Якутские буквы:

Якутский → Якутский

арбааһын

аат. Кими-тугу эмэ наһаа хайҕааһын. Чрезмерное восхваление, вознесение до небес кого-чего-л.
Манна [Ленин уобараһын айыыга] историческай кырдьыгы кэһии, уу-хаар тылларынан күдээринэ уруйдаан-айхаллаан арбааһын, кыратык да көҥүллэниэхтэрин сатаммат. Софр. Данилов
Уйбаан тугу да саҥарбата, Солуута суох арбааһынтан иһигэр улаханнык абарда быһыылаах. В. Сыромятников

арбаа

туохт., сөбүлээб.
1. Сымыйанан күүркэтэн хайҕаа, наһаа хайҕаа. Чересчур (ложно) хвалить кого-л., возносить до небес
Абааһыга дылы арбаама (өс хоһ.). Бу сырыыга Өлөксөй саатын арбыы иһэр. Биирдэ даҕаны эттэн атыҥҥа түспэт, ытааччыта куһаҕан буоллаҕына, бэркэ гыннаҕына, хойобуллуур үһү. Софр. Данилов
Биир эмэ булугас өйдөөх, албастаах, уус тыллаах ойуун үөскээтэҕинэ, кинини араастаан арбыыллар, күүркэтэллэр. И. Гоголев
2. Эбэн-сабан, улаатыннаран кэпсээ. Рассказывать, преувеличивая, приукрашивая
Чэ, кырдьаҕаас хоргутума, хайа ол дьон, ол-бу диэн арбаан, сымыйанан этэллэрин кырдьыктаныма. А. Софронов
Ити Курбалдьыннара диэн, күөгэккэй да соҕус тойооскуну, олус арбыыр эбиттэр. Күннүк Уурастыырап
Алаата оҕолор! Ааттаах күүстээх Аарыма оҕус диэн алҕас даҕаны Арбыыллар эбит! П. Тобуруокап
3. эргэр. Ким эмэ ыарыытын сүөһүгэ, сылгыга иҥэр (ойуун туһунан). Внедрять чью-л. болезнь в жертвенную скотину (о шаманстве)
Саамай кэнники Ньоҕорук ойууну аҕалан кыырдарбыттара. Ньоҕорук иирээн төрдүгэр ытык аспыта — чоккуруос харахтаах кыһыл буулур биэни арбаабыта. Күннүк Уурастыырап
ср. тюрк. арба ‘колдовать’

Якутский → Русский

арбаа=

1) хвалить, расхваливать, превозносить; сымыйанан арбаама зря не расхваливай; абааһыга дылы арбаама погов. не расхваливай, словно чёрт (согласно поверью, чёрт прежде, чем съесть жертву, хвалит её); 2) преувеличивать; арбаан кэпсиир он рассказывает, преувеличивая.


Еще переводы:

агитация

агитация (Русский → Якутский)

арбааһын

апофеоз

апофеоз (Русский → Якутский)

м. апофеоз (арбааһын, хайҕааһын).

восхваление

восхваление (Русский → Якутский)

с. наһаа хайҕааһын, арбааһын.

панегирик

панегирик (Русский → Якутский)

м. панегирик (1. лит. наһаа хайгыыр, арбыыр этии; 2. перен. кими-тугу эмэ олус хайҕааһын, арбааһын).

бэрэмэдэйдээ

бэрэмэдэйдээ (Якутский → Якутский)

туохт. Бэрэмэдэйи ыҥыырт. Навьючить (на лошадь) переметную суму
Арбааһына дарбааннаах. Хоһоонуҥ да поэттар киэнигэр холоотоххо, сымсах баҕайы. Хайдах эрэ ынаҕы ыҥыырдаан, бэрэмэдэйдээн баран, миинэн иһэри санатар. Р. Кулаковскай

айхаллааһын

айхаллааһын (Якутский → Якутский)

аат. Кими, тугу эмэ үөрэн-көтөн өрө күүрдүүлээхтик хайҕааһын; арбааһын; үрдүк үөрүүлээхтик туойуу, хоһуйуу. Торжественное приветствие, прославление, воспевание кого-чего-л.
Бүгүн дьиэ кэргэн аҕаларын ситиһиитинэн, кыайыытынан эҕэрдэлээһин, айхаллааһын буолла. «ХС»
Миша доҕотторун, уруккутун курдук, күүркэтиилээх соҕус айхаллааһынынан көрсүбүтэ. Н. Лугинов
— Куриль, буой эрэ дьоҥҥун. — Тохтотор кыаҕым суох. Дьон имэҥэ киирбит. Ити Киристиэс таҥараны айхаллааһын. С. Курилов (тылб.)

