көр моонньоҕон I
Алексеевскайга, Чурапчыга моонньоҕон куһу күөкэгэр дииллэр, оттон атын сирдэргэ кунньалгы диэхтэрэ. СТ С. Говордартан киирбит үгүс тыллары билиҥҥи «Саха тылын орфографическай тылдьытыгар» көрөбүт, холобур: алчах, дөрө, дьиэл, иргэх, куйаабыл, кунньалгы уо. д. а. ВМС СДО

аат. Уҥуохха хаан тымырдара сылдьар хайаҕастара; уҥуох дьиэгэ. ☉ Желобки в кости для кровеносных сосудов; изъян (в кости)
Айыыһыт [Иэйэхсит икки Ол куттаах сүрү] Төлкөлүү-төлкөлүү Төбөлөрүн оройунан үрдүлэр, Уруйдуу-уруйдуу Уҥуохтарын куодаһынынан уктулар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кини [абааһы уҥуоҕун] куодаһына күн аныгытыгар дылы алчах, тыймыыт, чоху, хомурдуос, уу кыыһа, үөн-көйүүр буолан сылдьаллар. ПЭК ОНЛЯ II

саҥа алл. Туох эрэ күүтүллүбэтэхтэн соһуйары бэлиэтиир (былыр өмүрэх дьахталлар соһуйар саҥалара). ☉ Крик удивлённого человека (в старину крик женщины, страдающей имяреченьем, эхоламией). Уу бабат! Бу туох түстэ! Уу бабат! Тыаһа суох киирэҥҥин киһини соһуттуҥ дии!
□ Куһаҕан Ходьугур били үөнүн дьиэ муҥунан кутан кэбиспит
Алчах көтүөлээтэҕин аайы: — О, бөтөкөс! Уу бабат!.. — дии-дии оонньообут. — Алаата үчүгэйин! — диэбит. Саха ост. I

м., ж. прост, алчалба, алчаҕар атах; ходить раскорякой алчаҥнаан хаамп, алчараҥнаа.

аат., түөлбэ. Кыыл, сүөһү атыыра (этиигэ үксүгэр даҕ. суолт. тут-лар). ☉ Самец домашних и диких животных
Иргэх торбос. Иргэх ыт.  Толооҥҥо туман үллэр. Тоҥ хаар хаачыргыыр. Иргэх табалар сиэлэллэр. Иҥээннэрэ лычыргыы. С. Тимофеев
Говордартан киирбит үгүс тыллары билиҥҥи «Саха тылын орфографическай тылдьытыгар» көрөбүт, холобур: алчах, дөрө, дьиэл, иргэх. ВМС СДО
Мин ханнык кыылын, төһө улаханын, тыһытын, иргэҕин хаамар тыастарыттан ыраахтан истэммин билэрим. «ХС»
тюрк. иркек

аат., эргэр.
1. Уруу, уруу аһа-үөлэ, малааһына. ☉ Свадьба, свадебный пир
Улахан уруум курумун Умсугуйа көрөммүн Одуулардыы турбутум. С. Зверев
Ыһыахтарыгар, урууларын курумнарыгар …… баҕабынан сылдьарым. УАЯ А
2. Малааһыннааһын, малааһын аһаүөлэ (хол., эһэни өлөрдөххө). ☉ Пиршество (напр., по поводу добычи медведя)
Ленскэй нөөрүктээйилэрэ — удьуор булчут дьон. Кинилэргэ булт үгэстэрэ күн бүгүҥҥэ диэри туттулла сылдьаллар. Холобур, эһэни өлөрдөхтөрүнэ, курум тэрийэллэр. Багдарыын Сүлбэ
Уйбаанчалааҕы курумҥа — эһэ бултаммыт малааһыныгар — ыҥырда. «Кыым»
3. эргэр. Халыым сорҕото: сүөһүнэн эбэтэр этинэн бэриллэр. ☉ Часть калыма, которая выдается рогатым скотом или говядиной. Алчах баай уолун уруутун курумугар тоҕус сүөһүнү биэрбит
монг. хурим, с.-юг. курум

саҥа алл.
1. Абарыыны, кыйаханыыны, абааһы көрүүнү бэлиэтиир. ☉ Выражает досаду, раздражение, крайнее недовольство
Алаата, алаата! Абаккабын-сүттүккэбин көрөллөр-көрбөттөр, оҕолоор! Мин эйигин ааттыырга-көрдөһөргө кэлбэтэҕим! Ньургун Боотур
«Алаата, итинник аһыйыах аата тоҕо аныыгын, биһиги сүөһү эрэйбэппит ээ, урут даҕаны көрдөөбөтөхпүт»,— диэн Күөрэгэй ийэтэ сөбүлэммэтэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
Аарт-татай! Алаата оҕолор! Ааттаах күүстээх Аарыма оҕус диэн Алҕас даҕаны Арбыыллар эбит! П. Тобуруокап
2. Куттаныыны, кэмсиниини, кутурҕаны бэлиэтиир. ☉ Обозначает испуг, сожаление, чувство позднего раскаяния
Алаата, ар-татай эбит ини! Иһиликпин-таһылыкпын, иэдээммин-алдьархайбын, аарыкпын-айдааммын, оҕолоор! Өлүү бөҕө үтүрүөтэ, алдьархай бөҕө нии ааҥнаата! Саха фольк. Алаата, алаата! Дьэ, көмүс түөстээх күөрэгэйим, алтан түөстээх далбарайым, дьэ түрбүөннээххэ түбэстим, уһуктаахха уолдьастым! Ньургун Боотур
Бу айылаах Буолуом кэриэтэ Өргөстөөх төбөлөөххө Өтөрү түһэммин Өлбүтүм ордук буолсу, Алаата, оҕолоор! П. Ойуунускай
3. Үөрүү, сөҕүү, дуоһуйуу иэйиитэ холбоспутун көрдөрөр. ☉ Выражает чувство радости, восхищения, удовлетворения
Алаата үчүгэйин! Алаата, саха киһи аһа амтаннаах даҕаны буолар эбит. ПЭК СЯЯ
Алаата, кэрэтиэн — Айылҕа барахсан, оо, бэрдиэн!! Күннүк Уурастыырап. Куһаҕан Холдьугур били үөнүн дьиэ муҥунан кутан кээспит. Алчах көтүөлээтэҕин аайы: «О, бөтөкөс! Уу-у, бабат!.. — дии-дии, оонньообут. — Алаата, үчүгэйин!» Саха фольк.