Васильев
Дворяннар, бааһынайдар этэрээттэригэр уодаһыннаахтык саба түһэн, биирдии-биирдии үлтүрүтэн барбыттара. АЕВ ОҮИ

көмүллэс

көмүллэс (Якутский → Якутский)

  1. көмүллээ диэнтэн холб. туһ. Бу уҥуоҕу көмүллэс
  2. көсп. Кимниин эмэ хардары-таары үөхсүс, тылынан ыыстас. Браниться, ругаться с кем-л., вступать в словесную перепалку с кем-л.
    Өстөөхтөр-саастаахтар туох үгүс тылын кэпсэтэ туруохтарай? Көрсүһэ түстүлэр да, көмүллэһэн бардылар. ПЭК ОНЛЯ III
    Бэйэбэйэлэрин көмүллэһэ-көмүллэһэ, хардарыта …… хобулаһаллар. Амма Аччыгыйа
    Үрүҥнэр этэрээттэрин моральнай туруга мөлтөх этэ …… хардарыта иирсэн көмүллэһэр буоланнар, ол мөлтөх туругу ордук алларытан биэрэллэрэ. СССБТ
эҥээрдээ

эҥээрдээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Таҥас эҥээрин эбэтэр туох эмэ кырыытын, кырыы өттүн оҥор. Отделывать полы одежды или края, стороны чего-л. «Тирии кынат» диэбит курдук, Тэлимнэҕэс эҥээрдээтилэр, «Кунаах төбө» диэбит курдук, Кубаҕай хортуустаатылар. С. Васильев
Баһылайкаан дьиккэр, …… үүтээҥҥин муус эҥээрдээн кэлбиккин. «ХС»
Тугу эмэ кыйа, батыһа эбэтэр икки өттүнэн кэккэлии бара тур. Тянуться в ряд вдоль или по обеим сторонам чего-л. (напр., реки, улицы)
Тойуктар хоһоонноро кэпсииллэринэн, Алтан хайа киэҥ сири хабан сытар сис хайанан буолар. Маны эҥээрдээн улахан күөллэр бааллара ыйыллыбыттар. «Чолбон»
Эн Бүлүү эбэ хотуну эҥээрдээн сытар дэхси, нэлэмэн хонууларынан-сыһыыларынан сылдьыбытыҥ дуо? АДГ СКУо
2. көсп. Тугу эмэ кытта сэргэ туох эмэ куһаҕаны оҥор, эрэйи-буруйу таһаар, аҕал. Приносить что-л. (напр., горе), вовлекать, впутывать кого-л. во что-л. Кири-дьайы киллэримэ, Эрэйи-буруйу эҥээрдээмэ, Алдьархайы-былаҕайы аҕалыма! Өксөкүлээх Өлөксөй
[Ийэбин] Угунньалыыр буурайга, Ачаахтаах хатыҥ тоһоҕоҕо Эримэх бэйэтин эммэнитэн Энэлгэн-сыналҕан эҥээрдээн, Түөнэ чопчу төбөбүнэн Түһэн төрөөбүтүм баар этэ. С. Зверев
Омук империализма биһиэхэ күүһүнэн соҥнообут гражданскай сэриитэ Арассыыйаҕа элбэх эрэйикыһалҕаны эҥээрдээбитэ. «ХС»
Илбиркэй эҥээрдээ кэпс. — кими эмэ харысхала суох атаҕастаан, баттаан, көлөһүннээн доруобуйатын улаханнык алларыт, өрүттүбэт гына дьадат, умнаһыт олоҕор тиэрт. Довести кого-л. до полного разорения, ввергнуть в крайнюю бедность, нищету
Мин эһигини, хара көлөһүммүнэн муспут баайбын-топпун аймаабыттары, алаһа дьиэбин алдьаппыттары, илбиркэй эҥээрдээбиттэри, бакыр сүһүөхтээбиттэри, ойуттубут олооччулаабыттары, кыраатаҕым буоллун! Н. Якутскай