айхал

айхал (Якутский → Якутский)

аат., үрд.
1. эргэр. Үрдүк айыылартан дьолу-соргуну көрдөһөргө этиллэр алгыс тыла. Молитвенный возглас, выражает радость, пожелание блага, счастья
Айхал диэн Алҕаан иһиэҕиҥ, оҕоло-ор! Саха фольк. Аал уот иччитигэр Ас кутан Ааттаһан барбыттарыгар, Ахтар айыыһыт ала чахчы Айхалынан алҕаабыта. Өксөкүлээх Өлөксөй
Уруй-уруй диэтэхпинэ Уһун туску туругурар буолара, Айхал-айхал диэтэхпинэ Алгыс баһа сыаланар буолара. П. Ойуунускай. Тэҥн. уруй
2. Дьол-соргу, үрдүк үөрүү, үрдүк дьол. Успех, высокое счастье, торжество
Ол дойдум дьоно Аан дойду айхалыгар, Уу долгунун курдук Көрүдьүөс көҥүл олоххо Көрүлүүллэр эбит. А. Софронов
Бүгүн алаас аайытын — Умнуллубат айхаллар, Кыайыылардаах Кыһыл былаах Сардаҥалыы чаҕыллар. Эллэй
Үрдүк үөрүүлээх, өрө көтөҕүллүүлээх хайҕабыл, арбааһын. Хвала, прославление, восхваление
Айхалым, эйиэхэ, эн чиэстээх сураҕыҥ, Аан дойду арҕаһын дабайбыт аартыгыҥ — Саас-үйэ тухары сырдык суол буолуохтун, Саха дьон оҕотун ыҥыра туруохтун! П. Ойуунускай
Москва, эйиэхэ салаллар Дьон аймах таптала, айхала. Эллэй
3. Үөрүүлээх ыҥырыы-эҕэрдэ луоһуннарыгар туттуллар уруйдуур тыл. Слово торжественных приветствий-призывов, соответствующее русскому «слава!»
Бастаан иһэр сэбиэскэй наукаҕа айхал! «Кыым»
Айхалы тардыс үрд. — дьолу-соргуну, үтүө дьылҕаны көрдөс; дьолу-соргуну көрдөө. Молить, просить счастьеудачу; искать счастье в жизни
Аныгы албастаах сахха Айхалы тардыһан, Алҕаатаҕым буоллун Саҥа ыччаппын. Өксөкүлээх Өлөксөй
Айыллыбыт буорбуттан арахсан, Атын аҕа ууһугар Айхал тардыһа Айанныырым анаата. А. Софронов

солуулаах

солуулаах (Якутский → Якутский)

  1. даҕ., кэпс. Киһиэхэ, олоххо туох эмэ көстөр туһалаах, суолталаах (үксүгэр суох диэни кытта ситимнэһэн төттөрү өйдөбүлгэ тутлар). Приносящий реальную, видимую пользу, дельный (обычно употр. с част. суох в отриц. ф.)
    Солуута суох арааска, Бирээнньиккэ, хампыакка Барыыр буолла харчыны. И. Гоголев
    [Быыбарынай:] Эчи суох, амтаннааҕы аһаабатым, солуулаах бэлэҕи ылбатым. Н. Түгүннүүрэп. Биһигини отой солуута суох дьыалаҕа, соҕотохтуу Ат Кытылыгар сиэрдийэ кэртэрэ үүрэллэр. «ХС»
    Дьоһуннаах, дуоспуруннаах (хол., киһи быһыытын этэргэ). Серьёзный, основательный (о поведении человека)
    Бэрэдэбиэс солуута суох оонньуутун Аллахов кулгааҕын уһугунан аһарда. Н. Заболоцкай
    Уйбаан тугу да саҥарбата, солуута суох арбааһынтан иһигэр улаханнык абарда быһыылаах. В. Сыромятников. Огдооччуйа Кээчэни истибэтигэр «солуута суох сэлээрчэх», — диэн үөҕэр. А. Фёдоров
  2. сыһ. суолт. Дуоспуруна суохтук, олоҕо суохтук (буолб. ф-ҕа). Несерьёзно, бездумно
    [Кулуба:] Түксү, солуута суох баллыгыраама! Н. Неустроев
    Оччоҕо тоҕо солуута суох эрэйдэнэҕин? Амма Аччыгыйа
    Кини билбэт ыччаттара солуута суох күлсэллэр. Л. Попов
перехваливать

перехваливать (Русский → Якутский)

несов., перехвалить сов. кого--что наһта хайҕаа, арбаа.

превознести

превознести (Русский → Якутский)

сов., превозносить несов. кого--что арбаа, наһаа хайҕаа.