Якутские буквы:

Якутский → Якутский

ардырҕаһыы

ардырҕас диэнтэн хай. аата. Элбэх ыт мунньустан ардырҕаһыы бөҕө буолла
Сүөдэр тойонун дьиэтиттэн таҕыстар эрэ, кини туһунан кэпсэтии, ардырҕаһыы күөдьүйэрэ. Н. Якутскай
Оннооҕор тыллаах дьахтар тылыбырайыытыгар, бэл этиһии ардырҕаһыытыгар саҥа тылы, сонун тылы, истибэтэх тылгын булуохха сөп. «ХС»

ардырҕаа

тыаһы үт. туохт.
1. Ырдьыгыныы-ырдьыгыныы улаханнык, олус киҥнээхтик үр (ыт туһунан). Беспрерывно рыча, громко и зло лаять, рявкать (о собаке). Дьиэ ойоҕоһуттан ыт ыстанан тахсан ардырҕаата
Чочумча буолаат, антах олбуор иһигэр, эмискэ уордайан, тоҕо баран ыт ардыргыыр саҥата иһиллэр. «ХС»
2. көсп., кур. Кими эмэ мөҕөн-этэн, саҥаран куруубайдык уонна уордаахтык хаһыытаа; көбүөлээ. Грубо и зло ругать кого-л.; кричать на кого-л. «Оттон манна сэрии буола турдаҕына эн олус быгыалаама ээ!» — диэн Микиитэ [Агааса кыыһы] ардырҕаан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
[Немец эписиэрэ] ефрейторга туох эрэ диэн хаһыытаан ардырҕаабыта уонна ааһа турбута. ССС. Тэҥн. көбүөлээ

ардырҕас

  1. ардырҕаа 1 диэнтэн холб. туһ. Кини [Моойторук] өр сүтэн кэлэр, оҕолоро саба түһээт, ардырҕаһан, быһыта хапсан бардахтарына, сэмэлиирдии киҥинэйтэлиир. Амма Аччыгыйа. Ыттарбыт тохтооботулар, бу түүнү быһа ардырҕастылар. Я. Семенов
  2. көсп., кур. Кими эмэ кытта улаханнык саҥаран этис, көбүөлэс. Громко и сильно ругаться, браниться с кем-л. [Уйбаныаптар] ол гынан баран, өр этиспэтилэр, ардырҕаһа түһээт, аасыһан хааллылар. Амма Аччыгыйа
    Туох да туолката суох мунньахтаан, ардырҕаһан бараннар, тарҕастылар. Күндэ
    Оҕонньордоох эмээхсин хас киэһэ аайы ардырҕаһар, этиһэр идэлэннилэр. Н. Якутскай

Якутский → Русский

ардырҕаа=

разд.-кратн. рявкать, порявкивать; рычать.


Еще переводы:

тылыбырайыы

тылыбырайыы (Якутский → Якутский)

тылыбырай диэнтэн хай
аата. Оннооҕор тыллаах дьахтар тылыбырайыытыгар, сииһит дьахтар хоһулааһыныгар, бэл этиһии ардырҕаһыытыгар саҥа тылы, сонун тылы, истибэтэх тылгын булуохха сөп. «ХС»

огрызаться

огрызаться (Русский → Якутский)

несов., огрызнуться сов. 1. (о собаке) ырдьыгынаа, ардырҕаа; 2. перен. разг. ардырҕаа, мордьой.

ардырҕат

ардырҕат (Якутский → Якутский)

ардырҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. Оччоҕо [ол кэмҥэ] кулаактар миигин харахпын-кулгаахпын саба баттааннар, эһигини утары ардырҕатар буолаллара. Күндэ

эпириэйтэр

эпириэйтэр (Якутский → Якутский)

аат., байыан. Бастыҥ саллаакка бэриллэр байыаннай сыбаанньа (көннөрү саллааттан үрдүкү, сержантан анныкы). Воинское звание, которое присваивают обученным военнослужащим рядового состава за воинские заслуги, ефрейтор. Солоточыына суох, бэл, эпириэйтэр буолбатах, Көннөрү саллаат, саллаат курдук саллаат… С. Тарасов [Капитан:] (уолугар маузерынан тирээмэхтиир уонна, өй булуммуттуу, эпириэйтэргэ хаһыытыыр)
Эпириэйтэр!.. Бу хара ыты илдьиҥ! В. Протодьяконов
[Ньиэмэс эписиэрэ] эпириэйтэргэ туох эрэ диэн хаһыытаан ардырҕаабыта уонна ааһа турбута. ССС

ааһыс

ааһыс (Якутский → Якутский)

I
аас диэнтэн холб. туһ. [Уйбаныаптар] улахана күүһүнэн куттуур, кырата тылынан баһыйар буоланнар, өр этиспэттэр, ардырҕаһа түһээт, аасыһан хаалаллар. Амма Аччыгыйа
Хайа муустар харсыһаллар, Хампарыта анньыһаллар, Аалсыһаллар, Аасыһаллар. Күннүк Уурастыырап
Соһуйбуттуу илии тутуһан, Сулбу аасыһан хааллылар. С. Васильев
II
ааһын диэнтэн холб. туһ. Маныаха куба аймаҕа сөпсөөбөккө, аны көтөр ыраахтааҕыта Өксөкү кыыл диэн баарыгар аасыһан үҥсэллэр. Саха ост. I