дьэбин

дьэбин (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Тимир салгыҥҥа оҕустаран, сииккэ ылларан буорту буоларыттан тахсар араҕастыҥы-кыһыл, кытархай, кирпииччэ, чаҕылхай халлаан күөхтүҥү, от күөҕэ (хол., алтаҥҥа) дьүһүннээх көлбөх, хох. Ржавчина
    Дьэбиҥҥэ ылларбыт. Дьэбин быһа сиэбит. Дьэбинин ыраастаа.  Алтан, көмүс дьэбинэ туох да сүрдээх күүстээх дьаат буолар куолута. А. Софронов
    Тимири дьэбин кэбирэтэр, киһини санаа алларытар. Күннүк Уурастыырап
    Сахалыы тыл баарын тухары, Эн тылыҥ дьэбиҥҥэ сиэппэтин. Эллэй
  3. көсп. Санаа-майгы сүлүһүнэ, хоһоҕо, куһаҕана. Ехидство, злопамятность
    Сууйуом-тарыам Дьэбиҥҥит, ньоҕоххут килбэйиэр диэри, Өйгүт-сүрэххит ырааһырыар диэри. И. Алексеев
  4. даҕ. суолт. Дьэбин курдук (араҕастыҥы-кыһыл, кытархай, кирпииччэ, чаҕылхай халлаан күөхтүҥү, от күөҕэ) өҥнөөх. Рыжий, цвета ржавчины (желтоватый, желто-красный, красно-бурый)
    Соххор содуома буолла, ый быыһа дьэбин кугас хараҥа тиксиһэ түһэн кэбистэ. ПЭК ОНЛЯ I
    [Кытай Бахсылааны уус] Аҕыс анньыыны Адаарыччы аспыт курдук, Дьэбин күөх тиҥсири хара тиистэрэ Дьэбидийэн атыгыр гына түстүлэр. П. Ойуунускай. Күөх от араас өҥө - сырдык изумруд таас өҥүттэн оливковайга диэри, чаҕылхай күөхтэн дьэбин курдук араҕаска уонна күрэҥҥэ диэри - сүҥкэн хартыынаҕа курдук улахан куччугуй толбон буолан дэлэйэн сыталлар. ДСН Т
    Дьэбин амтаннаммыт - айаҕын амтана кубулуйбут, куһаҕан, хабархай амтаннаммыт (ыалдьан, арыгылаан). Ощущение неприятного, горьковатого вкуса во рту (у человека нездорового или накануне много выпившего алкоголя)
    [Яков] төбөтө дыҥ курдук, …… Айаҕа дьэбин курдук амтаннаммыт. Бэлэһэ кууран хаалбыт - утаппыта олус. Н. Заболоцкай. Дьэбин дьиэһий көр дьэбин уоһуй (уос)
  5. Улуу Кудаҥса обургу …… дьэ, эбии дьэбин дьиэһийдэ, дьэ, эбии тыйыс дьүһүннэннэ. П. Ойуунускай. Дьэбин сирэй үөхс. - күлбэтүөрбэт, хаана кэйбэт, тымныы, дьэбидийбит сирэйдээх киһи. букв. ржавая рожа (о человеке с бесцветным или холодным, суровым лицом)
    Дьэ, хотуой, Дьэс иэдэс, Дьэбин сирэй, Хобуох эмэһэ, Хойуос тумус - Эппит тылбын умуннаргын эрэ Эккиттэнхааҥҥыттан иэстиэм буолуо. П. Ойуунускай
    «Аҕам өстөөх хаххата Буолла, сууттааҥ!» диэбитэ. Ити иһин Павелы Кини өстөөх эһэтэ - дьэбин сирэй Сергей, Өлөрөөрү - кынчаалы Түүнү быһа биилээтэ. Эллэй. Дьэбин уоһуй (уос) - 1) сөбүлээбэккэ кыыһыран, күлүгүр, тыйыһыр (сирэй туһунан). Потемнеть (от злости, гнева), помрачнеть (о лице)
    [Сэдьүк оҕонньор] дьэбин уоһуйа түһээт, Уйбаанча диэки сүр хатыылаах баҕайытык көрбөхтөөбүтэ. Н. Якутскай
    Иҥиэтин, уорастый, тыйыһыр (хаан-сиин, киһи көрүҥэ бүтүннүүтэ). Иметь угрюмый, неприступный, мрачный вид
    Бадаайкын хаана-сиинэ быһытталанан, уруккутунааҕар өссө ордук дьэбин уоһуйбут этэ. Д. Таас
    Валерий быһыыта-майгыта биллэ уларыйда. Күлбэт-оонньообот, биир кэм дьэбин уоһуйан сылдьар. Софр. Данилов
    Мин эйигин кууспут күммэр Иккиһин төрөөбүтүм. Урукку дьэбин уоспут Дуолан Хара оннугар Ыраас халлаан боотура, өттүк баттанан Күлэн күлүмнүү турара. И. Гоголев; 2) дьиппиэн, дьэки-курус буол, курас, тымныы көрүҥнэн (үксүгэр айылҕа көстүүлэрин этэргэ). Становиться хмурым, мрачным, пасмурным (обычно о погоде, дне, небе и т. д.); приобретать неуютный, холодный вид
    Былыт ордук хойуннаҕына, халлаан дьэбин уоһуйан, ыгыллан кэлитэлиир. Амма Аччыгыйа
    Саҥардыыҥыта аҕай үөрэ-көтө, тигинии-таҕыныы олорбут сайылыктар иччитэхсийэн, чуумпуран, дьэбин уоһан хаалбыттара. Н. Заболоцкай
    Хара тыа дьэбин уоһуйан иччилээхтик хараара барыйан турар. П. Филиппов
    Дьэбин уутун курдук - боруҥуй, кытарымтыйар, боруор (өҥнөөх). Темный, красно-бурый (цвет)
    Кини дьэбин уутун курдук боруҥуй харахтаах, орто уҥуохтаах, түөрт уончатын ааһан эрэр киһи. М. Доҕордуурап