Якутские буквы:

Якутский → Русский

алтыһыы

и. д. от алтыс =.

алтыс

шестой.

алтыс=

затмевать друг друга, приближаться друг к другу (о небесных телах); оннооҕор ый-күн алтыһар посл. луна и солнце—и те сходятся.

Якутский → Якутский

алтыһыы

аат. Тиксиһии, көрсүһүү, чугасаһыы. Кратковременная встреча, сближение, пересечение (небесных тел, путей-дорог незнакомых людей и др.)
Сааскы кэм күнэ-дьыла хайдах буолуон сахалар алтыһыынан быһаараллар. Ый үргэли кытта алтыһыытын кинилэр кыраҕатык кэтииллэр. «Кыым»
Бар дьон араастаан алтыһыыта — Ол биһиги уопсастыбабыт. С. Данилов

алтыс

I
туохт.
1. Чугасаһан, хаххалаһан ыл (халлаан эттиктэрин туһунан). Сходиться, приближаться друг к другу (о небесных телах)
Оннооҕор ый-күн алтыһар (өс ном.). Халлаан үрдүк мындаатыгар Ыйдаах Чолбон алтыһаллар. Кустук
Ый үргэли үрдүнэн алтыстаҕына, кинилэр [оҕонньоттор] билгэлээһиннэринэн, кураан сайын үүнүөхтээх; оттон аннынан алтыстаҕына, өҥ сайын кэлэрэ күүтүллэр. «Кыым»
Халлааҥҥа Сулустар алтыһаллар, Сиргэ Сүрэхтэр таптаһаллар. В. Миронов
2. Быстах кэмҥэ көрсүһэн бодоруһан ыл; көрсүһэн хардары-таары аалсан, сабыдыаллаһан атылыы, маарыннаһар буол. Иметь кратковременное общение с кемчем-л., сходиться, притираться и взаимно влиять друг на друга
Казах уонна саха үгүс суруйааччыларын олохторун уонна айар үлэлэрин суоллара алтыһаллар. Умнуллубат к. Саллар сааһын тухары Муустаах байҕал, Элиэнэ курдук эбэлэр модун бэйэлэрин кытары алтыһар тыйыс олох кими баҕарар дьэбирситэр. Н. Лугинов
Кини [Ларионов] эдэр сааһа үгүс романтикалаах, героикалаах отутус сыллары кытта алтыспыта. ССС
II
алта диэнтэн кэрискэ ахс. аат. Шестой
Унарова алтыс уруокка киирэр звонок буолбутун кэннэ кылааска баран иһэн көрүдүөргэ Хастаеваны көрсө түстэ. Софр. Данилов
Кылаабынай агроном бу сопхуоска үлэлээбитэ алтыс сыла, онон, бэйэтэ саҥарбатар да, сахалыы кэпсэтиини истэр. П. Егоров
Саша быйыл алтыс кылааһы бүтэрбит, чороччу улаатан эрэр, хоодуот уолчаан. М. Доҕордуурап


Еще переводы:

communication

communication (Английский → Якутский)

алтыһыы

алтыы

алтыы (Якутский → Якутский)

көр алтыһыы
Ый-күн алтыытын курдук, биирдэ эрэ көрсүһэн араҕыстахпыт (өс ном.). Ыйдар, күннэр, сулустар араас алтыыларын Кинилэр эндэппэккэ билэллэр. Айылҕа ол араас алтыыларын аттаран, Ардаҕы, курааны ааҕа кэпсииллэр. С. Данилов

шестой

шестой (Русский → Якутский)

мест
алтыс

прил.
алтыс

көсүһүү

көсүһүү (Якутский → Якутский)

көһүс диэнтэн хай
аата. Дьыллар киириилэриттэн-тахсыыларыттан, халлаан сулустара алтыһыыларыттан, көтөр кынаттаах, сүүрэр атахтаах көсүһүүтүттэн сылыктаан, тойонноон көрдөххө, өтөрнаар биллибэтэх бэрт диэн улуу умайар уот кураан адьас чугаһыах тустаах буолла. Суорун Омоллоон
Саҥа чаастарын көсүһүүлэрэ тыл үөр. — биир саҥа чааһа бэйэтин төрүт суолтатын уонна грамматическай бэлиэтин сүтэрэн, атын саҥа чааһын суолтатын уонна грамматическай бэлиэтин ылыныыта. Переход одной части речи в другую. Саҥа чаастарын көсүһүүлэрэ дэҥҥэ көстөн ааһар

умньаас

умньаас (Якутский → Якутский)

