туохт. Тиэрбэс курдук ыга тардан тугу эрэ холбуу баай. ☉ Крепко привязывая что-л. к чему-л., скрутить ободком
Холбуу эпсэри эрийэн, сөллүбэттии ыга тардан эрэбэччилээн иҥиннэрэр, ыйылыннары баайар. ПНС МБХ. Икки арбахтаах сул тиити ыксары кэлгийэн, талаҕынан-сутуканан ииччигэннээн, эрэбэччилээн эрийэн …… арбахтаах тиити ат оҥостон айаннаан кэллим, аатым Эллэй. Саха сэһ. I

аҥаарый диэнтэн дьаһ
туһ. Астаан аҥаарыппытынан бардылар. ПЭК СЯЯ
Кини [Ленскэй] Туорахтаах дороххой отунан Арбахтаах араҕас ачанан Алар арҕаһын аҥаарыппыт, Уйгу-быйаҥ олохтоох Урааҥхай ууһа диэн Утумнааҕа. С. Васильев
Аҥааттан, аҥаарытан, Суол уһуна ньии, уһунун! П. Тобуруокап

даҕ. Күөрэ-лаҥкы буолбут. ☉ Нагроможденный, хаотический, беспорядочный; труднопроходимый
Эҥин араас адаар-будаар курдук арбахтаах мастары сороҕун сүгэн, сороҕун соһон, Тогойкин ааһан эрэр эбит. Амма Аччыгыйа
[Марба] адаар-будаар силистэри атыллыы-атыллыы, кур көмнөх тэллэхтээх үрдүк сис суолун устун баран истэ. Күндэ
Адаар-будаар муустаах Ала-Таайы, быраһаай! Эллэй

адаарыҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Таныытын тыаһа тардырҕаан, Таҥнары табыйыах курдук Атаҕынан тэпсэҥэлээтэ, Арҕаһын түүтүн адаарыҥнатта. П. Ойуунускай
Тайах салаалардаах муостарын адаарыҥнатар, икки кулгааҕын даллаҥнатар уонна тугу эрэ ботугуруур курдук, модороон уоһун боллоҥнотор. Амма Аччыгыйа
Аарыма бэс сааскы салгыҥҥа наҕыл баҕайытык, аллара буолан эрэр ити айылаах быһылааны дьулайа көрбүттүү арбахтаах төбөтүн аргыый аҕай адаарыҥнатар. П. Филиппов

үүр диэнтэн төхт
көрүҥ. Оҕолор аһатан бүтэрэн, ньирэйдэрин хонууга үүртэлииллэр, онтон күлүккэ дьиэ сабараанньатын үрдүгэр сэргэстэһэ олорон кэбиһэллэр. Н. Заболоцкай
— Аныгы буруйгутугар оскуолаттан таһаарыахпыт, Арбахтаах сиппииринэн сиппийиэхпит — Холкутук дириэктэр быһаарда, Хостон үүртэлээн таһаарда. С. Васильев
[Лэкиэс:] Бу эн курдук буоламмыт, биһиги холкуоспут дохуота аҕыйах. Манныктары [куһаҕан үлэһиттэри] үүртэлээн кээһиэх баар этэ. С. Ефремов

туохт. Тугу эрэ олус ыараханы илиигэр ыл, көхсүгэр сүк; олус ыарахан таһаҕастаах, ыарахан үлэлээх буол. ☉ Держать, таскать на себе что-л. тяжелое; взваливать на себя тяжелую ношу; иметь большую нагрузку, заниматься тяжелым физическим трудом
Күүстээх үлэни көтөхпүт-сүкпүт, …… Үлүгэр үтүрүйбүт үлэһит норуота, Көтөҕүллэнсүгүллэн туран көрүй! П. Ойуунускай
Арбахтаах лабааларын үрдүлэригэр арыычча эрэ уйар гына көмнөҕү көтөҕөнсүгэн кыстаабыт бэстэр, көйгө буолбут көмнөхтөрүн тоҕо дьигиһийэн кэбиһэн бараннар, …… лабааларынан дөйбүүрдэнэн хамсыы тураллар. Эрилик Эристиин
[Бухатыырым эбитэ буоллар] Суорба Тааһы көтөҕөн-сүгэн, Өлүөнэбин күрбэлиэм этэ. И. Эртюков

туохт.
1. Бөҕү-сыыһы харбаа, тарыйан ыраастаа (сиппииринэн). ☉ Мести, подметать
Күн тура-тура дьиэтин сиппийэр баар үһү (тааб.: ыт кутуруга). Кыры-кылбаччы билигин аҕай сиппийэн кэбиспиттэр. Эрилик Эристиин
Убуорсусса кэлэн көрүдүөрү сиппийэр. Тулхадыйбат д.
2. көсп. Кими-тугу эмэ үүр, суох гын; кимтэн-туохтан эмэ ыраастаа, босхолоо. ☉ Гнать, прогонять, выметать кого-л. откуда-л. Аныгы буруйгутугар оскуолаттан таһаарыахпыт, Арбахтаах сиппииринэн сиппийиэхпит. С. Васильев
Силлиэрэн кэллилэр Ситиһэр кэмнэрбит, Сиппийэн иһиэҕиҥ сидьиҥнэр биистэрин! М. Хара
Өстөөхтөрү сир сирэйиттэн сиппийиэхпит. И. Сосин
ср. тув. ширбиир, хак. сыбыр, др.- тюрк. сипир ‘подметать, выметать’