сэмэлиирдии

сэмэлиирдии (Якутский → Якутский)

сыһ. Сүөргүлүүрдүү, хомуруйардыы. С укором, укоризненно, осуждающе
[Ыт] оҕолоро саба түһээт, ардырҕаһан, быһыта хапсан бардахтарына, ойоҕоско сытан, буойардыы, сэмэлиирдии киҥинэйтэлиир. Амма Аччыгыйа
«Тылым диэн тыллаһа олордоҕуҥ», — Варвара Еремеевна кэргэнин сэмэлиирдии көрөн кэбистэ. И. Егоров
Хата ийэлэрэ: «Бу туох ааттааххытын кыайбакка бачча өр буоллугут?» — диэн дьонун сэмэлиирдии саҥарда. «Чолбон»

тарҕас

тарҕас (Якутский → Якутский)

туохт. Арахсан, тус-туспа, аҥыы-аҥыы барыҥ (элбэх киһини этэргэ). Уйти в разные стороны, разойтись (о многих людях)
[Чүөчээски] уһуктубута, дьоно аһаан-сиэн тарҕаспыттар. Суорун Омоллоон
Маҥнай дьахталлар, онтон эр дьон биирдиилээн-иккилээн уку-суку тарҕаһан бараллар. Н. Якутскай
Туох да туолката суох мунньахтаан, ардырҕаһан бараннар тарҕастылар. Күндэ

баһый

баһый (Якутский → Якутский)

туохт. Тугунан эмэ (ахсааҥҥынан, күүскүнэн, сабыдыалгынан уо. д. а.) ордук буол, сабырый. Преобладать в количественном отношении, превосходить силой, влиянием и др. Кини миигин күүһүнэн баһыйар
—Кууһуманы соҕотох Силип эрэ баһыйа тутара. Күннүк Уурастыырап
Уйбаныаптар кыр өстөөхтөр. Улахана күүһүнэн куттуур, кырата тылынан баһыйар буоланнар, өр этиспэттэр, ардырҕаһа түһээт, аасыһан хаалаллар. Амма Аччыгыйа
Миигин кини баһыйар этэ. Мэйиитинэн, атаҕынан, Сутуругун да ыарынан. Дьуон Дьаҥылы
Баһыйар үгүстэрэ (үгүс өттө) – ахсаан өттүнэн ордук үгүс өттө. Преобладающее большинство
Бу комбинат оробуочайдарын, инженернэй-техническэй үлэһиттэрин баһыйар үгүстэрэ дьахталлар. «Кыым»

этис

этис (Якутский → Якутский)

  1. эт I диэнтэн холб. туһ. Улаатан, үчүгэй дьон буолан көрсүспүттэригэр эҕэрдэ-айхал этиһэллэрин оннугар, уһун дьыллаах эрэйдэрэ бүөлүү биэрэн бобуллан хаалан туран кэпсэппиттэрэ. Эрилик Эристиин
  2. Кыыһырсан, кыйаханан бэйэ-бэйэҕин кытта хабырдык, толоостук саҥарыс, хаһыытас. Браниться, ругаться, ссориться
    Этиспэтэх, охсуспатах, Иллээх сэмэй бэйэлэрэ, Ити курдук, Дьэбдьиэй, Ылдьаа Иирсэн ар-бур буоллулар. Күннүк Уурастыырап
    [Уйбаныаптар] улахана күүһүнэн куттуур, кырата тылынан баһыйар буоланнар, өр этиспэттэр, ардырҕаһа түһээт, аасыһан хаалаллар. Амма Аччыгыйа
    [Анфиса] дьукаах дьахталлардыын дэҥҥэ этиһэн чаҥкыныыра иһиллэр — дьэ, хатан, чочураан куолас! Н. Габышев
куттаа

куттаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кими эмэ тугунан эмэ, туох эмэ буолуохтааҕынан дьулат, дьиксиннэр. Пугать, устрашать кого-л., внушать страх кому-л.
Кинилэр [Уйбаныаптар] кыр өстөөхтөр. Ол гынан баран, улахана күүһүнэн куттуур, кырата тылынан баһыйар буоланнар, өр этиспэттэр, ардырҕаһа түһээт, аасыһан хаалаллар. Амма Аччыгыйа
Ол баайыллыбыт хабахтар уонна чуорааннар, оччотооҕу кэнэн дьон санааларыгар, куһаҕан тыыны куттуур улахан ымыы буолаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. Тугу эмэ (сүнньүнэн куһаҕаны) оҥоруом диэн саан, суоһурҕанан эт. Грозить, угрожать кому-л. предстоящими неприятностями
Кэниэргэ этэргитинэн, кэнтиккэ тэбэргитинэн кими куттаары гынаҕыт? Уоттаах уурааххытын уу курдук кэһэр уол оҕо мин төрөөтүм. П. Ойуунускай
Отчуотунан куттуугун дуо? Отчуоттаан-отчуоттаан баччаҕа кэлбитим. С. Ефремов