аат, эргэр.
1. Килиэпкэ эбэтэр атыҥҥа сыбанар, биһиллэр арыы эбэтэр арыытыҥы ас. Какой-л. продукт, который употребляют в пищу, намазывая на хлеб или лепёшку
Урут хаһан да умньааһа суох аһаабатах бэйэлэрэ, билигин үксүн хоччорхой лэппиэскэни аҥаардастыы сииллэр. Болот Боотур
2. көсп. Ким эмэ кимиэхэ, туохха эмэ сыһыаннаах буолуута, тугунан эмэ алтыһыыта. Сопричастность кого-л. к кому-чему-л.
Эн бандьыыкка туох эмэ умньаастааҕыҥ буоллар, мин төһө эрэ үөрэн, үүнэн-үрдээн иһэр этим. Софр. Данилов
Ким үлэҕэ туох умньаастаах, Ол туох эмэ диэн ааттаах, Оттон эн туох да идэҥ суох, Онон аатыҥ да суох. Таллан Бүрэ
Эн ити боппуруоска, арай, умньаастаах буол. Н. Чернышевскай (тылб.)

аалсыы

аалсыы (Якутский → Якутский)

  1. аалыс диэнтэн хай. аата. Хатырбыт тараһа икки хатырыктаах мас буоланнар хатыылаах аалсыытыгар кэм туох эрэ тахсыах тустаах. Эрилик Эристиин
    Уулуссаҕа киһи көбүөхтэс. Төттөрү-таары аалсыы, кэлии-барыы баһаамнаабыт. А. Софронов
    Ирбитин оптуобуска киирдэ. Дьон аалсыытыгар кыһаммакка, бэйэтэ саныыр санаалаах истэ. В. Яковлев
  2. көсп. Сөпсөспөт буолуу, хабырыйсыы, адаарыһыы. Конфликты, столкновения (между людьми, поколениями)
    Көлүөнэлэр солбуйсуулара былыр былыргыттан судургутук, аалсыыта-араабыта суох ааспат. И. Аргунов
    Үйэлэр алтыһыыларын, аныгы былыргыны кытары аалсыытын, атааннаһыытын итиэннэ аргыстаһыытын туһунан кини [Торопуун] хаһыаттарга, сурунаалларга ирдээн туран сэҥээрэн ааҕар. В. Яковлев
  3. физ. Эттик атын эттик ньууругар сыстан хамсыыра. Трение
    Атах таҥаһын уллуҥа тротуары кытта аалсыытын улаатыннараары, муус тоҥот саҕана тротуарга кумах куталлар. ПАВ Ф-6
    Аалсыы күүһэ физ. — биир эттик атын эттик ньуурун устун хамсыырыгар үөскүүр уонна ол хамсааһыны утарсар күүс. Сила трения.
быыкаа

быыкаа (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Ортоттон лаппа кыра, оччугуй. Небольшой, меньше среднего, маленький
    Саамай улаханнара кытыыга сытар быыкаа, түөрэккэй, тумса атан хаалбыт тыыны, түү курдук тутан, ууга сулбу аста. Н. Заболоцкай
    Дулҕа быыһыттан быыкаа кусчааннар субуруһан дьурулууллар. Л. Попов
    Быыкаа кыыс Маайыс Барыларыттан балыс, Хаһан даҕаны атаахтаабат, Хаппырыыстаан ытаабат. П. Дмитриев
  3. Кыра, соччо улахан суолтата суох. Незначительный
    Бу ханнык эрэ ойуун туһунан быыкаа кэпсээнтэн хайдахтаах курдук айымньы оҥорон таһаарбытай биһиги Платон Алексеевичпыт! Суорун Омоллоон
    Булбаттар ээ эн хоһооҥҥор Быыкаа даҕаны сымыйаны, Хобдох тылынан хомотор Хаҕыс, ылламмат ырыаны. С. Данилов
    Быыкаа моһуогуруу ааспытын кэннэ, ирэн-хорон баран эттэххэ — үтүө айан. Н. Заболоцкай
  4. аат суолт. Туох эмэ кырата, улахана суоҕа. Малость, мелочь, пустяк..
    Ким эмэ оҕо сааһа. Детские годы кого-л.
    Быыкаабыттан истэрим — Былыт кыыһа ыкса киэһэ, Ый, күн алтыһыыта, Аһаҕас эттээх-хааннаах Айар илбис эҥээрдээх Айыы оҕотун кытары Аат былдьаһан ыллыырын. М. Тимофеев
ля

ля (Якутский → Русский)

ля (музыкальной гамма алтыс нотата).

шестой

шестой (Русский → Якутский)

числ. алтыс, алта гыммыт; одна шестая алта гыммыт биирэ; шестая глава алтыс глава.

эрээт

эрээт (Якутский → Русский)

ряд; алтыс эрээккэ олорор он сидит в шестом ряду.