шестой.

м. ураҕас, чиэс мас; прыжок с шестом спорт, ураҕаһынан ыстаныы.

1) снабжать шестом, жердью, длинной палкой; 2) снабжать оглоблей, делать оглобли (обычно для саней); 3) гнать, погонять шестом; сүөһүнү ураҕастаа = гнать скот шестом.

1) возвр. от ураҕастаа =; 2) вооружаться шестом, жердью, длинной палкой.

ряд; алтыс эрээккэ олорор он сидит в шестом ряду.

1) снабжённый, вооружённый шестом, жердью, длинной палкой; с... шестом, с... жердью, с... длинной палкой; ураҕастаах дьон люди с шестами; 2) имеющий оглобли; с... оглоблями; ураҕастаах сыарҕа сани с оглоблями.

I 1) отталкиваться шестом; кытыыттан чиэстэн = оттолкнуться от берега шестом; 2) опираться на что-л.; атаҕа суох тайаҕынан чиэстэнэн иһэр хромой идёт, опираясь на палку.
II страд. от чиэстээ= чествоваться; кини улаханнык чиэстэннэ ему были оказаны большие почести.

аат.
1. Саха алпаабытын сүүрбэ алтыс буукубатын аата. ☉ Название двадцать шестой буквы якутского алфавита
Табаарыс буукубалар! Дакылаакка киирдэххэ Чахчылаах суоллары Таарыйтаан истэххэ, Дьыалабыт куһаҕан. Итэҕэс улахан. Оннооҕор Т атаҕын Бысталаан ылаллар, Үс атах оннугар Биир гынан муҥнууллар (Ол оннук уолаттар Манна да бааллар). П. Тобуруокап
Т бэри-бэркиһээн Тараҕайын тарбанна. К. Туйаарыскай
2. тыл үөр. Ньиргиэрэ суох тыл иннинээҕи төлөрүйэр бүтэй дорҕоон. ☉ Переднеязычный смычный глухой согласный звук
Тап-тап табыйан, Табаккам, айаннаа! Икки устуруокаҕа т, а дорҕооннор дьүөрэлэһиилэрэ таба сиэлэн тамайан иһэрин кулгаахха, харахха тыыннаах хартыына оҥорон иһитиннэрэллэр, көрдөрөллөр. Софр. Данилов
Т уонна д — ньиргиэрэ суох уонна ньиргиэрдээх тыл иннинээҕи бүтэй дорҕооннор. Бу дорҕооннору этэргэ тыл төбөтө үөһээ тиистэргэ уонна миилэҕэ сыстан ылар. ДНД СБТФ

I честь; Төрөөбүт дойду чиэһин уонна көҥүлүн иннигэр охсус = бороться за честь и свободу Родины; чиэскин эдэргиттэн харыстаа погов. береги честь смолоду # чиэстэ биэр = воен. отдавать честь.
II разг. шест; чиэһинэн анньынан уһун = плыть, отталкиваясь шестом.

ж. 1. (часть) өлүү, ...гыммыт биирэ; делить на равные доли тэҥ өлүүлэргэ үллэр; шестая доля алта гыммыт биирэ; на мою долю пришлось сто рублей мин өлүүбэр биир мөһөөк тигистэ; 2. (участь) анал, ыйаах; счастливая доля дьоллоох анал; горькая доля кыһалҕалаах анал; # львиная доля улахан өттө, бойом өлүү.